Lão
Thầy Bói Già
Đinh
Vũ
Hoàng Nguyên
Trong giới văn nghệ sĩ Việt Nam chưa khi nào có một tác giả chưa từng có tác phẩm xuất
bản nhưng khi nằm xuống lại được nhiều người đến viếng và thương tiếc đến thế.
Đa
tài
Anh là
nhà thơ, vì thơ rất hay. Anh là họa sĩ chuyên nghiệp vì tốt nghiệp tại trường
Đại học Mỹ Thuật Công nghiệp Hà Nội. Anh là một nhà văn: truyện ngắn của anh
chứa đầy nụ cười và trăn trở. Cười vì văn chương anh dí dỏm một phần nhưng trăn
trở vì phía sau những số phận nhân vật mà anh đem vào truyện như nét vẽ chân
dung trọn vẹn tính người trong dòng chảy gập ghềnh của thời đại.
Nhưng
có lẽ điều làm anh nổi tiếng là do những bài viết ngắn trên trang blog cá nhân
mang tên Lão Thầy Bói Già của anh.
Người
nghệ sĩ đa tài ít tuổi đó là Đinh Vũ Hoàng Nguyên. Giã từ bàn viết ở tuổi 37
khi tài năng chỉ mới bắt đầu nhưng đã báo hiệu một phong cách lạ, nhiều dấu ấn
và luôn làm ngạc nhiên người đọc.
Trang
blog Lão Thầy Bói Già là sợi giây buộc anh vào trí nhớ người đọc. Từ khi ngã
bệnh, hàng trăm người không quen đã đến tận giường để nhìn cho được con người
mà họ yêu mến. Anh nằm đó, cười gượng gạo tuy thể xác đau đớn nhưng tâm hồn anh
bật sáng niềm hãnh diện vì đã với tay chạm vào được giác quan cảm thụ của người
khác.
Nhiều
đề tài Hoàng Nguyên chú ý cũng được người khác khai thác. Thế nhưng, không ai
có được cái cách viết như Đinh Vũ Hoàng Nguyên, vì thế Lão Thầy Bói Già đứng
riêng một cõi.
Chưa
có trang blog nào mà tổng số chữ rất ngắn nhưng nói được quá nhiều như trang
blog Lão Thầy Bói Già của Nguyên. Ít chữ lắm nhưng khi chúng đứng chung lại với
nhau lại có khả năng làm cho người đọc phải nhảy múa.
Hoàng
Nguyên dùng trang blog để trực diện tuyên chiến với những lố bịch đang xảy ra
chung quanh và phần lớn tập trung vào một nhóm đối tượng chức quyền, kể cả
người cao nhất đang điều hành đất nước. Cái cười của anh không ác, nó chan chứa
tình tự thể loại tiếu lâm dân dã của người miền quê Bắc Bộ. Dòng chữ của anh
chưa bao giờ đẩy người khác xuống bùn sâu. Họ chỉ hụt hẫng, khó chịu, tự xấu hổ
một chút và biết đâu sau đó lại biết ơn Lão Thầy Bói Già, hơn là điên cuồng vì
chạm nọc.
Cái ác
chưa bao giờ được người ta tán thưởng kể cả khi dùng nó trong văn chương để
chống lại cường quyền bạo ngược.
Đinh
Vũ Hoàng Nguyên tìm ra được cách diễn tả cả một câu chuyện với một hay hai dòng
ngắn ngủi. Ngắn đến nỗi không thể ngắn hơn nhưng trong cái ngắn ấy nói lên rất
nhiều điều mà nếu viết dài hơn lại không thể nói.
“Mình
đi ăn thịt chó ở Vĩnh Phúc. Trong mâm có phó chủ tịch xã, tuổi khoảng ngoài bốn
mươi. Rượu ngon, thịt chó ngon. Nhân câu chuyện về tình hình an ninh ở địa
phương, phó chủ tịch xã nói:
- Báo
cáo các bác, số nghiện hút phát hiện được ở địa phương bọn em là 31 đồng chí,
còn đảng viên chi bộ bọn em có 16 thằng…Chuyện thật 100%. Thằng Nguyên mà nói
điêu thì làm con chó!”
Người
đọc cười vì trong câu chuyện lắm “đồng chí nghiện” này không cụ thể một ai cả
nhưng lại rất tượng hình cả một tập thể vốn không hơn gì những anh nghiện nhưng
được phong hàm đồng chí. Câu chuyện không khiến cho ai động lòng để cả các đồng
chí thật ngoài đời nhưng khi nụ cười lắng xuống người đọc thấy thú vị và lâng
lâng tự hỏi nhờ vào đâu mà Nguyên lại viết được như thế?
Cũng
thế, cũng đồng chí cũng cười đùa nhưng trong mấy dòng về Kim lãnh tụ thì một ít
chua chát xuất hiện phía sau nụ cười. Không còn cà khịa như câu chuyện giữa bàn
thịt chó. Có vẻ nghiêm túc hơn vì đồng chí này đuợc cả thế giới theo dõi. Đồng
chí Kim của Bắc Triều Tiên nằm xuống gây cho rất nhiều đồng chí
Việt Nam bối rối vì không biết gọi bằng gì…
“Kim
lãnh tụ chết. Dân mình gọi Kim là “thằng”. Còn cái đảng của dân do dân vì dân
trong lời chia buồn gọi Kim lãnh tụ là “đồng chí”. Để dung hòa, có lẽ nên gọi
Kim lãnh tụ là “thằng đồng chí”, để vừa có tính đảng, vừa có tính nhân dân.”
Không
ai nỡ cho rằng câu chuyện này của Hoàng Nguyên lại cố tình mạt sát cả một cái
đảng nổi tiếng là Đảng Cộng sản, tuy nhiên đâu hiếm người sẽ khóc lên như dân
Bình Nhưỡng trước thi hài Kim lãnh tụ nếu việc khóc đó có thể nâng họ lên một
tầm cao mới?
Hoàng
Nguyên còn là cây viết khôi hài đen khi có những dòng chữ không ai có thể cười
được tuy rất muốn cười.
“Ngày
27/11/2011, công an thành phố Hà Nội bắt được một số người ở hồ Hoàn Kiếm. Sau
khi điều tra nghiên cứu, lực lượng công an đã phát hiện ra những người này đều
tàng trữ trái phép tai, mắt và mồm... Đây là lời cảnh tỉnh cho những người nào
ở Việt Nam hiện còn tàng trữ những bộ phận này một cách trái phép.”
Cứ
cách viết như thế Đinh Vũ Hoàng Nguyên vẽ những mảng thời sự, đời thường lên
trang blog của mình:
“Một
kẻ chỉ thấy xung quanh mình toàn người xấu thì bản thân kẻ ấy khó có thể là
người tốt. Một đảng nhìn ra bên ngoài toàn thấy thế lực thù địch, còn khi nhìn
nhân dân mình thì phát hiện ngay ra lũ phản động nhiều nhung nhúc, thì đó là
là… là… một đảng thông minh!”
Đinh
Vũ Hoàng Nguyên là một nhà văn mặc dù truyện ngắn của anh chưa bao giờ được
xuất bản. Hai truyện được biết nhiều nhất là Cao Như Đảng và Nhà Cuối Ngõ đã
đại diện được phong cách của Nguyên. Truyện thật ngắn Cao Như Đảng yếu tố châm
biếm nhẹ nhàng nhưng không dễ quên của anh, có thể điển hình cho toàn bộ những
gì mà anh quen thuộc:
Cao
Như Đảng
Cố họa
sĩ, nhà thơ, nhà văn Đinh Vũ Hoàng Nguyên trong chuyến đi Hà Giang. Photo
courtesy of blog Lão Thầy Bói Già.
Tên
của gã là Cao Như Đảng. Tên cúng cơm của gã là Cao Như Đảng. Trong lý lịch gã
đề tên Cao Như Đảng. Tức là đích thị trên đời có thật một gã Cao Như Đảng.
Cao
Như Đảng biệt tài làm thịt chó, thịt nhanh, nấu khéo, cả làng cả xóm biết
tiếng. Ngay cả chó dại, chó chết ốm, chó bị trẹt xe…, gã mà đã nhúng tay pha
thịt, ướp hấp, lúc dọn lên mâm vẫn ngon nhức.
Trong
xóm nhà ai thịt chó cũng nhờ gã. Ủy ban xã khi nào tiếp khách hay liên hoan,
cần thịt chó, lại gọi gã. Bản lĩnh ấy khiến gã với mấy vị trên Ủy ban thành
thân tình. Dần dần người ta lấy luôn cái nghề của gã gắn vào tên, gọi gã là
Đảng Chó. Gã nghe vậy cũng chẳng lấy gì làm phiền.
Một
ngày, Cao Như Đảng mở quán thịt chó.
Hôm
khai trương, gã mời cán bộ trong xã đến đánh chén. Rất vui. Nhưng đang dở bữa,
thì bí thư xã phát hiện ra cái biển trước quán đề THỊT CHÓ ĐẢNG. Ông bí thư gọi
Cao Như Đảng đến, quắc mắt: “Ông ghi thế này là chửi ai?”. Cao Như Đảng nói:
“Thì dân vẫn gọi em là Đảng Chó, các bác trên xã cũng gọi em là Đảng Chó, thì
giờ mở quán em làm biển thế cho tiện!”. Bí thư bảo: “Lời nói gió bay, nói mồm
với nhau không có gì làm bằng, chứ ghi lên thế này thì mặt mũi đảng còn cái chó
gì nữa?”. Gã đành “dạ dạ…”.
Cái
biển sau, rút kinh nghiệm, Cao Như Đảng đề: ĐẢNG THỊT CHÓ.
Bí thư
xã đến ăn, nhìn biển mới, gật gật gù gù bảo: “Sửa thế này được, để cái giống ấy
sau chữ đảng, cho đỡ bị hiểu lầm!”.
Đang
bữa, bí thư sực nghĩ, giật mình, mới quát: “Dỡ biển xuống ngay, khẩn trương,
phản động, muốn đi tù à?”. Cao Như Đảng méo mặt hỏi: “Cả nhà nhà em toàn người
ngoan và ngu, có biết gì mà phản động?”. Ông bí thư hạ giọng, thầm thì: “Nước
mình là một đảng lãnh đạo, cấm có cái chuyện hai ba đảng, ông ghi thế này nhỡ
ai hiểu là ông lập đảng đối lập, thì toi!”. Cao Như Đảng bảo: “Chả nhẽ thằng
bán thịt chó và mấy thằng ăn thịt chó mà cũng bị thành đảng à?!”. Bí thư bảo:
“Ai chả biết thế! Nhưng cái nước mình nó thế! Mà thôi, tốt nhất thời này cái gì
đã đảng thì đừng chó, mà đã chó thì đừng đảng!”. Gã đành “dạ dạ…”.
Sau
bữa đấy, Cao Như Đảng lại thay biển mới, còn đề mỗi THỊT CHÓ.
Nhưng lắm lúc gã tấm tức: đến cái giống chó còn
đi không đổi họ, ngồi không đổi tên, lúc biến thành thịt vẫn gọi là chó, chẳng
nhẽ chỉ do nước này có độc cái đảng mà thành mình phải kị húy, phải kiêng cả
tên cha sinh mẹ đẻ đặt cho, thì hóa chẳng bằng chó!
Không
còn biết cách nào! Bỗng một tối đang nằm ôm vợ, Cao Như Đảng hỏi vợ:
Anh
đặt tên quán Đảng Thịt
Chó bị
cấm, anh đặt Thịt Chó
Đảng cũng
bị cấm, hay là anh đổi tên lại là: Chó Thịt Đảng
Thôi, thôi anh ơi, mở quán bán thịt chó kiếm
tiền nuôi gia đình, anh mà đổi tên kiểu đó là sẽ bị dẹp tiệm, em đề nghi anh
đổi tên là: Chó Đ..
Đảng chắc
là được.
“Chí ní chí ní” Ngày mai anh
sẽ đổi tên: CHÓ
Đ.. ĐẢNG
Nhà
Cuối Ngõ là một truyện ngắn khác diễn tả một cộng đồng rất nhỏ tại một xóm
nghèo. Trong Nhà Cuối Ngõ tác giả nối các mối quan hệ nửa kín nửa hở của các
nhân vật vào với nhau và bằng một giọng văn hài hước rất thông minh, Đinh Vũ
Hoàng Nguyên đặt người đọc ngồi trước câu chuyện, thấy từng chi tiết, từng phân
cảnh và trên hết thấy được tính nết của từng con người rất khác nhau trong cái
cộng đồng người nhỏ bé ấy.Nhà Cuối Ngõ
Ngà là
con gái mụ Điếc, nhưng không hề điếc. Ngà lấy chồng ở ngõ bên cạnh, chưa có
con. Buổi tối Ngà bán bún ngan vịt ngay cửa nhà.
Chồng
Ngà là tổ trưởng tổ kéo đường dây điện, thường đi công trình xa. Thằng này cục.
Ngà lại là loại đáo để. Hai vợ chồng hay choảng nhau.
Có gã
hàng xóm cạnh nhà Ngà buổi tối sang ăn bún khuya, thấy Ngà tươi, mỡ, chồng lại
đang đi vắng… Nhìn quanh quán thấy chẳng còn ai, gã hàng xóm lúc đỡ bát bún cố
chạm tay vào vú Ngà, bảo: “Thêm cho anh tí thịt thừa ở ngực nhé!”. Ngà đang cầm
muôi nước dùng nóng chan luôn vào đũng quần gã…
Gã
hàng xóm bỏng, mà không dám kêu ai. Hàng tuần giời đi đứng như thằng sa đì.
Chồng
Ngà đi công trình về, ngủ mê mệt. Ngà mở điện thoại chồng thấy có ảnh chụp
chồng vừa hát, vừa lúi húi móc rốn mấy cô em môi đỏ trong hàng karaoke. Thằng
chồng đang ngáy há hốc mồm, Ngà nhặt chiếc guốc, nhè mồm chồng bổ, chửi: “Thằng
đĩ, bà ở nhà giữ bướm cho mày, hầu hạ cả bố mẹ mày để cho mày đi sướng bậy à?”.
Thằng chồng rách môi, gẫy nửa răng cửa liền tóm tóc vợ, dúi, lên gối uỳnh uỵch.
Ngà thò tay tóm dái chồng bóp nghiến, chồng phải nhả tóc.
Ngà bỏ
về nhà mẹ đẻ. Thằng chồng Ngà lôi hết đống guốc của vợ chặt sạch.
Sáng
hôm sau thằng này đi làm, dái đau, chân bước lạng dạng. Ra ngõ, chạm mặt gã
hàng xóm, thấy gã kia nhìn trộm mình lấm lét, lại cũng bước lạng dạng hệt mình,
mới bảo: “Ông tương bỏ mẹ mày giờ! Mày thích nhại ông à?!”
Đinh Vũ Hoàng Nguyên có những bài thơ trái ngược hoàn toàn với văn phong của anh. Chất thi ca trong thơ của Đinh Vũ lãng mạn và dịu dàng như tiếng mưa đêm, đủ nhẹ để làm người ta nhung nhớ. Khi làm thơ, anh thì thầm và nông nổi không còn cái nét truyền thần đầy những vết nhăn suy tưởng như khi anh viết truyện, viết blog.
Đinh Vũ Hoàng Nguyên có những bài thơ trái ngược hoàn toàn với văn phong của anh. Chất thi ca trong thơ của Đinh Vũ lãng mạn và dịu dàng như tiếng mưa đêm, đủ nhẹ để làm người ta nhung nhớ. Khi làm thơ, anh thì thầm và nông nổi không còn cái nét truyền thần đầy những vết nhăn suy tưởng như khi anh viết truyện, viết blog.
Chút
tự sự, và em
Những cơn bão xiêu đêm. Những cơn bão dịu dàng.
Những ga lá nhắc nửa đời lỗi hẹn.
Gió hấp hổi suốt một thời của biển
Có bao giờ biết lặng trước mùa thu.
Em! đang nghĩ gì khi anh ôm bàn tay?
Đôi mắt muộn, ngóng vì sao lẻ!
Em đừng bâng khuâng điều xa xôi quá
Một cơn mau cũng tạo nên mùa
Bởi ta đến bên nhau đâu phải từ sóng mắt
Mà bởi lòng lắng lại mới thành nhau.
Và điều không dễ mất trong nhau
Như cuối nắng còn trăng lưu bóng nắng
Ta thấm qua nhau những niềm chưa hết nỗi…
Đôi mắt muộn, ngôi sao bay chớp vội
Em ủ cánh buồm, câu ước, sao băng.
Khi anh lắng nghe tiếng trái tim em
Nghe khoảng lặng nửa đời anh, chợt đập
Nghe bao điều riêng đau, ta không kể
Bởi một điều trong nhịp nhịp đồng rung.
Là điều chẳng dễ gọi thành tên
Nước mắt vẫn không mầu,
khi lăn qua nỗi đau và hạnh phúc.
Đôi mắt muộn, một vì sao rụng
Giọt nước mắt này anh muốn gọi thành tên.
Trời rộng đất dài ta đến tìm nhau
Đất trời gọn trong làn hơi nhau thở.
Em nhận nhé nửa đời chưa hết gió
Để cánh buồm… câu ước, sao băng…
Những cơn bão xiêu đêm. Những cơn bão dịu dàng.
Những ga lá nhắc nửa đời lỗi hẹn.
Gió hấp hổi suốt một thời của biển
Có bao giờ biết lặng trước mùa thu.
Em! đang nghĩ gì khi anh ôm bàn tay?
Đôi mắt muộn, ngóng vì sao lẻ!
Em đừng bâng khuâng điều xa xôi quá
Một cơn mau cũng tạo nên mùa
Bởi ta đến bên nhau đâu phải từ sóng mắt
Mà bởi lòng lắng lại mới thành nhau.
Và điều không dễ mất trong nhau
Như cuối nắng còn trăng lưu bóng nắng
Ta thấm qua nhau những niềm chưa hết nỗi…
Đôi mắt muộn, ngôi sao bay chớp vội
Em ủ cánh buồm, câu ước, sao băng.
Khi anh lắng nghe tiếng trái tim em
Nghe khoảng lặng nửa đời anh, chợt đập
Nghe bao điều riêng đau, ta không kể
Bởi một điều trong nhịp nhịp đồng rung.
Là điều chẳng dễ gọi thành tên
Nước mắt vẫn không mầu,
khi lăn qua nỗi đau và hạnh phúc.
Đôi mắt muộn, một vì sao rụng
Giọt nước mắt này anh muốn gọi thành tên.
Trời rộng đất dài ta đến tìm nhau
Đất trời gọn trong làn hơi nhau thở.
Em nhận nhé nửa đời chưa hết gió
Để cánh buồm… câu ước, sao băng…
Có
một phố vừa đi qua phố
Có bao người vừa đi qua phố
Có một phố vừa đi qua phố
Có chút lòng khẽ chạm… làn rêu.
Phố, kẹo lạc kẹo vừng
Con dế thơ ngây gáy vào cơn ngủ
Nắng câu Kiều thơm gió những vòm đêm
Cánh cò lạc bờ đê
cò dò trên ngói
bỗng gặp cái cò trong tiếng à ơi…
Phố, làng lúa làng hoa
Người trong phố về quê trong phố
Ngã tư lòng vương ngát sen hương…
Có bao người vừa đi qua phố
Có một phố vừa đi qua phố
Có chút lòng khẽ chạm… làn rêu.
Phố, kẹo lạc kẹo vừng
Con dế thơ ngây gáy vào cơn ngủ
Nắng câu Kiều thơm gió những vòm đêm
Cánh cò lạc bờ đê
cò dò trên ngói
bỗng gặp cái cò trong tiếng à ơi…
Phố, làng lúa làng hoa
Người trong phố về quê trong phố
Ngã tư lòng vương ngát sen hương…
Phiên
chợ đầu hôm
Sông Hồng cong mình trên bờ vai thành phố
Người quang gánh gánh làng về phố
Mùa nước đỏ mắt người cũng đỏ
Mỗi mảnh trăng phôi trên mỗi mảnh đời…
Sông Hồng cong mình trên bờ vai thành phố
Người quang gánh gánh làng về phố
Mùa nước đỏ mắt người cũng đỏ
Mỗi mảnh trăng phôi trên mỗi mảnh đời…
Cửa ô
Im lìm
Đoàn quân chuyển mình lên biên giới
Những giọt máu hai mươi hợp dòng xa phố
Ngọn đèn – Tim cháy thâu sương…
Có người cha tiễn con, mắng vợ mình mau nước mắt
Nhưng đêm ấy là đêm mờ mưa, sao tắt
Gò má người cha mọng thắp Ánh sao…
Đoàn quân chuyển mình lên biên giới
Những giọt máu hai mươi hợp dòng xa phố
Ngọn đèn – Tim cháy thâu sương…
Có người cha tiễn con, mắng vợ mình mau nước mắt
Nhưng đêm ấy là đêm mờ mưa, sao tắt
Gò má người cha mọng thắp Ánh sao…
Vỉa
hè Lang thang
Đứa trẻ không nhà trèo sấu trèo me đi bán
Sau cơn mưa gẫy rắc cành me…
Người đàn ông nước mắt không rơi suốt thời chinh chiến
Bỗng mặn mòi se giọt… giữa vành môi!
Đứa trẻ không nhà trèo sấu trèo me đi bán
Sau cơn mưa gẫy rắc cành me…
Người đàn ông nước mắt không rơi suốt thời chinh chiến
Bỗng mặn mòi se giọt… giữa vành môi!
Khúc
ơ khúc ơ…Đêm qua
Tiếng rao cũ lạc người trên gác cũ
Có cụ già cô đơn bỏ phố
Chị hàng rong đặt tấm bánh trên bàn thờ, hương đỏ
Những mảnh lòng chưa thành quen trong phố
Khóc ngậm ngùi tiễn tưởng một người thân.
.
Bình minh bay từ khung cửa sổ
Dòng sông trôi từ khung cửa sổ
Đa – Nuýp xanh sắc cốm Vòng
Những mảng trầm thiêm thiếp giấc đông
Bỗng mở mắt cái hoa lên tháng
Có người con gái
Dịu dàng đưa tháng qua môi,…
Ta bên nhau trên phố của bao người
Bao ân tình vừa đi qua phố
Có một phố vừa đi qua phố!
Có một người lắng phố, bên em.
Em hồn nhiên cho phố hồn nhiên
Tóc phả mái bên chiều
phai phai nắng ngói…
Thân thương quá!
Tiếng rao cũ lạc người trên gác cũ
Có cụ già cô đơn bỏ phố
Chị hàng rong đặt tấm bánh trên bàn thờ, hương đỏ
Những mảnh lòng chưa thành quen trong phố
Khóc ngậm ngùi tiễn tưởng một người thân.
.
Bình minh bay từ khung cửa sổ
Dòng sông trôi từ khung cửa sổ
Đa – Nuýp xanh sắc cốm Vòng
Những mảng trầm thiêm thiếp giấc đông
Bỗng mở mắt cái hoa lên tháng
Có người con gái
Dịu dàng đưa tháng qua môi,…
Ta bên nhau trên phố của bao người
Bao ân tình vừa đi qua phố
Có một phố vừa đi qua phố!
Có một người lắng phố, bên em.
Em hồn nhiên cho phố hồn nhiên
Tóc phả mái bên chiều
phai phai nắng ngói…
Thân thương quá!
Trước
khi Đinh Vũ Hoàng Nguyên đi xa anh kịp để lại cho con một gia tài quý giá đó là
hơi thở của tổ quốc trong lúc mệt lả nghẹn ngào. Con anh khi lớn lên bắt đầu
tập nói chắc chắn sẽ được mẹ đọc cho nghe bài thơ này và từ đó trái tim của
cháu làm sao rời được hình ảnh mà cha đã gieo vào lòng trước lúc đi xa? Bài thơ
mang tên “Những Huyết Cầu Tổ Quốc”.
Những
Huyết Cầu Tổ Quốc
Cố họa
sĩ, nhà thơ, nhà văn Đinh Vũ Hoàng Nguyên và con trai trong những ngày cuối.
