SÁCH LƯỢC CỦA THỦ TƯỚNG NHẬT BẢN
tka23 post
Chỉ trong vòng ba tuần lễ, Thủ
tướng Nhật Shinzo Abe đã nỗ lực làm sâu sắc thêm quan
hệ lâu dài với Đông Nam Á sau khi trở lại vị trí lãnh đạo nền kinh tế lớn thứ
ba thế giới.
Chuyến công du Đông Nam Á của
ông bắt đầu từ Việt Nam, tới Thái Lan và Indonesia. Trước đó, phó thủ tướng 
Taro Aso đã tới Myanmar và
Ngoại trưởng Nhật thăm Philippines, Singapore và Brunei.
Các chuyến đi công tác liên tục , đã cho thấy sự trỗi
dậy ngoại giao của Nhật , chưa từng xảy ra suốt bốn thập niên qua ở một khu vực
quen với cách gần gũi ôn hoà, tập trung vào kinh tế và phát triển.
Ông Abe là người đã chứng kiến
sự “tụt dốc” của Nhật trong thời gian qua. Khi ông làm thủ tướng lần thứ nhất
2006-2007, Nhật đứng thứ hai trong hàng ngũ các cường quốc toàn cầu. Sáu năm
tiếp theo, ông chứng kiến những biến đổi xảy ra trong nước như: sự thăng tiến
của đảng Dân chủ Nhật (2010-2012), suy thoái kinh tế, thảm họa động đất sóng
thần, và lòng tự tin thời kỳ thịnh vượng hậu chiến ngày càng bị xói mòn.
Giai đoạn ngắn ngủi nắm giữ ghế
thủ tướng lần đầu tiên đã dạy cho ông ưu/nhược điểm trong chính sách đối ngoại
của Nhật. Để phục hồi vị thế đất nước, ông quyết định chú trọng tới các giá trị
trong chính sách đối ngoại như thúc đẩy dân chủ, thực thi quy định luật pháp và
phát triển kinh tế - những điều mà chính quyền lần một của ông không thể thực
hiện một cách toàn diện. Tuy vậy, lần này, một phương diện mới đã xuất hiện -
an ninh và hợp tác chiến lược - được nhiều lần nhắc lại trong các phát biểu của
ông Abe.
Nó đánh dấu sự thay đổi về mặt
chính sách ngoại giao của Nhật thay vì tập trung vào kinh tế thời hậu chiến và
ngần ngại thực thi nỗ lực siết chặt quan hệ an ninh với các nước Đông Nam Á.
Tiếp xúc mới
Mặc dù chính phủ của ông Abe
vẫn tiếp tục chú trọng tới kinh tế, nhưng hiện nay, yếu tố chiến lược sẽ trở
thành một phần trong cách tiếp xúc mới. Nhật Bản đang tái cân bằng
mối quan hệ với 10 nước Đông Nam Á đồng thời cố gắng xác định và đặt ra những
ưu tiên với các đối tác chiến lược then chốt.
Những chuyến thăm viếng tới
khu vực diễn ra trong tháng này của giới chức Nhật cho thấy, họ đang coi Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và Philippines là bốn
“cột trụ”, tiếp theo là Singapore, Malaysia, Brunei…
Trong quan điểm chiến lược của
Nhật Bản, Việt Nam và Philippines có thể quan trọng nhất trong việc
thúc đẩy sự hợp tác an ninh mới tại thời điểm này.
Việt Nam có đường bờ biển dài
thứ hai trong khu vực, rất lý tưởng cho hợp tác an ninh hàng hải.
Philippines có những tuyến vận
chuyển đường biển quan trọng và nhộn nhịp nhất thế giới, với các vùng hàng hải
trải rộng. Hơn 80% lượng dầu thô và 60% nguồn
cung năng lượng tới Nhật đều đi qua tuyến vận chuyển này.
Không ai nên ngạc nhiên khi
Nhật Bản và Philippines - bước qua những bất đồng lịch sử - đồng lòng một
cách nhanh chóng trong hợp tác an ninh hàng hải, đặc biệt là xây dựng khả năng
phòng thủ và phát triển nguồn lực con người như một ưu tiên trong hợp tác song
phương. Để đánh dấu sự khởi đầu mới mẻ, Nhật
Bản đang tính tới việc cung cấp 10 tàu đa nhiệm giúp Philippines nâng cao khả
năng giám sát ,cũng như hệ thống thông tin liên lạc công nghệ cao cho an ninh
hàng hải.
Không ‘bá quyền’
Tới Thái Lan, ông Abe trở thành lãnh
đạo cao cấp đầu tiên của Nhật thăm chính thức nước này trong 10 năm
qua. Thái Lan là điểm đầu tư nước ngoài lớn nhất của Nhật. Nó góp phần giải
thích vì sao Thái Lan trở thành trụ cột trong chính sách ngoại giao của Nhật
suốt nhiều năm qua.
Một điểm nổi bật có thể nhận ra là sự hợp
tác Indonesia - Nhật Bản. Indonesia đứng hàng thứ hai sau Thái trong lĩnh vực
thu hút đầu tư Nhật Bản. Cả hai nước đều đang háo hức cho những ý tưởng mới,
nhất là trong hợp tác chính trị và an ninh. Khác với Thái Lan và Philippines,
hai đồng minh Đông Nam Á của Mỹ, Indonesia có thể và đã thực thi chính sách đối
ngoại, quốc phòng độc lập hơn. Với lệnh cấm xuất cảng vũ khí của
Nhật được nới lỏng năm ngoái, người ta có thể chứng kiến con đường mới mở ra
cho cả hợp tác phần mềm (sw)và phần cứng(hw) trong lĩnh vực an ninh hai bên.
Sự tái cân bằng ngoại giao của
Nhật diễn ra giữa lúc ASEAN phải đối mặt với những khó khăn lớn
trong duy trì vai trò trung tâm khu vực, các áp lực từ bên ngoài và những lợi
ích tăng trưởng.
Còn chưa rõ Tokyo có thể
hưởng lợi ích trong sự thích ứng nhanh chóng với môi trường
chiến lược mới của khu vực hay không. Sau cùng , cho thấy an ninh
khu vực trong thế kỷ 21 không thể được định đoạt hay áp chế bởi bất kỳ cường
quốc bá chủ nào.
Thái An (theo The Nation)
__._,_.___
