Hồ sơ Biển Đông : Pháp nhập cuộc

 

Hồ sơ Biển Đông : Pháp nhập cuộc

Thủ tướng Jean-Marc Ayrault đã là lãnh đạo cao cấp đầu tiên của Pháp viếng thăm Philippines ngày 19/10/2012.

Reuters

Đức Tâm

Vài ngày trước khi tổng thống Pháp François Hollande tới Lào để dự Hội nghị Thượng đỉnh Á-Âu (ASEM), được tổ chức ngày 05 và 06/11, ở thủ đô Viêng Chăn, chính quyền Manila thông báo mua 5 tàu tuần dương của Paris. Theo giới quan sát, cử chỉ này của Pháp chắc chắn mang tính chính trị.

Do thủ tướng Đức Angela Merkel và thủ tướng Anh David Cameron không có mặt, tổng thống Pháp F.Hollande đương nhiên là người chủ xuớng, đại diện cho châu Âu tại Thượng đỉnh Á-Âu lần này.

Trên trang web Asie Info, nhà báo Pháp Jean Claude Pomonti cho rằng điều này cũng hợp lý, vì Hội nghị Á-Âu được đưa ra vào năm 1996, theo sáng kiến của tổng thống Pháp Jacques Chirac, với sự ủng hộ mạnh mẽ của Singapore.

Câu hỏi được đặt ra là Pháp làm gì trong khu vực này ? Giữa tháng 10 vừa qua, thủ tướng Pháp Jean-Marc Yarault công du Singapore, một đối tác chiến lược của Paris và đặc biệt là ông đã tới Philippines để thúc đẩy việc bán vũ khí. Philippines đang trong quá trình tái thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, rất lo ngại việc Trung Quốc muốn chiếm giữ các đảo và bãi đá ở Biển Đông mà Manila khẳng định thuộc chủ quyền của mình. Hơn nữa, Manila còn chính thức đặt tên cho vùng biển này là biển Tây Philippines.

Manila tuyên bố là việc mua tàu tuần duyên của Paris không có liên quan gì đến những lo ngại về tranh chấp biển đảo. Một chuẩn đô đốc hải quân Philippines cho báo chí nước này biết, tổng giá trị hợp đồng lên tới 90 triệu euro và chiếc tàu đầu tiên sẽ được giao vào năm 2014.

Trong bối cảnh Nga đóng tàu ngầm cho Việt Nam, Đức bán xe bọc thép cho Indonesia, theo nhận định của nhà báo Jean Claude Pomonti, đương nhiên qua hợp đồng bán tàu tuần duyên nói trên, Paris không chỉ tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang ở Đông Nam Á. Pháp biết rõ là điều này làm cho Trung Quốc khó chịu, nhưng bỏ ngoài tai những cảnh cáo của Bắc Kinh. Theo báo Le Monde, sau những chao đảo, thất bại trong quan hệ với Trung Quốc dưới thời tổng thống Nicolas Sarkozy, hiện nay, điện Elysée (phủ tổng thống Pháp) và bộ Ngoại giao Pháp đang nghiên cứu một chính sách mới trong quan hệ với Bắc Kinh, bao gồm ba yếu tố chính tạo cơ sở cho sự ổn định trong quan hệ song phương. Những yếu tố này là « Tôn trọng lẫn nhau, Trách nhiệm và Có đi có lại ». Theo tiếng Pháp, đây là công thức 3 R : Respect mutuel, Responsabilité, Réciprocité.

Liên quan đến Nhật Bản, báo Le Monde nhắc lại rằng đây là một trụ cột trong quan hệ của Paris với khu vực. Trong cuộc gặp các đại sứ Pháp vào cuối tháng Tám năm nay tại Paris, tổng thống F.Hollande đã coi quan hệ với Nhật là một ưu tiên. Theo ông, Nhật Bản, « nền kinh tế đứng hàng thứ ba thế giới », « đã không có được sự chú ý tương xứng trong những năm qua ». Tổng thống Pháp khẳng định, Nhật Bản sẽ là nước đầu tiên trong chuyến công du của ông trong năm 2013 nhằm thúc đẩy quan hệ song phương với các nước châu Á.

Theo giới phân tích, các sáng kiến của Paris cho thấy tổng thống F.Hollande đã hiểu rõ vai trò của châu Á trong thế kỷ 21, nơi mà các doanh nghiệp Pháp ngày càng hiện diện đông đảo, kể cả trong khu vực Đông Nam Á.

Vấn đề « Trách nhiệm », yếu tố thứ hai trong chính sách đối ngoại của tổng thống Pháp có nghĩa là « mỗi quốc gia cần phải hành động phù hợp với vị trí và khả năng của mình ». Có thể diễn giải điều này như sau : Trung Quốc phải tuân thủ các quy định trong tư cách một cường quốc lớn. Tương tự, Pháp cũng sẵn sàng thực hiện trách nhiệm của mình.

 

Trận thế Trung Ðông thay đổi

 

 

Trận thế Trung Ðông thay đổi

Ngô Nhân Dụng

Cuộc khủng hoảng ở Syria sắp bước qua một giai đoạn mới. Một hội nghị ở tiểu vương quốc Qatar trong tuần tới sẽ tập họp những lực lượng chống chế độ độc tài của Bashar al-Assad để tiến tới một “chính phủ lâm thời chuyển tiếp.”

Ðây là lần đầu tiên các giới lãnh đạo cuộc nổi dậy bắt đầu từ Tháng Ba năm 2011, ở trong và ngoài nước Syria sẽ nối kết thành một lực lượng chung; với sự thúc đẩy và hỗ trợ của Mỹ.

Hai nước Nga và Trung Quốc vẫn ủng hộ Assad đang bị gạt ra ngoài bàn cờ ở Syria; hoàn toàn mất uy tín trong cả vùng Trung Ðông. Hậu quả quan trọng hơn nữa là vì cuộc khởi nghĩa ở Syria mà cả trận thế trong vùng này đang thay đổi. Liên minh chống Mỹ của Iran đang suy yếu dần, cùng với chế độ Assad mà họ bảo trợ. Chính sách Mỹ đã lợi dụng được thế đối lập giữa hai ngành chính trong Hồi Giáo là phái Shi A và phái Sun Ni; hai tông phái từng xung đột đẫm máu từ hơn ngàn năm trước ở trong vùng này.

Trong 19 tháng qua, từ khi cuộc khởi nghĩa bắt đầu Nga vẫn tiếp tục cung cấp vũ khí cho nhà độc tài Bashar al-Assad để giết dân Syria. Chính quyền Assad đã tàn sát trên 30,000 thường dân và quân khởi nghĩa trong thời gian đó. Maskva và Bắc Kinh đã ba lần bỏ phiếu phủ quyết các quyết nghị của Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc nhằm ngăn cản các hành động tàn ác của chế độ Assad.

Ngay từ đầu chính phủ Mỹ vẫn giữ một thái độ dè dặt, ít nhất là ở bên ngoài. Mỹ tuyên bố không cung cấp vũ khí cho quân khởi nghĩa, mà chỉ trợ giúp nhân đạo cho các nạn nhân chiến cuộc. Nhưng đằng sau thái độ “không can thiệp” đó, các nước trong vùng đã được vận động để hỗ trợ cho các tổ chức chống Assad, vì quyền lợi tinh thần và an ninh của chính họ. Những nước đồng minh của Mỹ như Á Rập Sau Ði, Qatar đều giầu có nhờ dầu lửa, đã tích cực hơn trong việc hỗ trợ quân khởi nghĩa, bằng tiền bạc và vũ khí. Một nước láng giềng của Syria là Thổ Nhĩ Kỳ đã đứng về phía quân nổi dậy, vừa ngấm ngầm vừa công khai. Liên minh Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar và Sau Ði giúp quân cách mạng; không những chống Assad mà còn đối đầu với Iran, quốc gia láng giềng khác đang ủng hộ Assad về mọi mặt.

Iran là quốc gia Hồi Giáo đông người theo phái Shi Ai nhất trên thế giới. Chính quyền Assad cũng nằm trong tay một phái Shi Ai nhỏ (gọi là Alawite) và trong nửa thế kỷ qua nhóm này đã thống trị đa số dân Syria theo phái Sun Ni. Ða số các nước Á Rập theo phái Sun Ni, dù trong mỗi nước đều có một thiểu số dân theo đạo Shi A; mà các nhóm Shi Ai này cũng thường được Iran hỗ trợ tiền bạc. Vì lý do đồng đạo, Iran đang viện trợ hàng tỷ đô la và là nguồn cung cấp vũ khí lớn cho chính quyền Assad đàn áp dân chúng, theo phái Sun Ni. Tiền bạc và vũ khí của Iran cũng được chuyển qua ngả Syria tới nước Lebanon, để giúp cho tổ chức Hezbollah, vừa là một đội dân quân vừa là một đảng chính trị. Hezbollah từng ủng hộ các cuộc nổi dậy của dân Tunisia, Egypt, Yemen, Libya và Bahrain chống các chế độ độc tài, nhưng nay lại ủng hộ Assad chống lại quân khởi nghĩa. Nhóm này đã nhận được nhiều tỷ đô la Mỹ từ Iran kể từ khi thành lập, 30 năm trước đây. Hezbollah tập hợp những người theo phái Shi A và hiện đang chiếm đa số trong chính quyền Lebanon.

Ngoài Hezbollah lâu nay Iran cũng cấp tiền và vũ khí cho cả nhóm Hamas, tổ chức chính trị quá khích đang cai trị vùng Gaza và giữ thế đối lập với chính quyền Palestine. Trên bàn cờ Trung Ðông, cuộc nổi dậy ở Syria tạo khung cảnh cho các người theo phái Shi A (Iran, Syria, và nhóm Hezbollah) đối đầu trực tiếp với phái Sun Ni (Sau Ði, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ). Tổ chức Hamas bị đặt vào thế khó xử. Họ được Iran tài trợ vì lập trường của họ là chống Israel kịch liệt; nhưng họ bắt buộc phải phản đối chính quyền Assad tàn sát những người Sun Ni đồng đạo. Nếu chống Assad mạnh quá thì họ lo sẽ không còn được Iran tài trợ nữa; tuy nhiên khi Iran yêu cầu nhóm Hamas tuyên bố ủng hộ chính quyền Assad thì họ đã phải từ chối.

Trận thế này bắt đầu thay đổi. Trong tuần qua, vị tiểu vương (emir) của Qatar trở thành người lãnh đạo đầu tiên của một quốc gia Á Rập đến thăm vùng Gaza và được nhóm Hamas tiếp đón long trọng. Biến cố này chứng tỏ Qatar sẵn sàng thay thế Iran viện trợ cho Hamas, và cũng gia tăng uy tín của tổ chức này để khuyến khích họ ôn hòa hơn. Từ đây, Hamas không còn quá lệ thuộc vào Iran nữa, có thể hoàn toàn đứng về phía quân nổi dậy ở Syria. Iran đã mất một đồng minh nữa trong liên minh chống Mỹ tại vùng Trung Ðông. Việc Iran ủng hộ Assad đến cùng đã khiến các nước Á Rập và theo phái Hồi Giáo Sun Ni coi Iran là một kẻ thù.

Trong tương lai, khi chế độ Assad sụp đổ, Iran càng bị cô lập và suy yếu hơn. Iran bị các nước Tây phương cấm vận, gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế; số thu nhập nhờ bán dầu lửa xuống thấp, đồng tiền Iran có tuần lễ bị mất một phần ba giá trị so với Mỹ kim. Thứ Ba vừa qua, bộ trưởng Quốc Phòng Israel mới tiết lộ tin tình báo cho biết chính quyền Iran đã phải chuyển hướng, giảm bớt bớt việc tinh luyện uranium để chế bom nguyên tử; khiến khả năng chế tạo bom của họ bị trì hoãn thêm từ 8 đến 10 tháng. Sau khi chính phủ Israel tìm cách thúc đẩy Mỹ phải ủng hộ việc tấn công ngay vào các cơ sở nguyên tử ở Iran nhưng không thành công, lời tiết lộ của ông Ehud Barak cho thấy chính quyền Israel đã phải lùi bước, chính thức công nhận cuộc cấm vận đã có hiệu quả.

Trong khi đó thì tại Syria Mỹ đã chuyển sang thái độ tham dự tích cực hơn vào việc hỗ trợ các nhóm nổi dậy. Không những thế, sau 19 tháng đứng ngoài, nay Mỹ lại trực tiếp can thiệp vào việc lãnh đạo cuộc khởi nghĩa ở Syria. Ngoại Trưởng Mỹ Hillary Clinton vừa mới kêu gọi cần phải “tổ chức lại” cơ cấu lãnh đạo cuộc nổi dậy ở Syria, bằng cách mời những người đang lãnh đạo mặt trận trong nước tham gia, mà bà ca ngợi là những người “đang chiến đấu và sẵn sàng chết để được sống tự do.” Bà chỉ trích tổ chức lãnh đạo hiện nay chỉ gồm những lãnh tụ đối lập sống ở ngoại quốc, “những người không hề đặt chân trên đất Syria từ 30, 40 năm qua” như bà nhấn mạnh trong lúc đang công du ở nước Croatia. Và việc kết hợp này sẽ được thực hiện trong hội nghị ở Qatar trong tuần tới. Trước khi một chính quyền chuyển tiếp thành hình, bà Clinton cũng nhấn mạnh giới lãnh đạo sắp tới của Syria phải loại bỏ những thành phần quá khích: “Không để cho những nhóm quá khích cướp quyền lãnh đạo” cuộc cách mạng ở Syria. Bà tiết lộ, trong tháng trước Mỹ đã bí mật giúp đưa một số người lãnh đạo quân khởi nghĩa ra khỏi nước Syria, sang họp với nhau ở New York, để thảo luận việc tham gia vào tổ chức lãnh đạo sắp ra đời.

Tiết lộ trên, cùng những lời kêu gọi thay đổi thành phần lãnh đạo cuộc khởi nghĩa ở Syria cho thấy chính quyền Mỹ chịu đóng một vai trò tích cực trong việc lật đổ chế độ Assad, mặc dù bên ngoài họ vẫn nói không tiếp tế vũ khí cho quân cách mạng. Giống như chính sách áp dụng trong thời gian dân Lybia nổi dậy vào năm ngoái, Mỹ đã để cho các nước đồng minh đóng vai chủ động trên mặt trận, còn nước Mỹ chỉ hỗ trợ đàng sau. Tại Lybia, máy bay và quân đội các nước Âu Châu như Pháp, Ý đóng vai chính trong việc hỗ trợ quân cách mạng. Hành động công khai duy nhất của Mỹ là phóng 112 chiếc hỏa tiễn Tomahawk từ Ðịa Trung Hải. Nhờ hệ thống vệ tinh gián điệp xác định vị trí, các mũi tên lửa đắt tiền này tấn công vào 20 căn cứ quân sự thiết yếu của chế độ Gadhafi, như hệ thống phòng không, giàn radar báo động, các trung tâm truyền tin đầu não, vân vân. Nhờ thế, quân nổi dậy và máy bay của các nước Âu Châu được tự do hành động. Mỗi chiếc hỏa tiễn Tomahawk tốn hàng triệu đô la, nhưng một đợt tấn công tốn vài trăm triệu này đã xoay chuyển cuộc chiến, cuối cùng chế độ Gadhafi bị lật đổ.

Trong trường hợp Lybia năm ngoái, việc can thiệp được chính thức hóa với một nghị quyết của Liên Hiệp Quốc cho phép. Còn tại Syria năm nay, Nga và Trung Quốc ngăn cản đến cùng, đã ba lần phủ quyết các quyết nghị làm áp lực trên chế độ Assad! Mỹ chỉ can thiệp gián tiếp, dựa vào hai đồng minh Á Rập giầu có và Thổ Nhĩ Kỳ, nước láng giềng phía Tây Bắc của Syria, dân cũng theo Hồi Giáo nhưng không thuộc giống Á Rập. Nga, Trung Cộng và Iran không thể nào ngăn cản các nước Hồi Giáo trong vùng Trung Ðông chống Assad để cứu những người đồng đạo.

Trong 19 tháng qua, đằng sau bề ngoài “không can thiệp, chỉ trợ giúp nhân đạo” Mỹ đã liên lạc bí mật với các nhóm dân quân nổi dậy trong nước Syria, để có thể lựa chọn và đưa một số lãnh tụ khởi nghĩa từ bên trong Syria tới họp với nhau ở New York trong tháng trước. Sau khi đã đạt được thỏa thuận với nhóm này và đưa họ tới Thổ Nhĩ Kỳ gặp gỡ giới lãnh đạo của liên minh hải ngoại chống Assad, bà Clinton mới lớn tiếng yêu cầu nhóm cầm đầu phe khởi nghĩa, phải bao gồm đại diện của những người đang chiến đấu trong nước, và phải loại trừ những thành phần quá khích. Bà Clinton còn trình bày ý kiến một cách “trắng trợn,” nói công khai rằng: “Chúng tôi đã đề nghị tên các nhân vật và các tổ chức phải có mặt trong thành phần lãnh đạo tương lai!”

Mặt trận vùng Trung Ðông đang biến chuyển. Nước Mỹ có vẻ đã khôn ra. Họ đang chiếm được lợi thế mà không phải chi tiêu tốn kém cũng như không thiệt hại nhân mạng như khi can thiệp trực tiếp vào Iraq trước đây 11 năm.

 

 

Cũng chuyện bầu cử

 

 

Cũng chuyện bầu cử

Lê Phan

Năm nay Hoa Kỳ có một cuộc bầu cử tổng thống và toàn thể Hạ Viện cùng một phần ba Thượng Viện. Chuyện đó cả thế giới ai cũng biết. Hơn thế, không những biết mà còn biết rõ mọi điều từ lập trường chính trị, cá tính con người và cả đến gia thế của các ứng cử viên nữa.

Tập Cận Bình (phải), sắp làm lãnh đạo tối cao của Trung Quốc, vẫn là một bí ẩn lớn đối với chính người Trung Quốc. (Hình: Feng Li/Getty Images)

Những công dân ở một quốc gia tự do như Hoa Kỳ coi chuyện đó là chuyện bình thường và chúng ta coi đó là quyền của cử tri cần được biết hết về các ứng cử viên muốn tham gia chính trường, muốn lên làm lãnh đạo chúng ta.

Nhưng chuyện đó thực ra không phải là bình thường. Trung Quốc năm nay cũng có một cuộc bầu cử, hay đúng hơn một cuộc chuyển đổi quyền lực. Nhưng không những hơn một tỷ dân Trung Quốc không được quyền lựa chọn hay thay đổi lãnh đạo mà họ còn không được quyền biết tí gì đến những người sẽ lên cầm quyền tại nước họ.

Ông Tập Cận Bình, vị chuẩn chủ tịch nước của Trung Quốc là con người như thế nào là một điều hoàn toàn bí mật đối với nhân dân Trung Quốc, mặc dầu khuôn mặt của ông ngày càng trở nên quen thuộc khi quốc gia này chuẩn bị cho một cuộc chuyển quyền một lần mỗi một thập niên. Họ dĩ nhiên không thể biết lập trường chính trị của ông.

Trong hoàn cảnh như vậy, họ chỉ còn biết đoán mò. Thông tấn xã Reuters, trong một bài tường thuật, đã mỉa mai kể là không ai “quen thuộc” với vị tân lãnh tụ bằng một ông họa sĩ 49 tuổi họ La. Lý do là vì ông này đã vẽ đến bức tranh truyền thần thứ năm của lãnh tụ, mặc dầu những bức tranh đó chỉ được vẽ lại từ những tấm ảnh mà nhà nước cho phổ biến trên báo chí.

Bản thân họa sĩ họ La cũng tin là ông hiểu ông Tập. Ông ta phân trần với Reuters “Tôi vẽ theo cảm nhận của tôi về cá tính của ông Tập Cận Bình. Ông ta có một cá tính hiền hòa và khuôn mặt phúc hậu. Tôi nghĩ ông ta rất hữu hiệu và trong sạch trong công việc. Ông ta cũng để lộ cảm tưởng là ông ta nghĩ đến người dân. Thành ra tôi thích vẽ ông Tập.”

Mặc dầu không có bầu cử, không có vận động, ai cũng biết là khi đại hội đảng Cộng Sản Trung Quốc khởi sự vào ngày 8 tháng 11, vị lãnh tụ 59 tuổi này được chờ đợi sẽ bắt đầu được Chủ Tịch Hồ Cẩm Ðào trao quyền cho.

Qua tiểu sử chính thức cùng những bài báo mà đa số có tính chất ca tụng, dân chúng cũng biết ông là con trai của cố Phó Thủ Tướng Tập Cận Huân, một người đã nổi tiếng là thuộc thành phần canh tân. Qua những hàng tiểu sử này, họ cũng biết ông Tập thuộc dòng con lãnh tụ, là một trong những người thường được gọi là “hoàng con”.

Tuy không nhắc đến nhiều nhưng người dân, nếu cố tình tìm hiểu, cũng sẽ biết là ông Tập đã chứng kiến việc cha mình bị thanh trừng trong cuộc Cách Mạng Văn Hóa, và bản thân ông Tập đã trải những năm trong giai đoạn rối loạn đó ở một vùng quê nghèo nàn nơi thói quen đọc sách của cậu thư sinh đã là một điều làm dân chúng vô cùng ngạc nhiên. Giai đoạn ông sống ở làng quê đó là một trong rất ít những chi tiết về cuộc đời của mình mà ông Tập cho ghi vào tiểu sử chính thức, coi đó như là những năm giúp rèn luyện cá tính mình. Sau thời Mao kết thúc, ông Tập Cận Huân được trở lại Bắc Kinh và lúc đó cậu Cận Bình mới có cơ hội đi học trở lại.

Cho đến nay ông Tập Cận Bình đã là một con người thận trọng, duy trì cho mình một vị thế khiêm nhượng, nhất là trong chốn công khai, khác hẳn với ông Bạc Hy Lai, cũng là một dòng con lãnh tụ. Thái độ đó đã làm hài lòng các vị lãnh tụ cao niên hiện thực sự vẫn nắm quyền quyết định tối hậu về ai sẽ là lãnh tụ, nhưng nó cũng làm dân chúng Trung Quốc, ngay cả những người thức thời nhất, không biết ông Tập nghĩ sao về những vấn đề của đất nước và họ càng không biết ông ta sẽ là một lãnh tụ như thế nào.

Dân chúng Bắc Kinh vì thế quả thật không hiểu lãnh tụ tương lai của mình là ai. Một luật sư bảo với Thông Tấn Xã Reuters “Tôi chẳng biết gì về ông ta cả, nhưng tôi nghĩ ông ta phải được làm tân lãnh tụ. Tôi nghĩ ông ta sẽ tốt hơn trước. Bởi nay mỗi thế hệ tốt hơn thế hệ trước.” Một người làm việc trong ngành tài chánh không nghĩ như vậy, ông ta bảo “Tôi nghĩ đứng về phương diện định hướng chung, ông ta sẽ giống chủ tịch họ Hồ. Nhưng đứng về phương thức xử sự, tôi nghĩ ông ta sẽ cứng rắn hơn. Ðó là theo sự suy nghĩ của tôi, và qua một số bàn luận online.”

Kể ra nếu là một công dân Trung Quốc, muốn biết về ông chủ tịch nước kiêm tổng bí thư tương lai cũng khó thật.

Tiểu sử ông chỉ cho biết ông sinh ra ở Sơn Tây, một tỉnh nghèo trong nội địa. Tiểu sử cũng cho biết ông học kỹ sư hóa học tại Viện Ðại Học Thanh Hoa nổi tiếng của Trung Quốc. Ðó cũng là trường mà ông Hồ tốt nghiệp. Sau đó ông tốt nghiệp tiến sĩ về chủ thuyết Marx cũng tại Thanh Hoa. Sau đó ông đã “vui vẻ” nhận nhiều chức vụ ở tỉnh, làm hài lòng các “cụ” trong hàng lãnh đạo cho đến khi ông được bổ nhiệm bí thứ thành ủy Thượng Hải vào tháng 3 năm 2007 và sau đó được đưa vào thường vụ Bộ Chính Trị, nhóm chưa tới mười người thực sự cai trị Trung Quốc.

Tiểu sử chính thức cũng cho biết năm 2010, ông được bầu lên làm phó chủ tịch Quân ủy Trung ương, cơ quan bên ngoài đảng Cộng Sản, độc lập nhưng lại do các lãnh tụ đảng đứng đầu, mà mục đích được ông Mao lập ra là để kiểm soát quân đội. Dĩ nhiên ai cũng biết ông đã đi ngoại quốc nhất là đầu năm nay khi ông đi Hoa Kỳ và được Tổng Thống Barack Obama tiếp kiến.

Nhưng những thông tin chính thức đó không cho biết ông Tập, vốn đã có một đời vợ trước, đã ly dị bà vợ sau ba năm chỉ vì bà muốn đi ngoại quốc. Ông hiểu là hàng lãnh đạo bảo thủ của Trung Nam Hải sẽ không đời nào chấp nhận đưa ông lên chức vị cao nhất nếu ông có một bà vợ tốt nghiệp ở ngoại quốc. Họ cũng sẽ không biết là hôn nhân của ông với bà Bành Lệ Quyên, ca sĩ, tướng trong Giải Phóng Quân, thực sự là một thứ hôn nhân có chủ đích. Một nhân vật như bà sẽ giúp ông có liên hệ với quân đội, một yếu tố quan trọng trên đường công danh nếu ông muốn thành lãnh tụ tối cao.

Có lẽ ông Tập thận trọng cũng phải. Trong số các dòng con lãnh tụ ông thuộc nhóm yếu thế. Với nền kinh tế đã bắt đầu phát triển chậm lại, sự bất mãn trong công chúng gia tăng nhất là trước bất bình đẳng và tham nhũng thúc đẩy đòi hỏi chính quyền phải chịu trách nhiệm nhất là sau một thập niên đã chứng kiến tăng trưởng nhanh và dân chúng hài lòng. Nay kinh tế chậm lại và ngày càng gia tăng đòi hỏi cải tổ xã hội và chính trị.

Trong hoàn cảnh khó khăn đó, ông Tập được coi như là một lựa chọn dung hòa giữa các “cụ”, và do đó ông khó mà có thể có những thay đổi đáng kể ở giai đoạn đầu.

Nhưng sự việc ông tương đối trẻ và cha ông có tiếng là chủ trương cấp tiến nên dân chúng Trung Quốc nay đặt niềm tin vào ông, một niềm tin mà rất có thể là vô căn cứ. So với nhân dân Hoa Kỳ họ quả là bất hạnh.

 

 

Cơ chế ăn thịt người: Đồng loại và đồng chí

 

 

Cơ chế ăn thịt người: Đồng loại và đồng chí

Lê Trọng Hiệp

Ngày 23.10.2012 Thông tấn xã Việt Nam phát đi bản tin “Vụ Tiên Lãng: Nguyên phó chủ tịch Nguyễn Văn Khanh bị tạm giam” với nguyên văn như sau:

“Tin từ Công an TP.Hải Phòng cho hay, ngày 22.10, văn phòng cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.Hải Phòng đã mời ông Nguyễn Văn Khanh, nguyên phó chủ tịch huyện Tiên Lãng đến trụ sở Công an thị trấn Tiên Lãng để tống đạt quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam.

Ông Nguyễn Văn Khanh bị tạm giam 4 tháng về tội "hủy hoại tài sản".

Trước đó, ngày 5.1.2012, UBND huyện Tiên Lãng thực hiện việc cưỡng chế tài sản tại khu vực đầm nuôi trồng thủy sản của ông Đoàn Văn Vươn, ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng do đã hết thời hạn cho thuê.

Tuy nhiên, ông Đoàn Văn Vươn đã có hành vi chống người thi hành công vụ làm 6 chiến sĩ công an và quân đội bị thương.

Ngày 6.1, ngôi nhà của ông Đoàn Văn Quý (em trai ông Đoàn Văn Vươn) không nằm trong khu vực cưỡng chế nhưng đã bị phá bỏ.

Đến ngày ngày 8.2, Công an TP.Hải Phòng đã ra quyết định khởi tố vụ án "Hủy hoại tài sản" để điều tra vụ phá nhà ông Đoàn Văn Quý.

Liên quan đến vụ việc này, ngày 7.2, thành ủy Hải Phòng quyết định đình chỉ công tác đối với ông Nguyễn Văn Khanh.

Hết thời gian bị đình chỉ, ông Khanh được bố trí làm chuyên viên văn phòng UBND huyện Tiên Lãng cho đến thời điểm bị bắt tạm giam.

Ngay sau khi tống đạt quyết định khởi tố và bắt giam đối với ông Khanh, cơ quan công an đã tiến hành khám xét nơi ở của ông Khanh tại thị trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng.”

Đây là diễn biến mới trong vụ cưỡng chế Tiên Lãng và, thêm một lần nữa, thực tế đã chứng tỏ rằng cơ chế công quyền của chế độ cộng sản tại Việt Nam là một cơ chế “ăn thịt người.”

Ăn thịt người

Nhưng tại sao con người có thể ăn thịt đồng loại?

Trước hết phải nhìn vào loài thú. Trừ một vài ngoại lệ như chó sói, đa số loài thú ăn thịt chỉ ăn thịt các con thủ khác loài, thí dụ hổ không ăn thịt hổ, sư tử không ăn thịt sư tử. Người tiền sử cũng vậy: họ ăn thịt người nhưng chỉ ăn thịt người khác bộ lạc. Như thế họ ăn vì cho rằng con mồi “khác loài” với mình, là giống loài đang “cạnh tranh sinh tồn” với mình, giành rừng, giành núi với mình!

Đó là ăn thịt nghĩa đen, còn “ăn thịt” theo nghĩa bóng nữa: đối xử với đồng loại của mình như thể một sinh vật khác loài!

Trong “Nhật ký người điên”, nhà văn Lỗ Tấn đã nhận xét rằng văn hoá Khổng giáo của Trung Quốc là một thứ văn hoá “ăn thịt người”. Lỗ Tấn là nhà văn khuynh tả và vì ông qua đời năm 1936 nên không thấy rằng những phần tử “tả” nhất trong xã hội hiện đại Trung Quốc đã đẩy cái “văn hoá ăn thịt người” ấy lên mức cao nhất.

Văn hoá Khổng giáo kiểu Tống Nho đùn đẩy con người đi đến chỗ “ăn thịt” nhau nhưng ít ra vẫn “giữ lấy lề”, không cạn tàu ráo máng với nhau trước các ràng buộc đạo lý hay giềng mối đạo lý.

Người ta có thể “ăn thịt” kẻ lạ nhưng khó mà vượt qua những ràng buộc gia đình, thân tộc, bè bạn hay ràng buộc ân tình. Tuy nhiên Mao Trạch Đông đã làm thay đổi hẳn điều này. Thu tóm được quyền lực trong tay và áp dụng các phương pháp đấu tố chỉnh huấn sắt máu, họ Mao đã xây dựng một “hệ thống ăn thịt người” chặt chẽ từ trên xuống dưới.

Trong tiểu luận “Consuming Counterrevolution: The Ritual and Culture of Cannibalism in Wuxuan, Guangxi, China, May to July 1968” đăng trên tạp san Comparative Studies in Society and History số 37, tháng 1 năm 1995; học giả Donald S. Sutton đã gọi đích danh trò đấu tố trong cuộc cách mạng văn hoá là những “nghi thức ăn thịt người”.

Các trò đấu tố này được xem như là “nghi thức ăn thịt người” vì, theo chủ trương của Mao, những thành phần được diễn tả là “hữu khuynh”, “chậm tiến”, “phản cách mạng” hay “kẻ thù của nhân dân” đã bị đối xử như loài thú, không còn xứng đáng làm người, không cùng chủng loại với “nhân dân”. Họ bị đội mũ rơm trên đầu, đeo bảng ô nhục giữa chốn công cộng.

Các biện pháp mà họ Mao áp dụng ở Trung Quốc đã được đám học trò Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Hoàng Xuân Việt “phát huy sáng tạo” ở Việt Nam từ thời chỉnh huấn, đấu tố và truyền bá cho chẳng có khác gì “ăn thịt người”.

Để “thành công” hay thậm chí đơn giản chỉ để tồn tại, để yên thân sống giữa cái hệ thống chặt chẽ ấy thì người ta không thể không ăn thịt người, không thể không chai lì và dửng dưng trước cái ác.

Trong một cơ chế như thế thì những cán bộ - đảng viên từ cấp cao nhất có thể xấu, có thể sai lầm, có thể có khuyết điểm, có thể tham nhũng nhưng họ không thể khác với đồng loại hay đồng chí của mình.

Để hiểu trường hợp Nguyễn Văn Khanh, chúng ta hãy nhìn lại những nhân vật đi trước.

Trần Xuân Bách và Nguyễn Tấn Dũng

Trần Xuân Bách (1924 – 2006), tên thật là Vũ Thiện Tuấn, đồng hương Nam Định với Lê Đức Thọ, từng hô hào chủ trương cải cách cả chính trị lẫn kinh tế để cứu vẫn đất nước trong đầu thập niên 90.

Tuy nhiên, giới bảo thủ trong đảng lo sợ những hậu quả mà cải cách chính trị này có thể mang đến cho mình. Do đó họ quay sang bám vào Trung Quốc dẫn đến tình trạng phụ thuộc toàn diện vào ngày hôm nay.

Trần Xuân Bách (TXB) từng làm bí thư tỉnh ủy các tỉnh Nam Định, Sơn Tây, Nam Hà rồi làm Trưởng ban Tôn giáo Trung ương, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng. TXB đảm nhiệm chức vụ phó chính ủy Bộ chỉ huy chiến dịch tấn công Campuchia năm 1979 và sau đó làm trưởng ban B68 do Lê Đức Thọ trực tiếp lãnh đạo, chịu trách nhiệm cố vấn bộ máy chính quyền Cambodia do Việt Nam dựng lên. Năm 1982 Trần Xuân Bách được thăng lên làm Bí thư Trung ương Đảng và bốn năm sau (1986) được bầu vào Bộ Chính trị (BCT).

Trở thành một trong mười nhân vật quyền lực nhất nước, TXB nổi lên như nhân vật “trí thức” nhất, đọc được tiếng Anh, nói và viết thành thạo tiếng Pháp. Vì lẽ đó TXB được giao nhiệm vụ phụ trách công tác đối ngoại, chủ yếu là quan hệ với các nước XHCN và về sau chuyển lãnh đạo Ban Văn hóa Tư tưởng Trung ương.

Đó là lúc khối XHCN sụp đổ tại Đông Âu và Liên Xô từ năm 1989 đến 1991, TXB được BCT giao nhiệm vụ nghiên cứu về lý luận và tổng hợp cho đảng nguyên nhân gây ra sự sụp đổ này.

Những gì mà TXB “tổng kết” lại trái với những điều mà hệ thống quyền lực cộng sản muốn nghe: đa nguyên, đa đảng, cải tổ kinh tế phải đi đôi với cải tổ chính trị.

Theo TXB thì đảng không thể kiểm soát thông tin một cách tuyệt đối: cách duy nhất để khỏi bị dồn vào chân tường như Đông Âu là đối mặt với thực tế, là công khai hóa như Gorbachev ở Liên Xô. TXV chỉ ra cuộc cách mạng thông tin đang bùng nổ và nhấn mạnh rằng chính quyền cần phải khai thác thông tin để nâng cao hiệu quả lao động.

Trên thực tế thì từ năm 1986 – 1989, thời Nguyễn Văn Linh là tổng bí thư, xã hội Việt Nam đã có sự thay đổi đáng kể theo đường lối của Gorbachev. Thế nhưng khi bức tường Bá Linh sụp đổ vào năm 1989, các lãnh tụ cộng sản Đông Âu bị hạ bệ nhục nhã và thậm chí còn bị hành quyết một cách tàn khốc như Ceaucescu ở Rumani, giói lãnh đạo cộng sảm VN đâm ra hoang mang, lo sợ. Họ trở nên bảo thủ hơn bao giờ hết và để duy trì quyền lực của mình, họ đã quay sang bám vào Trung Quốc, bất kể lúc đó Hiến pháp của họ (1983) đã ghi rõ Trung Quốc là “kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm”.

Tháng Ba năm 1990 đảng triệu tập Hội nghị Trung ương thứ 8 để “đấu tố” TXB. TXB bị khai trừ khỏi BCT và Trung ương đảng và sau đó phải sống trong sự theo dõi gắt gao. Chỉ ba tháng sau (6.1990) thì các nhà lãnh đạo cao cấp bí mật đến Thành Đô cầu hòa, và tại đây đã bị Trung Quốc sử dụng như một thứ bàn đạp để lấy điểm với Tây phương về vấn đề Cambodia, giữa lúc họ còn đang bị cấm vận vì vụ đàn áp tại Thiên An Môn 1989.

Nhưng chính tai nạn ngoại giao đó đã giúp giới bảo thủ bám chặt quyền lực và đẩy Việt Nam đi sâu vào sự phụ thuộc với Trung Quốc.

So sánh TXB với Nguyễn Tấn Dũng (NTD) hôm nay chúng ta thấy gì? TXB chưa gây ra một sai lầm tai hại nào trong quản lý và chính sách. Ông ta chỉ đề ra một chính sách phát triển để theo kịp thời đại, thế nhưng chính sách có thể sẽ đe dọa độc quyền cai trị của đảng.

Do đó ông đã bị các ủy viên trung ương đảng khác xem như một thứ “khác loài”. Nhưng cũng lúc đó, để bảo vệ XHCN, nghĩa là bảo vệ quyền lực của mình, họ đã quay sang lạy lục để được gọi “kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm” là đồng chí!

Còn NTD thì sao?

Họ Nguyễn va vấp đủ thứ sai lầm: đẩy kinh tế vào vòng lao đao khiến nền an ninh quốc gia trở nên tổn thương hơn bao giờ hết với các dự án làm ăn với Trung Quốc, bao che để thân nhân và vây cánh bòn rút tài nguyên quốc gia. Thế nhưng NTD đã không làm gì tổn hại đến cơ chế, đến quyền lợi của giai tầng thống trị. NTD không từ bỏ thủ đoạn nào để đè bẹp các tiếng nói dân chủ, thậm chí sử dụng thủ đoạn “bao cao su đã qua sử dụng” để phục vụ cho mục đích này.

NTD phạm những lỗi tày đình nhưng NTD là kẻ thù của dân chủ, và Dũng vẫn còn là “đồng lọai” của các ủy viên chăm chăm o bế quyền lợi và quyền lực của mình, bất kể vận nước đến đâu.

Đến Nguyễn Văn Khanh

Địa danh “Tiên Lãng” từng là cái tên nóng trên báo chí Việt ngữ trong và ngoài nước.

Sự việc này khiến dư luận báo chí chú ý. Sau khi vạch ra nhiều sai trái của chính quyền huyện Tiên Lãng, họ nhắc lại vụ án Nọc Nạn tương tự thời Pháp thuộc và nêu ra sự công minh của chính quyền thực dân.

Vụ án được báo chí Nam kỳ thời ấy bóc trần đến tận cùng sự thật và được toà án thuộc địa xét xử một cách “khẩu phục tâm phục”. Nhắc lại vụ án này, họ đặt vấn đề: liệu nền báo chí và tư pháp xã hội chủ nghĩa có đủ dũng khí và sự vô tư để xử sự công bằng và hợp tình hợp lý với người nông dân như thời Pháp thuộc hay không? Đây được xem là một thí dụ cho những bất cập của Luật Đất Đai và sự lộng hành của các cường hào đỏ khi lạm dụng những điểm bất cập này để trục lợi.

Cho tới nay hầu hết báo chí tại Việt Nam đều lên án “chính quyền huyện”, lên án âm mưu tư lợi và phá hoại kinh tế cũng như trò giấu nhẹm sự thật qua các trò “kiểm duyệt báo chí” của chính quyền huyện Tiên Lãng.

Nhưng thực chất cái gọi là “chính quyền huyện” ở đây chỉ là một “nhóm lợi ích” quanh bí thư huyện ủy Bùi Thế Nghĩa và hai anh em: Lê Văn Hiên chủ tịch huyện và Lê Văn Liêm, chủ tịch xã Vinh Quang, nơi xảy ra vụ cưỡng chế.

Nhân vật chính là Đoàn Văn Vươn, xuất thân từ một “gia đình cách mạng”, từng đi bộ đội, có bằng kỹ sư nông nghiệp. Sau khi xuất ngũ năm 1986, ông Vươn đã kiên trì bỏ ra hàng chục năm lấp đầy một khoảng đất tương đương 70 héc ta tại đầm Cống Rộc thuộc xã Vinh Quang, nào là đắp đê và để trồng rừng ngăn sóng, bảo vệ cái đầm do ông và hàng trăm gia đình khác thuê của huyện để nuôi cá tôm. Nhờ thành tích này nên ông Vươn đã được báo chí nhà nước ca ngợi, xem là “kỳ nhân” làm thay đổi bộ mặt cả một vùng biển.

Tuy nhiên sóng gió lại nổi lên khi bộ ba Nghĩa - Hiền – Liêm thèm thùng vùng đất này.

Theo Nghị định 28.08.1999 thì gia đình ông Vươn có quyền sử dụng phần đất này cho đến ngày 9.4.2017, tính từ ngày huyện giao đất. Trong trường hợp huyện “ăn gian”, chỉ “tính” từ ngày “Luật Đất đai có hiệu lực”, tối thiểu cũng phải đến ngày 15.10.2013 mới hết hạn.

Thế nhưng tỉnh đang thành lập dự án xây phi trường tại đây, do đó đất sẽ lên giá ào ào, họ muốn đón đầu thời cờ.

Huyện đã ra lệnh thu hồi và không đền bù cho ông Vươn và nhiều chủ đầm khác. Tức thì phó chủ tịch Nguyễn Văn Khanh phản đối việc này, viện lẽ làm vậy là phá hoại kinh tế và bất công với người dân: họ đang yên ổn làm ăn, cớ sao lại đuổi ra đường và bẻ đi cái cần câu cơm.

Tuy nhiên thế của “nhóm lợi ích” Nghĩa - Hiên đang mạnh, ông Khanh không làm gì được.

Trước “chính sách” của huyện, ông Vươn và các chủ đầm khác kiện chính quyền huyện ra tòa. Thoạt đầu toà huyện xử huyện thắng và họ kiện lên tỉnh. Thấy huyện trái rành rành, toà này ra lệnh phải hoà giải. Hiểu rằng không thể thắng nên “huyện” bắt đầu dở trò lưu manh.

“Huyện” cam kết rằng nếu ông Vươn không kiện, chịu rút đơn, huyện sẽ tiếp tục cho thuê hoặc giao đất. Tin “huyện” ông Vươn rút đơn, nhưng khi đơn rút rồi thì “huyện” lật lọng, triệu tập ông Vươn ra trụ sở xã để “tống đạt quyết định cưỡng chế thu hồi”. Tuy nhiên ông Vươn không chịu ký và mang giấy tờ lên cấp trên khiếu kiện lần nữa.

Khoảng 7.30 sáng 5.1.2012, khi ông Vươn đã mang giấy tờ đến trụ sở Viện kiểm sát thành phố kêu cứu từ sáng sớm thì chính quyền Tiên Lãng đưa “lực lượng cưỡng chế” đến để tịch thu đầm thủy sản của ông Vươn.

Để “chơi” lại kẻ đã dám phản đối mình, chủ chơi đòn độc: giao cho ông Nguyễn Văn Khanh làm trưởng ban cưỡng chế.

Nhưng sự việc địa phương này lại biến thành một sự kiện quốc gia và thu hút sự chú ý của quốc tế. “Lực lượng” tiến vào thì mới biết đây là một trận địa, do em trai của ông Vươn là Đoàn Văn Qúy bày bố. Trên lối đi duy nhất vào nhà là rơm rạ đã gắn bom xăng, kíp nổ của quả mìn làm bằng bình gas lớn đã bị kích hoạt tuy nhiên bình gas không phát nổ nên chỉ hất văng 2 công an viên. Sau đó thì súng hoa cải từ trong nhà bắn ra khiến Trưởng Công an huyện cùng 5 công an - bộ đội bị thương.

Huyện xin tăng viện. Hàng trăm công an - bộ đội chia thành 3 mũi, sử dụng cả lựu đạn cay dọn đường, nhưng khi tiến vào bên trong thì chỉ thấy căn nhà trống.

Lực lượng đập nát căn nhà thế nhưng đây là căn nhà ông Đoàn Văn Qúy, không nằm trong phần diện tích 19.3 ha mà huyện muốn “cưỡng chế”.

Lúc đó báo chí nhấn mạnh đến yếu tố pháp lý: lực lượng cưỡng chế chỉ thu hồi đầm tôm, hoàn toàn không có quyền phá nhà, ai chịu trách nhiệm?

Sau đó vài ngày, trong thư khiếu nại vụ phá nhà, vợ con ông Đoàn Văn Vươn cho biết họ đã được ông Khanh bảo vệ nhưng bất thành và không hề oán trách ông Khanh trong vụ cưỡng chế. Cùng lúc đó, Liên chi hội thủy sản Hải Phòng cũng có văn bản gởi các cơ quan hữu trách bảo vệ ông Nguyễn Văn Khanh.

Thế nhưng chỉ khoảng 9 tháng sau, Công an Hải Phòng ký lệnh bắt ông Nguyễn Văn Khanh với tội phá nhà!

“Đại đội ủy viên”

Ở tầm mức quốc gia, quyền lợi của đảng “tập trung” ở con số 175 ủy viên trung ương, tức khoảng hơn một “đại đội”.

Do ngu dốt, do lỡ tay hay cố tình mà làm điều xấu, thậm chí gây đại họa quốc gia nhưng họ không đi ngược lại quyền lợi của cả “đại đội”, kẻ đó có thể được tha thứ, bất chấp mọi tiêu chí công lý.

Đó là trường hợp của Nguyễn Tấn Dũng, tức “Đồng chí X”.

Ngược lại, nếu một ủy viên nào đó dám đặt quyền lợi của trên 80 triệu người dân lên trên quyền lợi của “đại đội ủy viên”, họ sẽ bị cả “đại đội” xem là kẻ khác loài.

Ở tầm mức địa phương, bản chất của vấn đề vẫn như vậy.

Ông Nguyễn Văn Khanh đã vì quyền lợi của các gia đình nuôi tôm mà đi ngược lại quyền lợi của bộ sậu Nghĩa – Hiên, ông ta bị xem là kẻ khác loài và do đó bị bộ sậu này “ăn thịt” theo cách của họ.

Nhưng quyền lợi của bộ sậu Nghĩa – Hiên – Liêm lại gắn chặt với quyền lợi của Bí thư thành ủy Hải Phòng Nguyễn Văn Thành, do đó mới có lệnh bắt từ Công an Hải Phòng.

Mà quyền lợi của bí thư thành ủy này lại gắn chặt với đến quyền lợi của “Đồng chí X”: trong Hội nghị trung ương vừa qua, trong những lá phiếu cứu “Đồng chí X” thoát nạn chắc chắn có lá phiếu của viên bí thư này.

Thế có nghĩa chúng vẫn tồn tại, vẫn hành xử ngang trái vì chúng là đồng loại của nhau, bâu quanh cái đại đội ngồi trên đầu trên cổ nhân dân.

Còn những ai dám đứng về phía nhân dân, về phía lương tri sẽ bị chúng đè ra ăn thịt.

Đừng kể là “nhân dân”, một “nhân dân” bé bỏng như nữ sinh viên Phương Uyên: chỉ một bài thơ căm thù Trung Quốc xâm lược thôi, sinh viên này đã bị bộ máy công quyền này bí mật bắt cóc, di lý từ Sài Gòn đến tận Long An, khi bị phanh phui thì vu cáo cho tội rải truyền đơn!

 

Lê Trọng Hiệp