Thông
điệp của Đạt-Lai Lạt-Ma: Gửi đến những ai đang cảm thấy cô đơn
Phương Tôn dịch
Dân
số trên quả địa cầu nay đã hơn 6,3 tỷ người – nhiều như chưa bao giờ từng có.
Và cứ mỗi giây đồng hồ lại có ba đứa trẻ được sinh ra đời.
Nhưng: Cứ càng nhiều, cứ phải chung đụng sát với nhau, thì con người lại càng tách rời xa nhau hơn. Nỗi cô đơn hiện đang bám gót hàng triệu người. Tại sao lại như vậy? Đức Đạt-Lai Lạt-Ma tìm thấy câu trả lời và con đường hầu có thể trở lại, sống chung cùng nhau.
Tôi đã từng đọc kết quả của một cuộc thăm dò cho thấy phần lớn đang chịu cảnh cô đơn. Một phần tư số người đã trưởng thành thú nhận, trong vòng hai tuần lễ trước khi được thăm dò phỏng vấn, họ đang trãi qua thời gian thật buồn tẻ một mình. Điều khó hiểu này xem ra ngày càng bành trướng mạnh mẽ.
Hàng ngàn người qua lại trong các thành phố, nhưng không một ai lại dành cho nhau một ánh mắt. Mà nếu khi có ngước mắt thấy nhau thì cũng chẳng thèm tặng nhau một nụ cười nhỏ. Họ làm như “bận lắm, có hẹn, không có thì giờ”. Trong xe lửa thì ngồi cạnh nhau hàng tiếng đồng hồ mà lại không một lần hé môi cùng nhau. Đúng là điều quái lạ?
Tôi nghĩ, tình trạng cô đơn này có thể đến từ hai nguyên nhân. Nguyên nhân thứ nhất, là hiện nay chúng ta quá đông đảo. Thuở xưa, lúc thế giới này vẫn còn vắng vẻ thì chúng ta hình như bị bắt buộc phải xích lại để sống cùng nhau. Làng xóm xem nhau như người trong gia đình, ai ai cũng biết nhau. Do điều kiện sống còn, nhu cầu phải giúp đỡ lẫn nhau xem ra cần thiết hơn so với thời buổi bây giờ. Ngày hôm nay ở ngoài làng quê, mọi người vẫn còn quen biết nhau. Họ cho nhau mượn dụng cụ, máy móc, và cùng chung nhau thực hiện những việc nặng nhọc. Xưa kia người dân quê tụ họp gặp gỡ nhau thường xuyên hơn. Họ cùng nhau đi lễ chùa, cùng nhau đi cầu nguyện chung ở nhà thờ. Vào những dịp như vậy, người ta có nhiều cơ hội để chuyện trò cùng nhau hơn.
Nay thì thế giới đang đầy dân. Hàng triệu người chen lấn nhau trong các thành phố lớn. Qua ánh mắt của họ ta có cảm tưởng như là họ chỉ sống để mà làm việc cho có tiền. Mọi người xem ra chỉ còn biết sống và giành giật cho mình. Máy móc tân kỳ hiện nay cũng giúp cho chúng ta có cảm tưởng là chúng ta có thể sống tự lập, và chúng ta có cảm tưởng, xin nhấn mạnh đây là điều sai lầm lớn, là sự hiện diện của người khác là hoàn toàn không cần thiết cho mình. Tình trạng này giúp cho chúng ta phát triển tính thờ ơ lạnh lùng, rồi từ đó tự mình đâm ra cảm thấy cô đơn .
Nguyên nhân thứ nhì tạo cho chúng ta có cảm tưởng cô độc, theo quan sát của tôi, chẳng qua là trong xã hội tiến hóa như ngày hôm nay mọi người có quá nhiều việc phải làm. Chỉ cần chú ý đến ai- ngay cả chỉ cần thăm hỏi một câu :” Có khỏe không?” – Chúng ta đã có cảm tưởng là vừa đánh mất một vài giây đồng hồ quý giá trong đời. Sau công việc, ta lao đầu ngay lập tức vào tờ nhật báo :”Ngày hôm nay có chi lạ không?” .Thảo luận, chuyện trò cùng bạn bè xem là mất thời gian, vô bổ.
Thường ta có nhiều người quen trong phố. Điều không tránh khỏi là chúng ta phải chào nhau rồi cùng trò chuyện với nhau, thỉnh thoảng chuyện trò như vậy cũng tạo nên chuyện bực mình. Dần dần ta tránh gặp gỡ giao thiệp cùng nhau, rồi mỗi khi có ai nói chi đó thì ta lại phán cho họ một tiếng là muốn xâm nhập vào đời tư của mình.
Tất cả những điều trên làm cho xã hội này ngày càng đánh mất tính người và cuộc sống này ngày càng như là cỗ máy vô tri. Buổi sáng thức dậy ta lo đi làm việc, chiều bãi sở thì ta lại lao mình vào trong một hàng quán nào đó để tìm thú giải trí để rồi trở về nhà thật trễ, ngủ được đôi ba tiếng đồng hồ. Sáng thức giấc, còn ngái ngủ ta lại lao đầu vào công việc. Không phải là một số lớn người dân thành thị đang có lối sống như vậy hay sao? Một khi ta đã trở thành một bộ phận nhỏ trong cỗ máy vô tri này thì chúng ta phải, dù muốn hay không, chạy theo cùng. Đến một lúc nào đó, ta không còn chịu đựng nỗi cảnh máy móc này nữa, thì khi đó ta lại chạy trốn vào cảnh thờ ơ lạnh lùng.
Một khi tôi sống lẫn lộn vào cùng người dân trong một thành phố lớn, tôi tin chắc rồi tôi cũng sẽ là một phần nhỏ giống như họ…Vâng, khi đó tôi không có sự chọn lựa nào khác. Rồi tôi cũng sẽ đi tìm giải trí trong những quán nước có ánh đèn mờ ảo, đi về nhà thật khua rồi sang ngày mới lại mắt nhắm mắt mở đi làm việc. Sau một thời gian rồi tôi cũng sẽ quen và xem đó là chuyện bình thường.
Buổi chiều tối, bạn đừng đi tìm nhiều giải trí hoang đàng quá. Sau giờ tan sở, bạn hãy đi ngay về nhà. Trong sự yên tĩnh, ăn một miếng cơm, uống một tách trà hay một ly nước gì đó, đọc một cuốn sách, hãy quên đi chuyện trong sở làm rồi nhẹ nhàng đi vào giấc ngủ. Buổi sáng hãy dậy thật sớm. Nếu như bạn đi làm việc với một tinh thần tươi sáng và vui vẻ thì tôi nghĩ, bạn sẽ thấy cuộc đời này có nhiều thú vị.
Ai trong chúng ta cũng hiểu, cảm giác cô đơn không mang lại lợi ích chi mà lại còn khó chịu nữa. Chúng ta phải đồng lòng chống lại chúng. Nhưng khó thay, có rất nhiều nguyên nhân tạo ra cảm giác cô đơn này, nên ta lại phải càng sớm tìm hiểu để vượt qua khổ ải này. Gia đình là những tế bào căn bản của xã hội, phải là nơi cho ta niềm hạnh phúc, là nơi cho ta tình yêu và sự đùm bọc trìu mến. Ngoài gia đình, trường học còn là nơi mà trẻ nhỏ được nuôi dưỡng lớn lên, phải là nơi giúp cho trẻ được cảm giác thân tình ấm cúng. Có như thế, khi lớn lên trẻ mới trở thành một nhân tố mang lại tình người cho xã hội. Có như thế, khi trẻ lớn lên mới không cảm thấy sợ người lạ, mới sẵn sàng trò chuyện cùng người khác. Có như thế, thì những trẻ này lớn lên mới đóng góp tạo nên bầu không khí cởi mở nhằm làm giảm bớt những cảm giác cô đơn.
