Vụ
án Đoàn Văn Vươn qua góc nhìn của một thẩm phán ở Hoa Kỳ
Mặc Lâm, biên tập viên RFA
2013-04-01
2013-04-01
04012013-vuan-doanvanvuon-ml.mp3
Tòa án Nhân dân Thành phố Hải Phòng, nơi sẽ diễn ra phiên tòa xét
xử gia đình ông Đòan Văn Vươn dự tính bắt đầu từ ngày 02/4/2013
Photo courtesy of
phongchongthamnhung.vn
Vụ án Đoàn Văn Vươn đang là đề tài nóng bỏng
hiện nay khi ngày xử đang đến rất gần. Mặc Lâm tìm hiểu khía cạnh pháp lý vụ án
qua cuộc phỏng vấn Thẩm Phán Phan Quang Tuệ, thẩm phán tòa di trú thuộc địa hạt
- luật pháp - San Francisco để hiểu thêm căn cứ pháp lý của một cuộc điều tra
cũng như nội dung bản cáo trạng của Viện Kiểm sát đưa ra nhằm cáo buộc gia đình
anh Đoàn Văn Vươn về tội giết người và chống người thi hành công vụ.
Thủ tục điều tra trái nguyên
tắc
Mặc Lâm: Thưa
Thẩm Phán, trên nguyên tắc có bao giờ một cơ quan hay một người đang bị
điều tra lại được giao điều tra chính vụ án do mình có liên can vào như trường
hợp của công an thành phố Hải Phòng được giao điều tra vụ án Đoàn Văn Vươn
hay không?
Thẩm Phán Phan Quang Tuệ: Nó có một nguyên tắc mình phải hiểu như thế này, về hình
luật thì khoản về hình sự tố tụng tức là cái thủ tục phải qua phải được tôn
trọng mà nếu không tôn trọng thì tất cả thủ tục điều tra dẫn chứng đều bị loại
ra ngoài, coi như vô giá trị.
Bây giờ cơ quan anh đi thi hành quyết định cưỡng chế là ai? Là
mấy ông thần trong thành phố Hải Phòng! Có ông giám đốc công an thành phố Hải
Phòng, đại tá Đỗ Hữu Ca. Có ông Phó Chủ tịch nhân dân thành phố Hải Phòng Đỗ
Trung Toại. Ông đại tá công an thì nói rằng cuộc cưỡng chế này có thể viết thành
một cuốn sách được, tức là một cuộc hành quân đánh trận điệu nghệ lắm. Ông Phó
chủ tịch Ủy ban Nhân dân thì nói cái vụ phá nhà của ông Đoàn Văn Quý nó sai vì
cái nhà đó nó không ở trong khu vực cưỡng chế.
Thứ hai nữa cả cuộc phá nhà đó là bất hợp pháp, mà ai nói là bất
hợp pháp? là ông Thủ tướng nói! Thành thử chính ra ông Thủ tướng phải ra lệnh
đình chỉ ngay cuộc điều tra. Ngưng chức ông công an đó. Ra lệnh ông ta không
được di chuyển ra khỏi thành phố Hải Phòng, hoặc là trốn qua bên Tàu. Ngưng
chức chủ tịch Ủy ban Nhân Dân Hải Phòng Nguyễn Trung Thoại và yêu cầu không
được đi đâu hết. Đình chỉ và chuyển tất cả hồ sơ cuộc điều tra lên một cơ quan
độc lập, tức là chỉ định một Ủy viên công tố độc lập cấp trung ương hay đâu đó.
Mặc Lâm: Ông
Thẩm phán nhận xét gì trước những chứng cứ mà cơ quan điều tra giao lại cho
Viện Kiểm sát để cáo buộc các nghi can trong vụ án này?
Thẩm Phán Phan Quang Tuệ: Anh Mặc Lâm và quý vị nào đọc rõ trong chính cái bản cáo
trạng chứa đầy những cái điểm mà mình nên đặt câu hỏi: Ủy ban giám định y khoa
về các cái gọi là thương tích của những người trong tổ công tác số 3, cái vụ đó
xảy ra vào ngày 5 tháng 1 năm 2012 nhưng giám định y khoa lại làm vào tháng 10
năm 2012 thử hỏi trong thời gian đó chứng cớ nó chạy đi đâu? Thành thử câu hỏi
của anh Mặc Lâm tôi xin trả lời toàn bộ thủ tục điều tra đó trái với những
nguyên tắc căn bản của luật lệ thủ tục điều tra vì vậy nó không có một giá trị
gì hết.
Mặc Lâm: Về
bản cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân thành phố Hải Phòng ông Thẩm Phán đánh
giá ra sao, có phù hợp với tiêu chuẩn của một cáo trạng do pháp luật quy định
hay không?
Thẩm Phán Phan Quang Tuệ: Trong bản cáo trạng này có chia ra hai nhóm bị can,
một nhóm là ông Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Quý và mấy người đàn ông nữa khởi tố về
vi phạm điều 93, khoản (d) tội giết người. Thứ hai là hai người phụ nữ còn lại
bị khởi tố về tội chống người thi hành công vụ.
Tôi nhìn bản cáo trạng và giở ra điều luật 93 (d) thì điều luật
đó nói như thế này: Tội giết người: người nào giết người thuộc một trong các
trường họp sau đây bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, chung thân hoặc tử hình.
Giết người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân. Tôi đọc
suốt bản cáo trạng thì tôi thấy không có nạn nhân nào bị giết hết. Bản cáo
trạng 13 trang có đề cập đến những người bị thương tích và họ liệt kê trong
nhóm tổ công tác số 3, kể cả một bí thư huyện Tiên Lãng. Cái điểm quan trọng
trong bản cáo trạng họ nói như thế này: những người đó bị thương nhưng đã được
cứu cấp kịp thời có nghĩa là mấy người đó không chết. Khi nói về tội giết người
thì phải có xác chết chứ? Ở đây không có người nào chết hết.
Về phía chính quyền, cơ quan theo chỗ tôi đọc thì có khoảng 100
người thuộc 25 tổ chức, không có người nào chết. Phía bên gia đình ông Đoàn Văn
Vươn cũng không có ai chết. Thế thì nguyên tắc quy định của luật thì khi truy
tố thì nó phải có yếu tố cấu thành tội phạm.
Mặc Lâm: Ông
Thẩm phán có đề nghị gì cho các luật sư bên bị cáo trong trường hợp này?
Thẩm Phán Phan Quang Tuệ: Tôi đề nghị mấy ông luật sư có thể nói rằng, thưa quý tòa
bên chính phủ không thể chứng minh được, hoàn tất được trách nhiệm dẫn chứng
của mình vì lý do họ đã buộc tội thân chủ của chúng tôi tội giết người nhưng
không có người nào chết hết, thành thử không thể dẫn chứng được. Vụ án không
thể tiếp diễn tức là không cần mở phiên tòa nữa. Nếu Tòa án Nhân dân thành phố
Hải Phòng còn biết đọc luật lệ hiện tại, tôi không nêu Hiến pháp hay một tổ
chức nhân quyền nào, tôi chỉ dựa trên luật của chính thể cộng sản này, nếu họ
tôn trọng luật của chính họ lập ra thì phải đình chỉ ngay phiên tòa. Viện Kiểm
sát phải đình chỉ ngay, không phải tạm thời mà phải đình chỉ luôn.
Qui kết tội gì cho gia
đình ông Vươn?
Người thân trong gia đình ông Vươn vài ngày trước phiên tòa. Photo
courtesy of blog nguyenxuandien
Mặc Lâm: Theo
sự đánh giá của Thẩm phán như vậy thì bản cáo trạng này không thể sử dụng để
kết tội gia đình Đoàn Văn Vươn, xin ông cho biết bước kế tiếp thì Tòa án Nhân
dân Hải Phòng sẽ giải quyết như thế nào?
Thẩm Phán Phan Quang Tuệ: Danh từ mà giới luật chúng tôi trước năm 1975 gọi cái bản
cáo trạng đã bị “hà trì” từ căn bản. Trong Bộ luật Tố tụng Hình sự có nói như
thế này: sau khi đã nói về trách nhiệm dẫn chứng của cơ quan khởi tố, nói cách
khác tức là trong trường hợp này ông Đoàn Văn Vươn và gia đình ông ấy không có
trách nhiệm chứng minh họ vô tội. Trong Bộ luật tố tụng của Cộng hòa Xã hội Chủ
nghĩa Việt Nam nếu như không có sự việc phạm tội, quyết định không khởi tố vụ
án hình sự khi có một trong những căn cứ quy định tại điều 89 nghĩa là không có
sự việc phạm tội, hành vi không cấu thành tội phạm thì cơ quan có quyền khởi tố
ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự.
Đây là điều quan trọng: nếu đã khởi tố thì phải hủy bỏ quyết
định. Nó nói là “phải” nếu theo tiếng Anh là “shall” là “must” và thông báo cho
cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác hoạc báo tin về tội phạm biết rõ lý do.
Điều 91 nếu cơ quan khởi tố nhận thấy quyết định của mình không
có căn cứ thì Viện Kiểm sát ra quyết đinh hủy bỏ quyết định khởi tố đó. Hủy bỏ
điều đó thì chuyện gì xảy ra? Trong trường họp này do họ đã đưa bản cáo trạng
nên sẽ có mấy điều xảy ra theo quy định. Điều 55 người Thẩm phán xử án, trường
hợp ở đây là Tòa án Nhân dân thành phố Hải Phòng, phải áp dụng điều 155, Thẩm
phán ra quyết định tạm đình chỉ vụ án khi có căn cứ quy định tại điều 89 hoặc
ra quyết định đình chỉ vụ án khi một trong những yếu tố quy định trong điều 89
của bộ luật này. Tôi nghĩ là không có yếu tố tội phạm.
Nguyên tắc là khi mình khởi tố thì Biện lý cuộc hay Viện Kiểm
sát Nhân dân là cơ quan đứng truy tố có trách nhiệm dẫn chứng. Dẫn chứng trong
một vụ giết người thì phải có ông Nguyễn Văn A hay ông Nguyễn Văn B gì đó bị
chết. Bản cáo trạng là căn bản của văn kiện khởi tố, rõ ràng nói rằng khởi tố
theo điều khoản 93 (d) có nghĩa là giết người thi hành công vụ, nhưng không có
người nào chết hết thì sao gọi là giết người? Chính bản cáo trạng họ kể tên gần
10 người ra trong đó tổ công tác 3 có mấy người bị thương và đã được đưa đi cứu
kịp thời.
Mặc Lâm: Ông
Thẩm phán có cho rằng Tòa án không kết tội giết người với gia đình ông Vươn
được vì không có ai bị giết nhưng Tòa có thể kết một bản án khác chẳng hạn như
sử dụng vũ khí, chất nổ bất hợp pháp hay không?
Thẩm Phán Phan Quang Tuệ: Tôi đọc đâu đó có một ông luật sư Việt Nam ổng nói nếu
muốn khởi tố, truy tố thì có thể truy tố ông này về tội phòng vệ chính đáng quá
mức. Nhưng không thể nói vì tôi truy tố cái này không được nếu không giết người
thì mưu sát...không thể được, vì như vậy là vi phạm nguyên tắc Double Jeopardy
(nguy cơ bị kết án hai lần) không phải một tội phạm mà ông cứ bác người ta ra,
truy tố hết tội này rồi qua tội khác. Không phải truy tố tội ăn cắp không được
quay qua truy tố tội dụ dỗ gái vị thành niên, phải trả tự do tức khắc.
Mặc Lâm: Xin
được hỏi Thẩm phán một câu cuối, nhìn một cách tổng quan ông thấy vụ án này nói
lên điều gì? Sự yếu kém của tư pháp, việc bao che của cán bộ địa phương hay
điều gì khác thưa ông?
Thẩm Phán Phan Quang Tuệ: Tôi đọc bản cáo trạng mà giật mình. Không biết làm sao
người ta huy động cả trăm người, chiếm cái cơ sở làm việc mà chính chính phủ đã
giao cho gia đình ông Đoàn Văn Vươn khai thác từ năm 1993, bao nhiêu mồ hôi
nước mắt đã đổ ra. Ổng đâu có làm điều gì trái luật đâu? Trong bản cáo trạng
rất tức cười, họ nêu ông Vươn xây 5 cái hàng rào! Ổng muốn xây một chục hàng
rào thì ổng có quyền xây chớ đâu có cái luật nào cấm người ta xây hàng rào? Rồi
nói là ổng gài cái này gài cái kia! Trời đất! Mình gài chống người ăn trộm, khi
ăn trộm vô thì người ăn trộm phạm tội chứ đâu phải mình phạm tội!
Chính quyền đóng vai trò ăn cướp lại đi khởi tố nạn nhân, cái
người đã đóng góp cho quốc gia. Tôi thấy trong những người tham gia cưỡng chế có
nhân vật là bí thư của Đảng Cộng sản. Từ đó mình nhìn vấn đề rộng lớn hơn là
tất cả nằm ở chỗ khi Đảng nhảy vô qua Điều 4 Hiến pháp cho là mình lãnh đạo
tiên phong, bao trùm mọi hoạt động của Đảng.
Từ vụ này tôi thấy người Bí thư
phải bị truy tố vì đã xâm phạm tài sản của dân dựa theo bộ luật hình sự. Và vì
ông ấy là bí thư thành thử phải có cuộc điều tra Tổng bí thư của Đảng Cộng sản
Việt Nam và Chính trị bộ phải xem họ có vi phạm các tội vi phạm quyền tự do dân
chủ của công dân chiếu theo chương 13 của Bộ hình luật họ có xâm phạm tội xâm
phạm quyền sở hữu của dân chiếu theo chương 14.
Sự có mặt của ông Bí thư tại Tiên Lãng đặt ra câu hỏi về vai trò
của Đảng Cộng sản trong đó như thế nào. Phải điều tra luôn cả bí thư Hải Phòng,
Tổng bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam và toàn chính trị bộ để xem chính sách
đất đai của họ đối với đất nước như thế nào.
Mặc Lâm: Xin
cám ơn ông.
Từ
nhiều tuần lễ qua, Bắc Hàn đã có những cử chỉ gây hấn đối với Nam Hàn và đồng-minh
của nước nảy là Hoa Kỳ. Trước, Bắc Hàn đã có cử chỉ coi như là gây hấn với
cộng-đồng quốc tế khi vào ngày 12.02.2013, Bắc Hàn cho nổ thí nghiệm bom nguyên
tử lần thứ ba. Ngày 07.03, Hoa-Kỳ và Nam Hàn mở cuộc thao diễn quân sự chung,
Bắc Hàn đe dọa sẽ có những trả đũa không những với Nam Hàn mà còn cả các căn cứ
quân sự Mỹ. Vào ngày thứ ba 26.03, hai oanh tạc cơ 'tàng hình' B2 của Mỹ bay
ngang không phận Bắc Hàn trong khuôn khổ cuộc tập trận chung với Nam Hàn, chánh-quyền
Kim Jongun coi đây là một khiêu khích đã đặt hai nước Bắc Hàn và Nam Hàn trong
tình trạng chiến tranh, đe dọa tấn công các căn cứ Hoa Kỳ tại các đảo Hawai,
Guam và ngay cả trên lãnh-thổ Hoa-Kỳ.
Phát ngôn viên bộ
quốc phòng Mỹ, George Little cho biết "chúng tôi sẵn sàng để đáp ứng trong
mọi trường hợp xảy ra". Hoa Kỳ đã cho tăng cường các phòng thủ chống
hoả tiễn tại Alaska để ngăn chặn trong mọi tình huống.
Về phiá Bắc Hàn,
sự đe dọa có vẻ nghiêm-trọng. Khó có thể biết đây là ' ván bài tháu cáy' nhằm có
được viện trợ thực phẩm, việc đình chỉ sự trừng phạt của Liên Hiệp Quốc hoặc
chấm dứt các thao diễn quân sự chung trong vùng giữa Mỹ và Nam Hàn. Chỉ biết là
vào ngày 26.03, Bắc Hàn cho biết đã chuẩn bị các hoả tiễn và pháo binh tầm xa có
thể bắn vào các mục tiêu quân sự Mỹ ở Nam Hàn cũng như trên lãnh thổ Mỹ. Những
tuyên bố có tính cách gây hấn của Bắc Hàn hiện nay cho thấy có sự khác biệt hoàn
toàn với những tuyên bố vào hồi tháng giêng năm 2013 của Kim Jong-un trong một
diễn văn truyền hình là 'một yếu tố quyết định cho giải pháp chia cắt đất nước
và việc thống-nhất là chấm dứt sự đối đầu giữa Nam và Bắc...Đối đầu giữa những
người đồng hương chỉ đưa tới chiến-tranh". Một lần nữa, câu nói 'đừng nghe
những gì cộng sản nói, hãy nhìn kỹ những gì cộng sản làm' lại được chứng minh!
Thực sự,tình trạng căng
thẳng có lẽ đã khởi đi từ tháng mười hai,sau khi Bắc Hàn phóng thành công một
hoả tiễn để đưa một vệ tinh lên quỹ đạo nhưng Nam Hàn và Mỹ đánh giá đây là một
hoả tiễn đạn đạo tầm xa. Sau đó,đến tháng hai, Bắc Hàn lại cho thử bom nguyên
tử lần thứ ba và Hội Đồng Bảo An LHQ đã biểu quyết một trừng phạt mới với Bắc Hàn
vào ngày 05.03 qua quyết nghị 2094. Quyết nghị này trù liệu việc trừng phạt tài
chánh nghiêm khắc và một loạt trừng phạt phối hợp khác sẽ khiến Bắc Hàn bị cô lập
hơn. Đại sứ Hoa Kỳ tại LHQ, Susan Rice, nói rằng "các nhà lãnh đạo Bắc
Hàn sẽ phải trả giá đắt hơn cho việc thách-đố cộng-đồng quốc-tế". Sau
việc biểu quyết của HĐBA, Bắc Hàn cho biết sẽ coi mọi thoả hiệp bất tương xâm
giữa Nam và Bắc Hàn là vô hiệu lực!
Trong phiên họp ngày
01.04.2013 của quốc hội Bác Hàn, Choe Yong-rim, thủ tướng chánh phủ, đã được đề
cử vào chức vụ phó chủ tịch danh dự của chủ tịch đoàn quốc-hội. Pak Pong-ju,
dân biểu quốc hội, đã được đề cử để thay thế Choe Yong-rim trong chức vụ thủ
tướng! Ông này đã từng giữ chức vụ thủ tướng từ 2003-2007 và đã đề ra một
số cải tổ về kinh tế. Điều này cho thấy Bắc Hàn có những dự tính cải cách về
kinh tế.
Tại Nam Hàn,
tổng-thống Park Geun-Hye, đã cho triệu tập một phiên họp chánh phủ lần đầu kể
từ khi nhận chức vào ngày 01.04, đánh giá là tình hình nghiêm trọng và hứa sẽ đáp
ứng cứng rắn với mọi gây hấn của Bắc Hàn.
Sau việc hai phóng
pháo oanh tạc cơ B2 tham dự tập trận tuần qua ở Nam Hàn,trong ngày chủ nhật
31.03,Mỹ đã hai phi cơ khu trục 'tàng hình' F-22 đến Nam Hàn, lý do chánh
thức là để tham dự cuộc thao diễn thường niên 'Foal Eagle'; nhưng đây có lẽ là một
phương tiện áp lực mới của Hoa Kỳ đối với Bắc Hàn.
