thuong-de-Giang-Chon-Ly_Part1

http://issuu.com/kienthuc/docs/thuong-de-giang-chon-ly_part1

Triển lãm Paris qua muôn ngàn bài hát

Triển lãm Paris qua muôn ngàn bài hát   

Tháp Eiffel và nghệ thuật ánh sáng (RFI / Đức Tâm)

Tuấn Thảo

Paris muôn thuở là nguồn cảm hứng bất tận đối với giới văn nghệ sĩ. Nhưng bạn thử đoán xem đã có bao nhiêu bài hát viết về Paris ? Trước câu hỏi này, ngay cả những người dân sống lâu năm ở thủ đô Pháp chưa chắc gì đã biết câu trả lời. Nhưng theo thống kê chính thức, từ trước tới nay đã có hơn 2750 ca khúc với chủ đề Paris.

Ít ra đó là điều đầu tiên mà ta học hỏi được khi đến xem cuộc triển lãm mang tựa đề Paris en chansons - Paris qua những bài hát. Do hai Thư viện lưu trữ âm thanh và hình ảnh của thành phố Paris tổ chức, cuộc triển lãm sẽ kéo dài cho tới ngày 29 tháng 7 năm 2012. Tất cả những gì không được ghi chép đều có nguy cơ bị mai một, thất lạc.

Nhờ sưu tầm các bản thảo có từ nhiều thế kỷ trước, cho nên giới nghiên cứu có thể xác định rõ ràng là bản nhạc đầu tiên viết về Paris là bài Les cris de Paris của tác giả Clément Janequin, viết vào đầu thế kỷ thứ XVI khoảng những năm 1520. Do không có vết tích lưu trữ các bản in hay chép tay, cho nên trong hai thế kỷ XVII và XVIII, số bài hát viết về Paris có thể được đếm trên đầu ngón tay.

Từ đầu thế kỷ thứ XIX trở đi, các nguồn tư liệu tham khảo trở nên dồi dào, cho thấy là Paris bắt đầu chuyển mình trở thành kinh đô ánh sáng, sau thời kỳ phát triển đô thị song song với cuộc cách mạng kỹ nghệ. Vào thời đó, Paris được xem như là thủ đô văn hóa của châu Âu nếu không nói là của toàn thế giới. Thủ đô Pháp thu hút nhiều nhân tài từ khắp nơi đổ về, sự sáng tạo của họ không những được thể hiện qua âm nhạc, thi ca mà còn là văn chương, hội họa, điêu khắc, múa ballet và nhiều bộ môn nghệ thuật khác.

Nhưng dường như cái hình ảnh về Paris thời bấy giờ là một cách nhìn lý tưởng nhất là trong mắt người nước ngoài, nơi mà cuộc sống về đêm là một lễ hội tưng bừng hào nhoáng, không biết đến bao giờ mới tàn. Hình tượng lý tưởng ấy được duy trì qua tiểu thuyết văn chương và tồn tại cho đến tận bây giờ qua cách nhìn của các hãng phim Hollywood : Paris xinh như tranh, Paris đẹp như mơ.

Cuộc triển lãm Paris qua những bài hát ít ra khôi phục lại phần nào thế cân bằng. Bởi vì trong số 2750 bản nhạc viết về Paris, có cả những ca khúc ngợi ca vẻ đẹp của thủ đô Pháp, nhưng bên cạnh đó cũng có những bài nói về những thành phần dân cư nghèo xơ nghèo xác, những khu phố bụi bặm tối tăm, tức là đưa ra một cách nhìn khá phản diện về Paris. Nếu các tác giả thường phản ánh những trăn trở suy tư trong cái bối cảnh xã hội mà họ đang sống, thì có thể nói là dòng nhạc hiện thực của Pháp từ cuối thế kỷ XIX trở đi, đã tạo được thế đối trọng với nhãn quan lý tưởng của những tác giả chuyên mô tả Paris với những hình tượng khuôn sáo.

Cuộc triển lãm do các Thư viện của thành phố Paris tổ chức tập hợp hàng trăm tài liệu đủ loại : hình chụp, sách báo, âm thanh, phim ảnh, được chia thành nhiều chủ đề khác nhau. Khách đến xem triển lãm tùy theo sở thích có thể chọn nghe nhạc qua máy đeo tai, xem video clip và scopitone (tiền thân của video ca nhạc) trên màn hình hoặc là vào phòng chiếu phim để xem các trích đoạn về Paris qua cách nhìn của các nhà đạo diễn của làng nghệ thuật thứ bảy. Bà Emmanuelle Toulet, giám đốc Thư viện các bản thảo lưu trữ về lịch sử Paris cho biết :

Thư viện của thành phố Paris đã đóng góp rất nhiều tài liệu dưới dạng ấn bản cho cuộc triển lãm này. Các bức ảnh chụp thời xưa, các tấm bưu thiếp hay bích chương quảng cáo, các bộ sưu tập tranh ảnh, sách báo, tư liệu tham khảo, các bản dàn bè, các tập chép tay … Bên cạnh các ấn bản này còn có nhiều tài liệu dưới dạng âm thanh và phim ảnh, bao gồm những bản nhạc ghi âm đầu tiên hay là những đoạn phim và video clip minh họa cho các bài hát viết về thủ đô Paris.

Các tài liệu này là do Thư viện Âm thanh và Viện lưu trữ Phim ảnh của Pháp cung cấp. Nhờ vậy mà chúng tôi có đến 400 ca khúc được minh họa bằng hình ảnh mà khách đến xem triển lãm sẽ có dịp khám phá. Tính tổng cộng, có đến gần 2800 bài hát đã được viết về Paris. Có một điều rất lạ là trên toàn thế giới, Paris là thành phố được nhắc nhở, vinh danh nhiều nhất qua thi ca, nhưng mãi đến bây giờ mới tổ chức một cuộc triển lãm đầu tiên về chủ đề này. Nhưng theo tôi nghĩ, thà muộn còn hơn không.

Nhắc đến phong trào viết ca khúc về Paris, người Pháp chủ yếu biết đến các khúc trứ danh qua các giọng ca ăn khách những năm 1950 như Edith Piaf, Yves Montand hay Juliette Gréco. Không phải ngẫu nhiên mà nữ danh ca Juliette Gréco là người đỡ đầu cho cuộc triển lãm này vì bà từng được mệnh danh là Nàng thơ phố Saint Germain des Prés. Theo lời bà Emmanuelle Toulet, các danh ca này duy trì một phong trào có từ gần nửa thế kỷ trước :

Người đầu tiên đã sáng lập ra phong trào sáng tác ca khúc về Paris từ cuối thế kỷ thứ XIX là ca sĩ kiêm tác giả Aristide Bruant (1851-1925), mà người Pháp thường hay nhầm lẫn với chính trị gia sống cùng thời là Aristide Briand (1862-1932). Nổi danh từ những năm 1890 trở đi, Bruant được xem như là một trong những cánh chim đầu đàn của trường phái thi ca hiện thực. Trường phái này chuyên dùng ca khúc để phản ánh các câu chuyện đời thường, dễ bắt gặp trong xã hội thời bấy giờ.

Đặc điểm của Aristide Bruant là ông thường lồng câu chuyện mà ông muốn kể vào một bối cảnh rất cụ thể : đó thường là những khu phố nghèo của Paris. Tác giả này thường chọn tên của một góc phố để đặt tựa cho bài hát : Batignoles, Ménilmontant, Grenelle hay Clignancourt. Điều đó ảnh hưởng nhiều đến các thế hệ tác giả đi sau ông như Georges Ulmer hay Serge Gainsbourg khi họ sáng tác những ca khúc về nhà hát Moulin Rouge và phố Pigalle hoặc là phố Saint Germain và trạm xe điện ngầm Porte des Lilas.

Cuộc triển lãm Paris qua những bài hát làm sống lại nhiều giai điệu mà thoạt nghe rất quen nhưng ta không còn nhớ tác giả là ai. Ngoại trừ một số tác giả hiện giờ như các ca sĩ Juliette hay Da Silva duy trì lối sáng tác hiện thực, có thể nói là dòng nhạc này đã bắt đầu lu mờ từ đầu những năm 1960 trở đi. Nhưng điều bất ngờ là các sáng tác về Paris tiếp tục được duy trì thông qua nhiều dòng nhạc khác nhờ vào tính đa dạng của các chủ đề, chứ không cần phải bám sát vào thực tế.

Những bài hát viết về Paris bao gồm khá nhiều chủ đề. Trước hết là chủ đề Tình yêu đối với Paris, mà qua đó các tác giả người Pháp cũng như nước ngoài bày tỏ sự gắn bó của họ với thủ đô nước Pháp. Về điểm này, những ca khúc tiêu biểu vẫn là Tôi yêu Paris vào tháng Năm (J’aime Paris au mois de Mai) của Aznavour, ca khúc Tôi có hai mối tình, quê hương tôi và Paris của Joséphine Baker, hay là I Love Paris (Tôi yêu Paris) của tác giả người Mỹ Cole Porter. Chủ đề thứ hai là nỗi lưu luyến đối với một Paris đã đánh mất. Gương mặt chuyên hát chủ đề này là danh ca Edith Piaf. Điều này cũng tương đối dễ hiểu vì Piaf sinh trưởng ở khu phố nghèo Belleville, khởi nghiệp ca hát tại Pigalle rồi Montmartre.

Theo đà phát triển đô thị, các khu phố này đều đã ít nhiều thay đổi, và Piaf thường hay gợi lại qua các ca khúc, những kỷ niệm của Paris thời ấu thơ. Chủ đề thứ ba là những sinh hoạt đời thường tại Paris, mà qua đó ta thường bắt gặp những phong cảnh rất quen thuộc, từ chuyện dùng xe điện ngầm hay chạy xe đạp trong thành phố, bờ sông Seine với những chiếc cầu thơ mộng, các công viên và những quán càphê vỉa hè, các mái nhà thờ và phiên chợ buổi sáng … Và dĩ nhiên là trong những cảnh sinh hoạt ấy, có nhiều bài hát mô tả đời sống của những người sống ở Paris. Đó có thể là những bức chân dung rất thật của người dân Parisien, hoặc là qua thủ pháp khi thì ẩn dụ lúc thì nhân cách hóa, Paris được mô tả như một phụ nữ thường là nhí nhảnh và có duyên.

Từ những năm 1980 trở đi, thế hệ của các nghệ sĩ đi sau tiếp tục lấy cảm hứng từ Paris để soạn ca khúc. Nếu như vào những năm 1960, nhạc phẩm 5 giờ sáng Paris thức giấc (Il est cinq heures, Paris s’éveille) trở thành một bản nhạc kinh điển viết về Paris, thì vào đầu những năm 1990, Marc Lavoine chọn Paris làm tựa đề cho album thứ tư của mình. Cứ mỗi thập niên là có đến hàng chục bản nhạc, giúp cho thư mục về chủ đề này càng lúc càng dày đặc. Bà Emmanuelle Toulet nhận xét :

Trong số những nghệ sĩ đã góp phần khởi sắc phong trào viết ca khúc về Paris có thể kể đến các tên tuổi như Renaud với ca khúc Amoureux de Paname, chữ Paname là một từ tiếng lóng dùng để gọi Paris. Ngoài ra có các nhóm nhạc như Les Garçons Bouchers hay Pigalle cũng tái tạo khung cảnh của Paris trong một số bài hát của họ. Julien Clerc, Marc Lavoine, Pascal Obispo Etienne Daho hay Mathieu Chedid dùng thủ pháp hoán dụ, dùng một chi tiết nhỏ như khách sạn Caravelles, Đại lộ Capucines, trạm xe Châtelet Les Halles một góc chân cầu, hay bến sông Seine để nói về bối cảnh chung của Paris, và qua đó phản ánh nội tâm của một người đang thơ thẩn giữa lòng thủ đô.

Lối sáng tác của các tác giả sau này không giống như tác giả bậc thầy Bruant. Dòng nhạc hiện thực suy yếu từ giữa những năm 1960 trở đi để rồi nhường chỗ lại cho một phong cách sáng tác nhẹ nhàng lãng mạn hơn. Lối viết ca khúc những bài hát mà trong đó Paris là chủ đề trọng tâm hay được chọn làm bối cảnh, cho thấy là ở bất cứ thập niên nào, từ cuối thế kỷ thứ XIX cho đến đầu thế kỷ XXI, vẫn có các tác giả lấy cảm hứng từ Paris để đưa vào bài hát hay để viết thành nguyên một ca khúc. Rất có thể nó đã trở thành một truyền thống từ lúc nào không hay vì cũng như người Pháp thường nói ở Pháp mọi chuyện đều kết thúc bằng một bài hát.

ĂN CƯỚP BẮT ĂN TRỘM

 

ĂN CƯỚP BẮT ĂN TRỘM   Hội nghị Trung Ương Đảng lần thứ 5, bế mạc sáng ngày 15.5.2012, đã thống nhất chủ trương thành lập Bản Chỉ Đạo Trung Ương vè phòng, chống tham nhũng trực thuộc Bộ Chính Trị...   Đem vấn đề chống tham nhũng đặt dưới quyền Bộ Chính Trị cũng có nghĩa là Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng đã mất chức này và kẻ thù không đội trời chung của ông ta là Nguyễn Phú Trọng được Đảng tín nhiệm trong chức vụ này.    Phe Nguyễn Phú Trọng đã thắng phe Nguyễn Tấn Dũng?!    Đó là sự thật, nhưng có người cho rằng rốt cuộc rồi cũng "huề cả làng vì cùng đồng chí với nhau và cùng ... tham nhũng như nhau.   Ai cũng biết Bộ Chính Trị của Đảng Cộng Sản là cơ quan quyền lực nhất trong Đảng và trong chính phủ. Nguyễn Phú Trọng hiện là Tổng Bí Thư Đảng, đương nhiên cầm đầu Bộ Chính Trị Đảng, và theo quyết định này thì chẳng khác gì vấn đề chống Tham Nhũng được  Đảng giựt từ tay Nguyễn Tấn Dũng giao qua cho Nguyễn Phú Trọng.   Vấn đề Tham Nhũng đã được  các lãnh tụ "nhất trí" lên án là "Quốc Nạn", nói cách khác tham nhũng có thể đưa chế độ Cộng Sản đi đến chỗ diệt vong.   Biết Tham Nhũng là quốc nạn sẽ đưa đảng Cộng sản đến ngày hai năm mươi, nhưng, như Bản Nhận Định của Hội Đồng Giám Mục đã nói: "Tham nhũng đã được coi là đại họa của  quốc gia, ngày càng tinh vi và nghiêm trọng hơn, nhưng cho đến nay, chưa một vụ án nào xứng tầm được đưa ra xét xử để răn đe, làm giảm sút niềm tin của người dân nơi công quyền".   Tại sao?   Tại vì tất cả đảng viên từ nhỏ đến lớn, từ Nam chí Bắc đều là những tên tham nhũng.   Vì thế Bộ Chính trị đảng mà nhận lãnh nhiệm vụ chỉ đạo chống tham nhũng là một sự nhận lãnh ngu hết chỗ nói.   Nguyễn Phú Trọng đã lãnh cái búa dành cho cái đầu của hắn ta.    Rồi đây, Nguyễn Phú Trọng tức Bộ Chính Trị cũng chẳng bắt đem ra xét xử vụ tham nhũng nào "xứng tầm". Có thể nói kẻ "xứng tầm" nhất là Nguyễn Tấn Dũng,  Dũng ăn từ vụ Vinashin mấy tỉ Mỹ Kim, tham nhũng 18 ngàn tỉ đồng do tên đàn em Đinh La Thăng lấy từ Cơ Quan Dầu Khí chia cho.   Để trả ơn này Nguyễn Tấn Dũng đã thăng Đinh La Thăng lên làm Bộ Trưởng Giao Thông Vận Tải!   Và vụ Vinalines đổ bể tùm lum, báo chí lề phải săm soi tận tình vụ này.   Do lệnh của ai, ngoài Nguyễn Phú Trọng?   Lâu nay, công tác chống Tham nhũng giao cho Nguyễn Tấn Dũng, Dũng như bắt được vàng vì chẳng khác gì "ăn cướp đi bắt ăn trộm", vì thế, chúng ta thấy Nguyễn Tấn Dũng đã "tự do oanh tạc" tất cả đất đai của người dân mà gần đây nhất là vùng đất Văn Giang thuộc tỉnh Hưng Yên. Chính đứa con gái chưa ráo máu đầu của Nguyễn Tấn Dũng là Chủ Tịch Ban Quản Trị những 4 Đại Công Ty và vùng đất Văn Giang thuộc tỉnh Hưng Yên đã bị cưỡng chế một cách dã man trước mắt mọi người, với 3 ngàn công an, bộ đội và côn đồ, đã đàn áp người dân không nương tay, trong số những người bị đánh đập tàn nhẫn có 2 phóng viên báo chí của "lề phải".   Sở dĩ, vụ Văn Giang bị đàn áp dã man vì đó là "tài sản nay mai" của con gái Nguyễn Tấn Dũng. Cha mở kho, con ăn cướp.   Bỗng nhiên, nay Nguyễn Tấn Dũng lại ra lệnh cho nhà chức trách địa phương Văn Giang, Hưng Yên giải trình nội vụ cho Dũng "phán xét". Tại vì cái chìa khóa chống tham nhũng đã về tay Nguyễn Phú Trọng? Mà Nguyễn Phú Trọng và Nguyễn Tấn Dũng đang là 2 kẻ địch muốn ăn tươi nuốt sống nhau.    Nguyễn Tấn Dũng đã đi trước Nguyễn Phú Trọng một bước để binh vực con gái cái tội đàn áp dân oan.   Nhưng Nguyễn Tấn Dũng lanh mưu thì Nguyễn Phú Trọng cũng lưu manh. Chưa biết mèo nào cắn mỉu nào!   Tuy nhiên, nói đi rồi phải nói lại, được Đảng giao cho trọng trách chống tham nhũng, Bộ Chính Trị mà đứng đầu là Nguyễn Phú Trọng có nghĩa là Nguyễn Phú Trọng đã thắng Nguyễn Tấn Dũng.    Nhưng, nói vậy mà không phải vậy. Chúng ta phải chờ "hậu quả" ra sao đã. Nếu Nguyễn Phú Trọng quyết tâm "bài trừ tham nhũng" thì tên có tầm cỡ tham nhũng quốc gia kiêm quốc tế đích thị là Nguyễn Tấn Dũng. Xin chỉ điểm không công cho Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng, chỉ cần điều tra cái nhà thờ họ Nguyễn của Dũng ở Kiên Giang tiền "ai cho" mà xây lớn thế.    Cái "Lăng Bác" ở Ba Đình sợ e còn thua nhà thờ họ của Nguyễn Tấn Dũng. Chỉ cần xem những chiếc tàu của ngoại quốc sắp sửa đem nhận chìm xuống biển vì quá mục nát, thế mà Vinalines mua với giá mới ra lò, mới hạ thủy. Mua xong là nằm tại hải cảng, làm cách nào cũng không nỗ máy, không thể nào đem về được Việt Nam để "đăng ký".    Đối tượng tham nhũng thứ 2 là Đinh La Thăng, đàn em của Nguyễn Tấn Dũng, Thăng là kẻ đã  làm cơ quan dầu khí nợ nần như chúa chổm lại được Nguyễn Tấn Dũng đưa lên hàng Bộ Trưởng, Bộ Giao Thông Vận Tải. L2 một tay kiếm tiền đắc lực cho Nguyễn Tấn Dũng nhưng cũng là một tên quái đản, đẻ ra những luật lệ giao thông mới, ấn định giờ giấc lưu thông khiến cho dân Hà Nội chết giấc từng hồi.   Thế mà cũng làm Bộ Trưởng! Ôi khỉ ôi là khỉ.   Tên tham nhũng gộc nữa là một phụ nữ, cũng là Đại Biểu Quốc Hội, có tiếng giàu nhất nhì Việt Nam, đó là Nguyễn Thị Hoàng Yến, y thị chẳng những có chồng Việt Kiều Mỹ, cò thể liên quan đến cơ quan quyền lực nhất nước Mỹ là CIA.    Nhưng nếu truy tố bà này về tội tham nhũng thì thà bắt đại đồng chí Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng mà "xử lý" thì nhất cử tam tứ tiện, vì bà là đàn em của Nguyễn Phú Trọng.   Một "đối tượng" tham nhũng khác là bà Đỗ thị Huyền Tâm, bà này núp bóng Nông Đức Mạnh, nguyên Tổng Bí Thư Đảng. Không biết bà Tâm dùng bữu bối gì mà Nông Đức Mạnh mê như điếu đổ, không cần biết em là ai, em đã ly dị chồng nhưng tình chăn gối với chồng cũ vẫn "hương lửa nồng nàn, chuyện ly hôn chỉ là chuyện ... giả, theo như lời tố cáo của Nông Thị Bích Liên, con gái ruột của Nông Đức Mạnh.    Bà ta cố quyết lập "Đăng Ký kết hôn với Nông Đức Mạnh" chẳng qua là để nhờ uy tthế của Nông Đức Mạnh xóa bỏ 900 tỉ đồng mà công ty của bà ta đang nợ ngân háng đáo hạn phải trả.   Nhưng Nguyễn Phú Trọng làm sao mà "xử lý" bà này được vì danh phận ... "của bà to hết biết" đủ để sai Nông Đức Mạnh nhảy vào lửa, như người ta đi vào thiên đàng.   Một trường hợp tham nhũng gộc nữa, đó là con gái của  Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính Trị, không biết cô gái 24 xuân xanh này làm thế nào mà được bầu làm Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị 4 đại công ty xây dựng. Nguyễn Phú Trọng thử xâm mình điều tra xem.   Hôm qua, báo Việtnam.net lại đưa tin "Bí thư tỉnh Hải Dương xây nhà, vườn 100 tỉ, và đã cho độc giả, đồng bào thấy được mô hình sơ khởi của khu nhà vườn trăm tỉ đó, trong khi Nhà Nước cũng đưa tin Bí thư Tỉnh Hải Dương đã công khai tham nhũng như vậy mà Ban Chỉ Đạo Trung Ương tất cả đều đui mù hết hay sao mà không thấy khu nhà vườn trăm tỉ của Bí Thư Tỉnh Hải Dương?   Tắt một lời, tham nhũng tại Việt Nam như sao trên trời, như cát dưới biển làm sao mà diệt trừ tham nhũng cho hết được.   Và nếu Đảng nhất quyết chống tham nhũng, Bộ Chính Trị kiên định lập trường tiêu diệt tham nhũng thì trước hết Bộ Chính Trị nên bắt giam và xử lý rất nặng, đồng chí Nguyễn Phú Trọng.    Vì hắn ta cũng là tên tham nhũng gộc. Bà Yến là đàn em của y mà giàu nhứt nhì Việt Nam thì Nguyễn Phú Trọng phải là người giàu nhất nhì Đông Nam Á.   Có nhiều người lạc quan cho rằng vấn đề tham nhũng giao cho Bộ Chính Trị đầy quyền lực, chắc chắn sẽ có kết quả tốt, sẽ có những tay tham nhũng tầm cỡ đem ra "xử lý" nay mai. Nhưng chuyện đó nghe sao mà giống như hái sao trên trời vậy. Riêng kẻ viết bài này thì tin tưởng rằng ngày nào Đảng Việt Gian Cộng Sản bị giải tán, bị lật đổ, lúc đó nạn tham nhũng mới bị tiêu diệt, chứ bây giờ có giao vấn đề tham nhũng cho bất kỳ ai, cho bất kỳ bộ nào rốt cuộc cũng  "không có gì" như lời của Hồ Chí Minh, vì giao cho ai rốt cuộc cũng là "Ăn cướp bắt ăn trộm" mà thôi.   Lê Văn Ấn

Tổng thống Nguyễn Tấn Dũng?

Tổng thống Nguyễn Tấn Dũng?

08/06/2012 /  Thường Sơn
CTV Phía Trước

 

Không khó để đoán ra cái đích mà Nguyễn Tấn Dũng đang nhắm tới trong tương lai không xa. Một cá nhân hoặc một nhóm cá nhân sẽ sẵn lòng chấp nhận cơ chế chính trị nhiều hơn một đảng hoặc nhiều đảng, thay cho lối mòn độc đảng quá rủi ro và chỉ chực chờ bùng nổ như hiện nay.

 

Công tác nhân sự đã “cơ bản hoàn thành”

 

Thời gian đang chuyển dần về giữa năm. Hà Nội cũng đang chìm trong cơn nắng nóng tăng nhiệt theo từng tuần lễ, cùng với những trận giông bão khó có thể lường trước trong năm con Rồng này. Sự biến đổi về thời tiết như thế cũng tiềm ẩn những toan tính âm thầm trong nội bộ đảng và chính phủ. Sau vài vụ cưỡng đoạt đất đai ở Tiên Lãng và Văn Giang, dư luận càng đồn đoán nhiều hơn về một vị tổng thống trong tương lai không xa của đất nước Việt nam hậu cộng sản.

Đó là Nguyễn Tấn Dũng.

 

Chưa bao giờ kể từ năm 1975 cho đến nay, vai trò của thủ tướng lại trở nên đáng giá và hướng đến hình ảnh độc tôn như giờ đây. Được tích lũy qua hai nhiệm kỳ thủ tướng, gần như toàn bộ khối nhân sự của những bộ ngành quan trọng nhất đang thuộc về những chủ kiến sắp xếp và điều hành của Nguyễn Tấn Dũng.

 

Từ tháng 8/2012, khi chính phủ mới được thành lập và nhận được sự đồng thuận hầu như không một chút khó khăn từ Quốc hội, người ta đã có thể nhận ra những gương mặt thân cận nhất với thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng như Nguyễn Văn Bình – Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Vương Đình Huệ – Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bùi Quang Vinh – Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Đinh La Thăng – Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải… Chưa kể đến một số hội đồng và ủy ban đóng vai trò tư vấn cho chính phủ cũng bao gồm những người được cho là thuộc phe cánh của Nguyễn Tấn Dũng.

 

Mối tương quan trong đảng giờ đây đã trở nên lệch hẳn về đầu cân chính quyền. Ở đầu cân bên kia, Trương Tấn Sang, bất chấp nhiều cố gắng để tự PR bản thân, nhưng ứng vào vai trò Chủ tịch nước – một vị trí mà trước và sau đều thật khó biểu hiện quyền lực, và thực tế là hầu như không có một quyền lực thực chất nào, đã trở nên mờ nhạt, đặc biệt sau vụ nữ đại biểu Đặng Thị Hoàng Yến, cùng quê Long An với ông Sang, bị Quốc hội bãi nhiệm.

 

Trên con đường hành sự của mình, thực ra Trương Tấn Sang đã có nhiều cơ hội để tiến thân và trở nên một nhân tố nào đó mang tầm đối trọng với Nguyễn Tấn Dũng. Thế nhưng với sự yếu kém cố hữu về công tác nhân sự và quan điểm dùng người rất thiếu nhất quán mà đã không thể được cải thiện từ khi ông Sang còn là Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố và Bí thư Thành ủy TP.HCM, chính ông đã đánh mất những cơ hội đáng quý của mình.

 

Tại đất Bắc Hà, nơi hội tụ quá nhiều nhân sĩ và kịch sĩ, có thể nói chỉ riêng việc ông Sang tồn tại được trong suốt nhiều năm trời mà không bị tuột dốc về mặt chính trị cũng đã là một niềm an ủi lớn đối với ông. Chỉ có điều, để đạt được hiện tồn có vẻ bền vững ấy, bản thân ông đã phải trả giá khá nhiều. Không còn tỏa sáng với hình ảnh một vị lãnh đạo năng nổ và nhiều ý kiến sáng tạo, ông đã dần lui vào hậu trường với nhiều uẩn ức không thể biểu hiện bằng lời nói và càng không thể bộc lộ qua hành vi. Một số người thân quen với ông ở TP.HCM đã phải ngạc nhiên khi bình luận khuôn mặt ông như được làm bằng sáp, với nét chân tình đã chỉ bằng phân nửa người tiền nhiệm của ông – nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết.

 

Một hình ảnh độc tôn

 

Ngược lại với Trương Tấn Sang, Nguyễn Tấn Dũng – với quầng mắt hùm hụp thâm sâu qua ngày tháng, lại được xem là một nhân tố nổi bật trong việc dùng người và đối nhân xử thế.

 

Với các danh sĩ trong lịch sử, việc dùng người thường có hai chiều hướng trái ngược: hoặc biết sử dụng người giỏi hơn mình và qua đó chứng tỏ mình là người giỏi, hoặc dùng người kém hơn mình và phải biết nghe lời. Có lẽ Nguyễn Tấn Dũng thuộc về trường hợp thứ hai, cũng bởi trong con mắt tuyệt đại đa số nhân dân và giới quan chức, đây không phải là một vị thủ tướng có đầy đủ sự sáng dạ và quyết đoán. Thậm chí trong nhiều trường hợp và nhiều chủ đề khẩn cấp, Nguyễn Tấn Dũng đã tỏ ra chậm chạp một cách không đáng có. Tầm nhận thức của ông, so với Trương Tấn Sang, được người đời đáng giá thấp hơn.

 

Thế nhưng tất cả những gì mà Nguyễn Tấn Dũng có được đến giờ này lại thuộc về công lao của tự thân ông. Đó là một quá trình đấu tranh và vươn lên không mệt mỏi, để cuối cùng phần lớn bộ máy nhân sự chính quyền các cấp, từ trung ương đến các địa phương, đều được đánh giá là vây cánh cho ông.

 

Lợi thế lớn nhất của Dũng là cương vị Thủ tướng – vị trí có thể ban phát rất nhiều bổng và lộc cho những địa chỉ cần được ban phát. Từ nhiều năm qua, trong con mắt của lớp quan lại thăng quan tiến chức nhờ luồn lọt và ân sủng của bề trên, Nguyễn Tấn Dũng đã trở thành một ông vua không ngai. Mà thực tế với quyền lực tối hậu và vẫn có chiều hướng được tập quyền hóa của mình, Dũng cũng chẳng cần đến ngai, nếu tình thế không bắt buộc phải như thế.

 

Vị thế của Nguyễn Tấn Dũng càng được củng cố không chỉ trong đối nội mà còn trên trường đối ngoại, sau lời đề nghị viếng thăm Brazil nhưng bị từ chối của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Rõ là trong tầm quan sát của chính giới quốc tế và ở cả những quốc gia đang phát triển, một con người quá nhu mì, luôn tìm cách tỏ ra ôn hòa như Trọng đã chẳng thể hiện được vị thế lớn lao nào. Nói cách khác, ông có vẻ chưa xứng đáng đại diện cho tầm cỡ quốc gia để đứng cùng hàng hoặc ngang hàng với các nguyên thủ quốc gia khác. Cũng nói cách khác, đặc tính chính trị thời nay không cần đến những chính trị gia quá khuôn sáo hoặc giáo điều, cho dù đó có là người vô hại nhất đi chăng nữa.

 

 

Tài sản và quyền lực

 

Giữ được quyền lực cũng có ý nghĩa không kém thua so với giành giật quyền lực. Những gì mà Nguyễn Tấn Dũng giành được trên chính trường đã để lại sự trả giá cho cả một nền kinh tế đang trong tình cảnh suy thoái trầm kha và một xã hội hầu như biến mất nền tảng đạo đức và văn hóa. Thế nhưng điều được gọi là sự sói mòn niềm tin công dân đối với chính phủ có lẽ không thể quan trọng bằng việc chính phủ ấy duy trì được quyền lực và hơn thế nữa, các quan chức chính phủ gìn giữ được tài sản đã tích góp qua nhiều năm.

Nhưng với Nguyễn Tấn Dũng, sau khối tài sản khổng lồ mà có thể sánh ông với những đại gia giàu có nhất vùng Đông Nam Á, cái mà ông cần không chỉ là tiền bạc.

 

Con đường bằng phẳng nhất, diễn biến một cách hòa bình nhất vào những năm tới chỉ có thể là một cuộc chuyển giao quyền lực êm ái, một cuộc cách mạng nhung mà không phải đổ máu.

 

Những gì mà Bắc Kinh đang buộc phải tính toán thì Hà Nội cũng không nằm ngoài kịch bản đó. Trước làn sóng công phẫn của người dân ngày càng lan rộng và có thể đạt đến một điểm kích nổ vào bất kỳ thời điểm nào, một chính phủ muốn duy trì vị thế của mình, và trên hết là vị thế bảo đảm cho các tập đoàn độc quyền quốc doanh và những tập đoàn tư nhân mới nổi như nhóm lợi ích ngân hàng, trong đó có Ngân hàng Bản Việt của con gái Nguyễn Tấn Dũng, có điều kiện để tiếp tục đè gánh nặng tham nhũng và thủ lợi lên đôi vai gày guộc của người dân đóng thuế và các thành phần doanh nghiệp khác, chỉ là tấm bình phong dân chủ cần phải được dựng lên càng khéo léo càng tốt.

 

Vào tháng 11/2011, lần đầu tiên Nguyễn Tấn Dũng đã khiến cho giới phân tích trong và ngoài nước ngạc nhiên bằng hành động tuyên bố về chủ quyền của hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trước Quốc hội, đồng thời trở thành quan chức cao cấp đầu tiên trong đảng đề xuất đất nước cần có một bộ luật biểu tình.

Với những người ngây thơ, thái độ thay đổi bất ngờ của Nguyễn Tấn Dũng là có thể chấp nhận được trong hoàn cảnh bộ mặt quốc gia cần có sự cải thiện ít nhất về phấn sáp. Nhưng những người có kinh nghiệm trong giới phân tích chính trị và cả báo chí lại đã tỏ ra đặc biệt thận trọng. Không chính khách nào cho không ai cái gì, cũng như không hành động nào của chính khách lại không xuất phát từ một động cơ cụ thể. Nhất là sau sự việc người con trai của Nguyễn Tấn Dũng là Nguyễn Thanh Nghị được tiến cử vào vị trí Thứ trưởng Bộ Xây dựng, còn con gái của ông là Nguyễn Thanh Phượng lại nắm giữ vị trí chủ chốt tại một ngân hàng tư nhân rất có tiềm năng là Bản Việt…

 

Với vai trò độc tôn trong hệ thống chính quyền và gần như độc tôn trong cả hệ thống đảng, những gì mà Nguyễn Tấn Dũng cần làm giờ đây và trong tương lai là gìn giữ được quyền lực và tài sản của ông và của gia đình ông. Về việc này, những người như Nguyễn Tấn Dũng chắc chắn đã suy ngẫm một cách hết sức nghiêm túc, vì khác với các nước phương Tây, Việt Nam lại quá gần Trung Quốc, luôn kế thừa quốc gia khổng lồ này không chỉ vô số thủ đoạn chính trị mà cả những hậu quả chính trị không thể lường trước.

 

Trong lịch sử Việt Nam qua các triều đại, đã có nhiều cuộc cách mạng với nhiều đợt hồi tố mà đã làm tiêu tán tàn sản lẫn tính mạng của những quan chức thuộc triều đại cũ. Còn hiện tại, vị thế của chính quyền đương nhiệm lại quá khó để tồn tại thêm một thời gian đủ dài, đủ lâu cho các quan chức hưởng thụ khối tài sản tích cóp từ nhân dân.

 

Nhưng quá trình tích cóp vô thiên lủng như thế cũng lại gây ra một sự phát tác theo chiều hướng ngược lại: đến lúc này, ngay cả những quan chức lạc quan nhất trong đảng cũng phải thừa nhận số phận của đảng cầm quyền chỉ còn được tính theo đơn vị từng năm một. Đã có không ít kẻ âm thầm dịch chuyển tài sản, tiền bạc và cả người thân ra nước ngoài – một biểu hiện hoàn toàn tương đồng với giới quan chức Trung Quốc. Cũng đã có những đồn đoán không mấy thầm kín về một khả năng biến động mạnh sẽ diễn ra vào những năm 2014-2015, khi không khí phẫn uất của người dân đã tích lũy đủ lớn để có thể tạo ra sự đào thải chính quyền từ chính bản chất của nó.

 

Sẽ là “Tổng thống Nguyễn Tấn Dũng”?

 

Ngã rẽ duy nhất trong cơ chế chuyển giao quyền lực không đổ máu và ít hao tiền tốn của chỉ còn là động thái thỏa hiệp với nhân dân – một thứ nhân dân giả hiệu nào đó do giới quan chức nặn ra, hoặc cùng lắm thì mới phải thảo luận về dân chủ với những người đối lập với chính quyền – nhưng lại được đại đa số xem là nhân dân đích thực.

 

Cũng bởi thế, không khó để đoán ra cái đích mà Nguyễn Tấn Dũng đang nhắm tới trong tương lai không xa là một cuộc chuyển giao quyền lực, hay nói cách khác là sự thay đổi vị trí quyền lực, từ vai trò thủ tướng sang vai trò của một người đứng đầu quốc gia trong điều kiện hiến pháp được cách mạng hóa. Để có được kết quả ấy, một cá nhân có thể sẵn sàng hy sinh cả điều 4 Hiến pháp và sẵn sàng chối bỏ tư tưởng cộng sản – điều mà từ lâu họ đã không còn thuộc về nó, nhưng lại vẫn cần nó vào bất cứ hoàn cảnh nào cần phải bảo vệ quyền lực của mình. Cũng có nghĩa là một cá nhân hoặc một nhóm cá nhân sẽ sẵn lòng chấp nhận cơ chế chính trị nhiều hơn một đảng hoặc nhiều đảng nhưng có vẻ ổn định và đỡ tốn xương máu, thay cho lối mòn độc đảng quá rủi ro và chỉ chực chờ bùng nổ như hiện nay.

 

Vấn đề còn lại chỉ là cuộc đấu tranh giữa các phe phái xem ai có thể trở thành thủ lĩnh dân tộc trong tương lai, bất kể người dân có muốn bầu cho họ hay không. Không phải các thành viên của Bộ Chính trị đảng không tơ tưởng về vấn đề nhạy cảm của thủ tướng. Thậm chí từ nhiều năm trước đây, một phương án chuẩn bị cho Đảng Cộng sản tiến hành tranh cử trong điều kiện đa đảng đã được chấp bút. Chỉ có điều, như một thông lệ bất thành văn, trước khi Bắc Kinh lên tiếng chính thức về một chủ đề cực kỳ quan trọng nào đó, không một ai trong giới lãnh đạo Việt Nam dám thở mạnh.

 

Những ngày gần đây, lần đầu tiên có dấu hiệu Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng bắt đầu tìm cách nổi lên như một quyền lực mới, tuy còn rất mỏng manh. Cùng với Trương Tấn Sang, đó sẽ là những thách thức đầy ngán ngại đối với Nguyễn Tấn Dũng trên con đường vươn tới cơ chế cộng hòa đại nghị và chức vị tổng thống Việt Nam của ông.

 

Ít nhất, đó cũng là một giấc mơ riêng của những quan chức như Nguyễn Tấn Dũng mà người khác không có quyền xâm phạm. Chỉ là không có bất kỳ sắc màu nhân dân nào trong giấc mơ đó mà thôi.

 

Từ nay trở đi, câu chuyện mà chúng ta đang kể sẽ còn tiếp diễn với những chi tiết phong phú và không kém quyến rũ, khiến những người đau đáu về hiện tồn và tương lai Việt Nam không thể bỏ qua. Cũng trong câu chuyện này, tâm điểm Nguyễn Tấn Dũng vẫn sẽ là một nhân tố mà chúng ta luôn cần quan tâm và cần luận bàn vào những thời khắc gay cấn nhất trên chính trường Việt Nam.

 

© TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC 2012

 

http://phiatruoc.info/?p=8309