Thiên An - 'Những Đứa Trẻ Thông Minh Nhất Thế Giới,' và vì sao?

Thiên An - 'Những Đứa Trẻ Thông Minh Nhất Thế Giới,' và vì sao?

Thứ Ba, ngày 16 tháng 12 năm 2014

"Những Đứa Trẻ Thông Minh Nhất Thế Giới - và vì sao chúng được như thế" là tựa đề một trong 10 cuốn sách bán chạy New York Times Bestsellers về giáo dục trong năm 2014. Khác với những cuốn còn lại, sách viết theo dạng phóng sự với những câu chuyện cụ thể và các số liệu, đem lại một cách nhìn mới mẻ về sự khác biệt- mạnh và yếu- của nền giáo dục tại Hoa Kỳ so với các quốc gia khác.

"Những Đứa Trẻ Thông Minh Nhất Thế Giới- và vì sao chúng được như thế"  của tác giả Amanda Ripley. (Hình: Kalynh Ngô/Người Việt)

Với lối viết đơn giản, người đọc không chỉ biết qua về vị thế của nền giáo dục Mỹ trên thế giới, mà còn có thể nhận ra nhiều yếu tố giúp tạo nên "những đứa trẻ thông minh nhất thế giới."

Tác giả Amanda Ripley, một phóng viên từng đoạt nhiều giải thưởng lớn, theo chân ba em học sinh, Eric, Kim, và Tom, từ Mỹ sang du học tại ba nước: Nam Hàn, Phần Lan, và Ba Lan.

Sách, cũng như nhiều cơ quan và tổ chức giáo dục trên thế giới, dựa vào kết quả tính của chương trình đánh giá học sinh liên quốc gia PISA (Programme for International Student Assessment) để xem xét "sự thông minh" của học sinh. Khi tham gia chương trình, học sinh sẽ phải trả lời các câu hỏi đòi hỏi sự suy luận và khả năng xử lý vấn đề để đưa ra các câu trả lời phù hợp. Kết quả giáo dục của từng quốc gia từ đó được so sánh.

Hoa Kỳ hay Việt Nam là hai trong 65 nước gửi học sinh trong độ tuổi 15 và 16 để cùng tổng cộng 510,000 thiếu niên khác tham gia thi PISA.

Danh sách các nước đứng đầu trong bảng xếp hạng của PISA năm 2012 gồm các nước như Trung Quốc (Quảng Châu đứng đầu), Singapore, Nam Hàn, Nhật, Thụy Điển, Hà Lan, Estonia, Phần Lan, Canada, Ba Lan, Bỉ, Đức...

Việt Nam có kết quả cao so với các nước đang phát triển, với điểm toán, văn, và khoa học cao hơn trung bình và cao hơn cả Hoa Kỳ. Tuy học sinh giỏi, nền giáo dục của Việt Nam có thực sự thuyết phục hay không?

Trong khi đó, Hoa Kỳ có điểm văn trung bình, nhưng điểm toán và khoa học- những môn học được cho là có tính quyết định trong thời đại công nghệ và thông tin hiện nay- lại thua xa nhiều nước khác. Hoa Kỳ vốn dĩ rất tự hào khi chú trọng các môn xã hội và văn hóa, nhưng các em có thực sự có nhiều cơ hội để thành công trong tương lai?

Với tác giả, bà chọn ba du học sinh Mỹ tại Nam Hàn, Phần Lan, và Ba Lan, vì ba quốc gia này đại diện cho ba mô hình giáo dục tiêu biểu của các quốc gia có kết quả PISA cao hơn Hoa Kỳ. Ngoài nhận xét của Eric, Kim, và Tom về cách học của bạn bè bản xứ, tác giả cũng phỏng vấn những nhân vật giữ vai trò chủ chốt trong ngành giáo dục tại địa phương.

Nam Hàn với cách giáo dục "nồi áp suất"- thời gian tại trường và các trung tâm dạy kèm của học sinh nhiều gấp đôi thời gian các em ở nhà. Mô hình giáo dục của Nam Hàn khá giống với nền giáo dục tại Việt Nam, với sự hiếu học vốn có trong văn hóa Á Đông. Phần Lan có mô hình hoàn toàn ngược với Nam Hàn, học sinh có giờ học thuộc loại ít nhất thế giới nhưng trình độ vẫn thuộc hàng đầu. Và cuối cùng, Ba Lan, một quốc gia có kinh tế khá thấp, đầu tư ít về giáo dục nhưng nhanh chóng vượt lên trong những năm vừa qua- nay được đánh giá đã cao hơn Hoa Kỳ.

Eric vừa tốt nghiệp trung học tại Minnesota, từ một ngôi trường được đánh giá thuộc hàng ưu tú nhất Hoa Kỳ. Thay vì vào đại học như các bạn khác, Eric quyết định sang Nam Hàn du học để tìm hiểu một văn hóa hoàn toàn khác biệt, và vì sao học sinh Nam Hàn lại đạt điểm cao nhất nhì trong các cuộc thi quốc tế.

Kim là một nữ sinh trung học lớn lên tại một vùng đất nghèo thuộc tiểu bang Oklahoma, miền Trung nước Mỹ. Khao khát vượt ra khỏi sự nhàm chán và bó buộc của nơi mình sinh ra và lớn lên, cô xin mẹ được sang Phần Lan để chứng kiến tận mắt vì sao quốc gia này có trình độ học vấn được đánh giá là hiệu quả nhất thế giới, và vì sao giáo viên tại đây được coi trọng còn hơn bác sĩ.

Tom xuất thân từ gia đình ba mẹ đều là luật sư sống tại một mảnh đất cổ kính và yên lành ở Pennsylvania. Lớn lên trong thói quen thích đọc sách, Tom quyết định sang Ba Lan học để được nhìn thấy các kiến trúc cổ của Âu Châu, cũng như vì sao học sinh Ba Lan tuy không được đầu tư nhiều như học sinh Mỹ nhưng lại rất giỏi về Toán- môn học mà anh từ lâu đã không còn hứng thú và khả năng theo đuổi.

Đọc sách, người ta có thể nhận ra sự thành công về mặt học vấn đòi hỏi nhiều yếu tố, trong đó có nhiều điều mà các dạy và học tại Hoa Kỳ nên học hỏi. Ví dụ, sự kỳ vọng và tin tưởng của phụ huynh đối với giáo viên và con em mình,  hay trình độ học vấn và sự kính trọng cho giáo viên, là một vài yếu tố được chứng minh là quan trọng hơn nhiều so với việc đầu tư về kỹ thuật và cách ra bài kiểm tra mà Mỹ đang đầu tư không ít tiền bạc và công sức để phát triển giáo dục...

Như đánh giá của một số tờ báo lớn và những người đã đọc qua sách, "Những Đứa Trẻ Thông Minh Nhất Thế Giới - và vì sao chúng được như thế" là một quyển sách mở ra một hướng nhìn hoàn toàn mới về nền giáo dục trong nước.

Bên cạnh những thông tin về nền giáo dục, học sinh và phụ huynh cũng có thể biết thêm nhiều điều thú vị về những cảm nhận rất riêng của các em thiếu niên về việc học, từ những chuyện thường ngày như các em học sinh thể hiện mình thế nào trước thầy cô và bạn bè, đến việc vì sao những em nghịch phá nhất vẫn có thể học để giữ điểm cao, hay sự nghèo khổ có thể trở thành sức mạnh để giúp trẻ quyết tâm học giỏi...

Sách có nhiều thông tin và số liệu cho những ai thích nghiên cứu có thể tìm hiểu sâu thêm, cũng có những câu chuyện bên lề thú vị để lôi cuốn số độc giả học sinh nhỏ tuổi. Khi sách khép lại, độc giả sẽ hiểu được vì sao đây là New York Times Bestseller.

Sách giá $15.99, có thể mua tại các tiệm sách và các trang mạng lớn.

Lê Phan - Lương tâm nhân loại

Lê Phan - Lương tâm nhân loại

Thứ Ba, ngày 16 tháng 12 năm 2014

Các chế độ Cộng Sản đã có thời tự hào nói đến “Ðảng là trí tuệ, danh dự và lương tâm của thời đại,” nhưng ngày nay thì không còn ai bị đánh lừa bởi những lời tuyên truyền đó. Nhưng nếu trên địa cầu này hiện nay có một quốc gia nào có thể nói đại diện cho lương tâm của nhân loại thì quốc gia đó hẳn phải là Hoa Kỳ. 

Dĩ nhiên không một quốc gia nào có thể xứng đáng được với tiêu chuẩn đạo đức lý tưởng của chính mình, và chỉ có một số rất nhỏ có đủ bản lãnh đạo đức để đem những sự thiếu sót của mình ra trước công chúng. Hoa Kỳ là một trong những số những quốc gia hiếm có đó.

Sáu ngày sau cuộc tấn công 11 tháng 9 năm 2001, Tổng Thống George W. Bush ký một sắc lệnh mật cho phép Cơ Quan Trung Ương 

Tình Báo CIA quyền bắt và bỏ tù những nghi phạm khủng bố có liên hệ với al-Qaeda. Nhưng sắc lệnh đó không nói gì về việc họ bị cầm tù ở đâu cũng như CIA phải làm gì trong việc hỏi cung họ. Trong những tuần lễ sau đó, trong khi đống tro tàn của World Trade Center vẫn còn chưa tắt hẳn, Hoa Kỳ tung ra chiến dịch quân sự tấn công vào Afghanistan. Các viên chức của CIA vội vàng tìm cách thực hiện sắc lệnh của tổng thống. Lúc đầu các viên chức của cơ quan đã chọn một con đường khác hẳn con đường mà sau cùng họ theo. 

Lúc đó họ đã nghĩ đến một hệ thống nhà tù trong đó các tù nhân được hưởng những quyền và bảo vệ không khác gì những tù nhân trong các nhà tù liên bang cũng như quân sự. Những điều kiện trong các nhà tù này cũng sẽ tương đương với các nhà tù canh phòng cẩn mật nhất trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Hỏi cung sẽ được thực hiện theo đúng Chỉ Nam Chiến Trường của Quân Ðội Hoa Kỳ, vốn cấm lối hỏi cũng gây đau đớn và có tính cưỡng bức. Các luật sư của CIA viết vào tháng 11 năm 2001 là mọi sự trong các nhà tù này sẽ “được làm sao đáp ứng được những đòi hỏi của Luật Pháp Hoa kỳ và luật lệ liên bang về thủ tục hình sự.” 

Phản ứng sơ khởi này, được tiết lộ trong hồ sơ mà Ủy Ban Tình Báo Thượng Viện phổ biến tuần vừa qua, cho thấy là mọi sự có thể xảy ra khác hẳn. Công nhận là mình không có kinh nghiệm cai quản tù nhân, CIA đã tính đến chuyện nhờ Cơ Quan Quản Trị các nhà tù Liên Bang - Bureau of Prisons giúp để điều hành các cơ sở này. Một memo của ông J. Cofer Black, người cầm đầu ngành chống khủng bố của CIA, đã phác họa một hệ thống các nhà tù bí mật nhưng hoạt động theo đúng tiêu chuẩn của các nhà tù của Hoa Kỳ. CIA quay sang tìm cách thúc đẩy Ngũ Giác Ðài cho họ xây dựng các nhà tù bên trong các căn cứ quân sự Hoa Kỳ ở hải ngoại. Nếu được thành lập trong các căn cứ này, nó sẽ phải theo đúng luật lệ của Bộ Quốc phòng. Nhưng cựu luật sư cố vấn của CIA John Rizzo nói Bộ Trưởng Quốc Phòng Donald Rumsfeld từ chối cho phép Ngũ Giác Ðài thành kẻ canh tù cho CIA. Ông Rizzo giải thích là sau khi ông Rumsfeld từ chối, cơ quan lúng túng đi tìm một giải pháp khác.

Lúc đó, Chỉ Nam Hoạt Ðộng của CIA tuyên bố là cơ quan không “tra tấn, đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo, và nhục mạ hay trừng phạt hay bắt giữ lâu dài mà không đưa ra cáo trạng và xét xử.” Nhưng các luật sư của cơ quan bắt đầu tìm kiếm một cách khác, tuy rằng chưa rõ nó là gì. Hôm 26 tháng 11 năm 2001, một dự thảo memo đã nêu ra nhiều chiến thuật - lạnh quá mức, giảm thiểu các cảm giác, không cho ngủ, và nhục mạ, và bắt đầu bàn thảo về các biện minh pháp lý. Cũng xin nhấn mạnh là những biện pháp đó bị cấm ở các nhà tù liên bang và quân đội. 

Nhưng có lẽ cũng có thể hiểu được là mặc dầu chính CIA đã có những chiến thuật hỏi cung khác, như điều được gọi là “fireside chats” tức là nói chuyện thân mật, để tìm thông tin và chính các chuyên gia của cơ quan tin là tra tấn chỉ dẫn đến những thông tin không tin cậy được, CIA, trong cấp bách của những biến cố chiến trường đã giao cho hai tâm lý học gia hợp đồng là các ông James Mitchell và Bruce Jessen thực hiện một bản phúc trình. Hai ông này đã làm trong chương trình thoát hiểm cho các phi công Hoa Kỳ để đối phó với bị bắt và bị tra tấn. Hai ông chưa từng có kinh nghiệm làm người hỏi cung hay hiểu biết gì về al Qaeda, nhưng từ cuối năm 2001 hay đầu năm 2002, CIA thuê họ để tổ chức hỏi cung các tù nhân tình nghi al-Qaeda. 

Những hành động do công ty của hai ông này thực hiện ở những nhà tù bí mật ở ngoại quốc kể cả trấn nước, không cho ngủ, tát sỉ nhục, và cho ăn qua đường ruột, đã là những hành động phản lại các giá trị truyền thống của nền dân chủ Hoa Kỳ. Qua việc chỉ trích chương trình của CIA trong bản phúc trình, Ủy Ban Tình Báo Thượng Viện đã làm cho những người bênh vực cơ quan tức giận và làm cho những kẻ thù của Hoa Kỳ thích thú. Nhưng mặc cho có những vấn đề, việc phổ biến chiến thuật của CIA là điều tối cần thiết bởi nó là bước khởi đầu để đi tới sửa đổi.

Bản phúc trình chứng minh là ngược lại với những điều mà CIA đã nói với Quốc Hội, với Tòa Bạch Ốc và với công chúng, các cuộc hỏi cung kiểu này hầu như không cung cấp bao nhiêu thông tin tình báo hữu ích.

Sự phản đối đã ngay tức khắc và ồn ào. Ðúng, đã có những sai lầm, các tay tình báo lý luận, nhưng sau ngày 9/11 đe dọa của một cuộc tấn công nữa có nghĩa là tin tức tình báo là tối cần thiết. Chương trình của CIA có sự chấp thuận pháp lý và nhân dân Hoa Kỳ đã đòi hỏi được bảo vệ bằng mọi giá, và đó là lúc mà người ta bàn luận đến tra tấn. Thực ra, CIA không hung hăng bằng những con diều hâu như Phó Tổng Thống Dick Cheney. Ðiều quan trọng, theo những kẻ chống lại bản phúc trình, chương trình hỏi cung tăng cường này đã cung cấp những tin tức tình báo có giá trị. 

Những người chống lại bản phúc trình tuy vậy đã không hiểu bài học của bản phúc trình này. Ngay cả nếu những kỹ thuật mà CIA dùng có hợp pháp đi chăng nữa, nó là nhằm lấy thông tin qua việc sử dụng đau đớn vật chất và tinh thần. Gọi nói là cái gì khác ngoài tra tấn cũng chỉ là tự đánh lừa mình. Tra tấn có thể mang lại thông tin nhưng nó chẳng khác gì đi chơi với quỷ. Một chính sách tra tấn chính thức làm hại người tra tấn và những người có nhiệm vụ kiểm soát. Quốc Hội và Tòa Bạch Ốc muốn né tránh trách nhiệm cho những hành động tàn nhẫn làm nhân danh họ nhưng trong bầu không khí lúc đó, họ không thể và cũng không muốn lên án chúng. Nếu CIA đánh lạc hướng các vị dân cử, họ làm vậy vì các chính trị gia làm ngơ. Mọi người đều có dự phần, kể cả những vị dân cử Dân chủ này đang chối từ trách nhiệm. 

Tra tấn của các viên chức Hoa Kỳ cũng làm hỏng chính sách của Hoa Kỳ trên trường quốc tế, ngay cả khi nó được che chở bởi những ý kiến của các luật sư của Bộ Tư Pháp. Những người Hồi Giáo bị tra tấn đã nuôi dưỡng chính sự khủng bố mà nó muốn ngăn cản. Hơn thế, một siêu cường vốn tuyên bố là các lý luận đạo đức là nền tảng cho viễn ảnh toàn cầu của mình về nhân quyền và dân chủ không thể từ bỏ những tiêu chuẩn đó trong việc đi tìm một sự an ninh tuyệt đối mà không thể nào có được. Những chế độ độc tài sung sướng chào đón chính sách tra tấn của Hoa Kỳ và coi đó như là một sự cho phép họ muốn làm gì thì làm. Ðối với những đối thủ như Nga hay Trung Cộng, điều này, cùng với sự nghe lén của cơ quan NSA, đã chứng tỏ là Hoa Kỳ cũng giả dối như tất cả những ai khác.

Bản phúc trình của Thượng Viện chắc chắn sẽ làm cho việc trở lại tra tấn khó xảy ra. Tổng Thống Barack Obama, ngay sau khi nhậm chức, đã cấm tra tấn. Dĩ nhiên những nhà tù mật và những hành động kinh khủng xảy ra ở đó không xứng đáng với Hoa Kỳ. Tuy nhiên, mặc cho các quốc gia độc tài sung sướng, và mặc cho những tranh cãi nội bộ ồn ào, chúng ta đừng quên một điều, khác hẳn với các quốc gia khác trên thế giới, Hoa Kỳ dám đối diện với bề mặt trái của mình. Ðó là điều tại sao dầu cho có những lúc sai lầm, Hoa Kỳ vẫn đáng là tiêu biểu cho lương tâm của nhân loại.

Trần Tiến Dũng/Người Việt - Xóm dân chài bên cầu Ðồng Nai

Thứ Ba, ngày 16 tháng 12 năm 2014

ÐỒNG NAI (NV) - Khi đi trên quốc lộ 1 từ Sài Gòn qua cầu Ðồng Nai, đến ngã ba Vũng Tàu, nhìn cảnh chen chúc làm ăn của các tập đoàn tư bản nội địa và ngoại quốc bên các cảng sông cao ngất các thùng container... không ai nghĩ có nhánh sông gần cầu Ðồng Nai vẫn còn một xóm dân chài nghèo xơ xác.

Cảnh nhà một dân chài trên sông Ðồng Nai mỗi chiều về.

Theo đường vào nhà thờ Bến Gỗ, quẹo vào một con hẻm hẹp, qua ngôi chợ trưa lưa thưa người bán, chúng tôi càng vào sâu càng không nghĩ sẽ được ra một cửa sông thoáng mát, mà chỉ mong con hẻm chỉ vừa đủ hai chiếc xe gắn máy tránh nhau này sẽ không dài hơn nữa.

Vòng ra phía sau nhà thờ Bến Gỗ, tiếng nhạc đám ma của người vừa khuất là âm thanh duy nhất khuấy động buổi trưa vắng lặng.

Ði qua xóm nhà thu mua cá với con mương nước đen chảy rỉ rả, chúng tôi ra được bến ghe. Bến ghe này chỉ là một trong nhiều bến ghe của xóm chài, đưa người xuống những nhà chòi cất trên nền các thùng nhựa neo trên mặt sông và những bè cá cũ nát. Bến ghe này cũng là nơi đưa người dân từ bờ Bến Gỗ qua cù lao Năm C.

Bà rước cháu từ nhà trẻ về xóm chài. Ðược gởi con ở nhà trẻ trên bờ  là mơ ước của nhiều dân chài nghèo Xóm Bắc.

Nắng trưa tháng 12 dịu mát, bên dưới bến ghe là hai chiếc xuồng cũ mục. Nhà nhiếp ảnh Trần Việt Ðức cất giọng hỏi người đàn bà đang ngồi trên xuồng, “Chị ơi, có thể đưa chúng tôi đi vài vòng xóm chài không?” Người đàn bà trả lời đang bận chờ người thân. Anh Trần Việt Ðức quay sang hỏi chàng trai ở trần, đang ngồi trên xuồng với một con chó. Chàng trai có vẻ ngại nhưng rồi anh gật đầu.

Chúng tôi xuống xuồng, chiếc xuồng cũ chở thêm người nên mạch nước từ be xuồng rỉ ra thành dòng. Chàng trai hỏi chúng tôi là nhà báo hay đoàn làm phim. Khi được biết là dân chụp ảnh tài tử, anh có vẻ yên tâm. Anh nói, “Thấy mấy chú có máy ảnh, tưởng người nhà nước đi chụp ảnh để giải tỏa xóm chài này.”

Chàng trai như mọi người dân ở nơi đây vẫn giữ thói quen chèo xuồng bằng hai chân như ông bà từ thời 1954 di cư vào Nam. Tên thường gọi của xóm chài này là Xóm Bắc. Cả Xóm Bắc này có khoảng vài trăm nóc nhà trên sông và trên bờ, gần như chỉ làm mỗi một nghề đánh bắt cá và nuôi cá bè.

Xuồng là phương tiện duy nhất đưa người bên Xóm Bắc qua cù lao Năm C.

Nghề nuôi cá bè ở đây khác với những làng cá bè ở miền Tây hay ở thượng nguồn sông Ðồng Nai vì không nuôi cá xuất khẩu, bè cá chỉ là nơi để rộng những loài cá sông mà họ đánh bắt được chờ có giá hay chờ cá lớn mà bán cho lái cá quanh các chợ nhỏ.

Một ngư dân trung niên cho biết. Mùa cá rộ quanh các khúc sông Ðồng Nai này vào tháng 5, còn quanh năm đều có đủ loại cá nước ngọt dù so với thời ông bà trước lượng cá không còn nhiều.

Chàng trai chèo xuồng nói, “Lúc này đang mùa cá cơm. Mấy chú muốn mua về ăn không?” Rồi anh giải thích cá cơm nước ngọt nhỏ nhưng thịt thơm ngon lắm. Vào mùa cá cơm, dân chài Xóm Bắc đi đánh lưới cá cơm vào lúc trời sập tối. Nếu trúng thì kiếm được vài trăm ngàn mỗi ngày, riêng những mùa còn lại trong năm thì vướng lưới con gì cũng bắt hết để có miếng ăn.

Người ngư phủ trẻ trên sông Ðồng Nai.

Chiếc xuồng cũ nát đưa chúng tôi quanh quanh các nhà chòi trên sông. Cảnh người nhà nghèo bám vào mặt nước để sống thì khắp Việt Nam nơi nào cũng giống nhau. Khi nói rằng đời người kiếm sống theo sông nước là đời tạm bợ, nhưng nhìn lại thì khoảng thời gian gọi là tạm bợ của họ đã kéo dài từ thế hệ này qua đến thế hệ khác.

Chàng trai chèo xuồng kể, “Nghề này bố mẹ cháu nối tiếp từ ông bà, mãi đến khi bố mất, nhà cháu mới có được hai anh chị lên bờ làm công ty, cháu học đến lớp ba thì nghỉ và theo mẹ làm nghề.” Chúng tôi hỏi, nếu chính quyền giải tỏa xóm chài thì anh định làm nghề gì. Anh cười nói, “Còn cá dưới sông thì giải tỏa thế nào được.”

Khi đi qua chỗ có một nhà bè làm nghề giữ trẻ. Nhà nhiếp ảnh Trần Việt Ðức cho biết, anh có nghe qua những trường hợp có gia đình neo đơn không người trông con nít nên nhốt con trong cái chuồng trên nhà bè mỗi khi đi đánh bắt cá. Anh chàng chèo xuồng nói, “Từ trước đến giờ ai cũng làm thế mà, nghèo, tiền đâu mà gởi con.”

Chỉ một nhánh sông hẹp Ðồng Nai mà có hơn trăm nóc nhà dân chài nghèo.

Chiều tắt nắng, anh chèo xuồng đưa chúng tôi quay lại bến ghe để kịp đi đánh lưới đêm. Khi chúng tôi lên bờ cũng là lúc mẹ anh chuẩn bị bước xuống ghe để hai mẹ con cùng đi đánh lưới. Bà mẹ mời chúng tôi đi cùng cho biết, rồi như bà đoán được chúng tôi sợ đi trên chiếc xuồng mục nát. Chỉ vào chiếc ghe to hơn có gắn máy đang neo gần đó bà nói, “Hôm khác các anh muốn đi cho biết thì đi trên chiếc ghe đó, không phải sợ.” Ðúng là chiếc ghe bà chỉ, có lớn hơn nhưng dù tiếng máy dầu nổ nghe giòn tai cũng có vẻ chấp vá, bấp bênh vẫn không khác chiếc xuồng là mấy.

Nhìn chiếc ghe của hai mẹ con xuôi dòng nhá nhem tối, phía xa là chóp đỉnh ngất ngưởng của các tòa cao ốc và ánh đèn điện cầu Ðồng Nai.

Ðâu ai có thể tiên đoán được rằng, liệu chàng trai chèo xuồng và những người con Xóm Bắc có tìm thấy bến bờ an cư, nghề nghiệp mới ổn định cho thế hệ con cháu tiếp theo của gia đình mình hay lại chạy giải tỏa mà tìm đến khúc sông khác, tiếp tục sống đời bập bềnh trên sông, đặt nguồn sống vào những loài cá nước ngọt đang dần cạn kiệt.

Người trong nước nói gì về việc Mỹ và Cuba bình thường hóa quan hệ?

Anh Vũ, thông tín viên RFA
2014-12-21

• In trang này
• Chia sẻ
• Ý kiến của Bạn
• Email

12212014-vn-cuba.mp3

Mỹ và Cuba bình thường hóa quan hệ

RFA(minh hoạ)

Tin Mỹ và Cuba đạt được thỏa thuận bình thường hóa quan hệ sau hơn năm thập kỷ đối đầu và thù địch, đã làm chấn động dư luận thế giới. Người dân trong nước suy nghĩ gì về sự kiện này?

Một bước đi tất yếu

Ngày 17.12.2014, Chủ tịch Cuba Raul Castro và Tổng thống Mỹ Barack Obama bất ngờ công bố quyết định tái thiết lập quan hệ ngoại giao, mở đường cho việc bình thường hóa quan hệ giữa hai nước.

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ gỡ bỏ các hạn chế đối với Cuba trong các lĩnh vực như kiều hối, đi lại, hoạt động ngân hàng và Mỹ cũng sẽ xem xét mở đại sứ quán ở Havana trong vài tháng tới.

Đây là một bước tiến quan trọng trên con đường bình thường hóa quan hệ giữa hai nước Cuba và Mỹ.

Đánh giá về việc Mỹ và Cuba tái lập bang giao sau hơn 5 chục năm đối đầu và thù địch.

Từ Quảng trị Blogger Lê Anh Hùng cho biết suy nghĩ của ông:

“Tuy diễn ra bất ngờ, nhưng sự bất ngờ của sự kiện này chỉ là ở khía cạnh thời điểm, còn rõ ràng đây là một diễn tiến phù hợp với quy luật: đấy là các chế độ độc tài, đặc biệt là độc tài cộng sản, sớm muộn gì cũng tiêu vong. Để tự cứu mình, chuẩn bị cho một giai đoạn chuyển sang chế độ dân chủ một cách êm thấm, thì việc Cuba buộc phải bình thường hoá quan hệ với Mỹ là một bước đi tất yếu.”

Nhà hoạt động xã hội Vũ Quốc Ngữ cho rằng, đây là vấn đề tất yếu sẽ phải xảy ra, vấn đề chỉ còn là thời gian và điều đó nay đã trở thành hiện thực.

Từ Hà nội, ông Vũ Quốc Ngữ nói:

Rõ ràng đây là một diễn tiến phù hợp với quy luật: đấy là các chế độ độc tài, đặc biệt là độc tài cộng sản, sớm muộn gì cũng tiêu vong. Để tự cứu mình, chuẩn bị cho một giai đoạn chuyển sang chế độ dân chủ một cách êm thấm, thì việc Cuba buộc phải bình thường hoá quan hệ với Mỹ là một bước đi tất yếu

Blogger Lê Anh Hùng

“Tờ Đại biểu Nhân dân ở VN đã so sánh  sự kiện này như sự sụp đổ của bức tường Berlin ở Đức Đông Đức và Tây Đức trước kia, mà theo họ đây là sự sụp đổ của bức tường Berlin ở khu vực Mỹ latin. Tôi rất ngạc nhiện khi tờ Đại biểu Nhân dân của Quốc hội VN họ lại chạy một cái heatline như thế!”

Từ Sài gòn, Nhà báo Ngô Nhật Đăng tiếp lời:

“Chúng ta đã biết, đỉnh điểm là thập niên 60 thậm chí Fidel đã đồng ý để cho Liên xô đặt tên lửa hạt nhân trên đất Cuba, điều đó cho thấy đây là hai chế độ khó có thể có hòa hoãn. Vì vậy sự việc bình thường hóa quan hệ giữa 2 nước sau hơn 50 năm là sự kiện chấn động thế giới và người VN cũng hết sức quan tâm đến sự việc này. Đây là dấu hiệu cho thấy Cuba xích gần lại với Mỹ hơn, tôi nghĩ đó là điều rất tốt cho tiến trình hòa bình và dân chủ trên thế giới nói chung và VN nói riêng.”

Sự thất bại của mô hình CS

Trước đây không lâu, Chủ tịch Fidel Castro đã cho rằng “Mô hình của Cuba thậm chí không còn áp dụng được cho chính chúng tôi nữa”.

Khi được hỏi việc Mỹ và Cuba đạt được thỏa thuận bình thường hóa quan hệ, có phải một lần nữa chứng tỏ sự phá sản của Học thuyết Marx- Lenin hay không?

Nhà báo Ngô Nhật Đăng thấy rằng sự kiện này không chỉ là bước đột phá quan trọng của 2 quốc gia cựu thù, mà theo ông còn là điều chứng tỏ sự thất bại của mô hình CS.

Nhà báo Ngô Nhật Đăng nói với chúng tôi:

“Trước đây Cuba đã có sự nới lỏng một chút về kinh tế, điều đó cho thấy có một sự khởi sắc, điều đó cho thấy mọi người trên thế giới kể cả một người bảo thủ như Fidel cũng phải nhận ra là mô hình của ông ta là một sự ảo tưởng. Đây chính là sự thừa nhận một cách không công khai của ông ta về sự phá sản của một học thuyết, điều mà trên thế giới người ta đã coi là sự lầm lạc kỳ lạ của thế kỷ 20”

Họa sĩ Mai Dũng nhận định:

“Cuba là một nước nhỏ với vài triệu dân, nhưng thể chế của họ là thể chế độc tài toàn trị, Cuba là thành trì phía tây của CN Marx- Lenin. Đến nay, Cuba đã quyết định thay đổi đường lối của họ, tôi có ví von là Cuba như một chú lính chì đã bị tan chảy dưới sức nóng của đồng đô la. Đây là điều đương nhiên sẽ phải xảy ra, bởi vì quá trình phát triển của lịch sử không thể dừng được nữa và nó đang đi đến hồi kết của CN Cộng sản. 

Theo tôi nghĩ CNCS không bao giờ thay đổi về mặt bản chất, họ chỉ cố gắng tìm cách thích ứng, vì khi con tàu đang chìm thì họ không có lý do gì để bám vào con tàu để chìm nghỉm giữa biển nữa. Mà đây là họ tìm cách nhảy ra khỏi vòng xoáy để tìm cơ hội sống sót, song bản chất của họ là không thay đổi”

Trước đây Cuba đã có sự nới lỏng một chút về kinh tế, điều đó cho thấy có một sự khởi sắc, điều đó cho thấy mọi người trên thế giới kể cả một người bảo thủ như Fidel cũng phải nhận ra là mô hình của ông ta là một sự ảo tưởng. Đây chính là sự thừa nhận một cách không công khai của ông ta về sự phá sản của một học thuyết

Nhà báo Ngô Nhật Đăng

Trả lời câu hỏi Mỹ và Cuba tái lập bang giao, bình thường hóa quan hệ có phải là sự khởi đầu cho sự ta rã của chế độ toàn trị ở Cuba hiện nay hay không?

Blogger Lê Anh Hùng cho biết suy nghĩ của ông:

“Để tránh chế độ toàn trị ở Cuba khỏi một sự sụp đổ mang tính định mệnh thì việc cải cách kinh tế, bình thường hoá quan hệ với Mỹ để thiết lập lộ trình cho một giai đoạn chuyển tiếp êm thấm sang chế độ dân chủ rõ ràng là một toan tính khôn ngoan. Vì vậy, có thể nói việc Mỹ-Cuba tái lập bang giao đánh dấu sự khởi đầu cho quá trình tan rã của chế độ toàn trị ở Cuba.

Họa sĩ Mai Dũng không đồng ý với ý kiến cho rằng sự nối lại bang giao giữa Mỹ và Cuba là nhằm giải quyết bế tắc của cả hai nước và  ông không tỏ ra lạc quan đối với tiến trình dân chủ ở Cuba trong thời gian tới.

Họa sĩ Mai Dũng nói với chúng tôi:

“Cái tư tưởng CS, cái tư tưởng Marx – Lenin của họ sau bao nhiêu năm nhồi và đầu dân chưa dễ gì mà cở bỏ, mà giải thoát ra được. Tôi nghĩ rằng cần phải một thời gian còn dài nữa người dân Cuba mới hiểu thế nào là hai chữ dân chủ đích thực. Còn trong thời gian tới chỉ là thời gian thể chế độc tài ở Cuba tìm cách chết dần dần, chứ không phải là chết đột ngột”

Nhà hoạt động xã hội Vũ Quốc Ngữ tiếp lời:

“Nói toàn trị nghĩa là một chế độ  như chế độ Hittler, có nghĩa là giết chóc và đàn áp hàng loạt, tôi nghĩ rằng ở Cuba việc đó sẽ kết thúc, nhưng vẫn còn chế độ đảng trị như VN bây giờ. Tuy nhiên việc tiến tới Dân chủ, Tự do, đa nguyên đa đảng và quyền con người thì có lẽ Cuba sẽ cần một thời gian rất dài, rất lâu. Nhưng tôi hy vọng cái địa chính trị của Cuba khác VN,cho nên việc dân chủ hóa sẽ dễ dàng hơn.”

Sau Đại hội VI của Đảng CS Cuba năm 2011, với chính sách “cập nhật hoá mô hình kinh tế”, đây chính là những thay đổi theo hướng xóa bỏ bao cấp, phát triển kinh tế tư doanh, mở cửa thị trường nội địa, coi trọng hợp tác kinh tế và đầu tư nước ngoài… Điều đó chứng tỏ Đảng CS Cuba đã chính thức tự phủ nhận học thuyết Marx-Lenin. Và việc bình thường hóa quan hệ với Mỹ lúc này cũng chính là sự khởi đầu cho một tương lai tốt đẹp của đất nước Cuba, khi họ hướng tới các giá trị văn minh của nhân loại.

__._,_.___

---

Posted by: Dien bien hoa binh 

Nhân lễ Giáng sinh, đôi điều về sự lợi dụng lòng tốt… TK Tran

Nhân lễ Giáng sinh, đôi điều về sự lợi dụng lòng tốt…

TK Tran

Ở phương Tây lễ Giáng Sinh không những chỉ là một ngày lễ tôn giáo mà còn là một dịp quan trọng nhất trong năm cho mọi gia đình xum họp. Trong những ngày này, tình cảm cho những người thân được vui đắp và cũng là dịp để tấm lòng và cả hầu bao rộng mở cho việc từ thiện. 

Ngoài đường phố có nhiều bích chương kêu gọi quyên góp cho những người tị nạn khốn cùng ở Syrien ở Irak và những nơi khác. Trên truyền hình Đức, chương trình “Một Trái Tim Cho Trẻ Em” quyên được hàng chục triệu Euro cho trẻ em kém may mắn. 

Ở đó đã có người ẩn danh trả giá 2 triệu Euro cho 1 chiếc giầy của cầu thủ Götze – chiếc giầy đá quả bóng đã đưa đôi tuyển Đức đạt vô địch bóng đá thế giới 2014 – để đóng góp vào chương trình từ thiện giúp trẻ em xấu số này.

Không hẳn là chỉ có trong dịp Giáng Sinh mà thường xuyên trong năm, nhiều người Việt Nam, sống trong xã hội bảo đảm và an bình ở nước ngoài, không khỏi không nghĩ tới những người nghèo khó ở Việt Nam và tham gia vào các chương trình từ thiện giúp đỡ họ. Họ đóng góp tiền của vào những chương trình giúp đỡ trẻ em, nâng cao dân trí, cải thiện sức khỏe hay phát triển con người. Song có ai tự hỏi, những số tiền họ chắt chiu để giúp đỡ đó được sử dụng như thế nào. Ai được hưởng lợi từ những số tiền đó?

Từ trải nghiệm riêng tư về một con sâu làm rầu nồi canh?….

Khi nói tới tham nhũng trong lớp học, thì ắt có người ngạc nhiên; không lý cô giáo tham nhũng vài cục phấn viết bảng? Nhưng không phải vậy. Tham nhũng trong lớp học có nhiều dạng, mà một dạng được trình bày ở đây:

Chúng tôi đã trở về Việt Nam nhiều lần. Những trải nghiệm ở Việt Nam trong các chuyến đi đó chỉ làm đau lòng mỗi ngày một nhiều vì sự băng hoại trong xã hội, vì sự xuống dốc của nền tảng đạo đức truyền thống. Từ đó, chúng tôi mới nẩy ý tưởng là góp sức nâng cao ý thức về lòng tốt, về tính nhân bản, về sự hướng thiện của con người, bắt đầu bằng giáo dục cho trẻ em tiểu học. 

Chúng tôi mơ ước tạo dựng được một phong trào “Mỗi ngày em làm một việc có ý nghĩa” cho thiếu nhi, tạo cho các em tham gia một sinh hoạt phấn khởi, vừa tập luyện viết văn, vừa trau dồi lễ nghĩa, để các em ý thức và làm quen với điều lành điều tốt, để sau này khi các em lớn lên sẽ xây dựng một xã hội đàng hoàng hơn. Ý tưởng là làm sao đưa vào thực hiện ở một trường tiểu học làm thí điểm, rồi nhân lên nhiều lần ở nhiều trường học khắp nơi, tạo thành phong trào.

Qua giới thiệu của một người thân trong gia đình họ hàng, chúng tôi bắt liên lạc được với cô giáo T, hiệu trưởng một trường tiểu học ở một quận nội thành Hà Nội, trình bày với cô, về ý kiến này. Cô T bằng lòng ngay và nói với chúng tôi là sẽ thực hiện chương trình sau khi xin phép cấp trên. 

Tháng 8/2013 cô giáo T viết cho chúng tôi: (trích)… cháu sẽ triển khai việc thưởng cho các cháu học sinh có những bài văn hay viết về những việc làm có ích của bản thân mình. Hàng tháng các cháu viết lại những việc làm đó. Cháu sẽ tổ chức ban chấm bài và xét thưởng. Chúng cháu sẽ có 5 đợt trao giải như Trung thu, ngày 20/11, ngày 22/12, Tết cổ truyền, ngày 8/3. Những bài văn đó sẽ được đóng thành tập bài, lưu tại Thư viện để các bạn học sinh có thể vào thư viện đọc như một cuốn sách về quà tặng cuộc sống… (hết trích)

Chúng tôi gửi trao tay cho cô giáo hiệu trưởng 5 triệu đồng VN làm giải thưởng cho các em. Đề nghị có 3 giải: nhất nhì và ba, các em sẽ được thưởng bằng tiền mặt và hiện vật. Ngoài ra còn có thêm 3 triệu làm thù lao trả cho các cô giáo làm giám khảo chấm bài.

Sau một thời gian im ắng, cuối niên khóa 2013-2014 chúng tôi nhận được vài tập photocopy có bài luận của nhiều em học sinh kể về những việc làm tốt của các em trong gia đình, ngoài xã hội. Các bài làm không ghi tên học sinh viết. 

Hỏi lại cô giáo T là các em viết mỗi tháng? cô giáo trả lời là các em chỉ viết một bài trong năm. Hỏi cô giáo: ai là giám khảo? – không có ban giám khảo để chấm điểm cho các em. Hỏi cô giáo: làm sao xếp hạng các em? – không có xếp hạng các bài văn viết hay. Hỏi thêm cô giáo: không có xếp hạng thì tiền thưởng như thế nào? Cô giáo T trả lời là trong quĩ không còn tiền. 

Hỏi cô giáo tiền cho chương trình này về đâu? cô giáo trả lời: tiền đã chia đều cho tất cả các em. Hỏi xin cô giáo tên và địa chỉ các em đã được nhận tiền. Cô giáo trả lời, đó là bí mật nội bộ của trường, không thể cho người ngoài biết được.

Khi cô giáo chỉ trả lời mơ hồ về những việc làm không minh bạch, thì chúng ta, ai cũng có thể suy luận được là tiền đã vào túi ai.

Đến những tiêu cực trong nền giáo dục, nhiều như những bầy sâu lúc nhúc….

Đó có phải là một trường hợp cá biệt? Một cô giáo, lẽ ra phải dạy cho trẻ em trong trắng những điều thiện, điều ngay, lẽ phải, thì lại làm gương xấu, bòn rút các món tiền thưởng của các em, hành xử ngược lại với những lời rao giảng về đạo đức hàng ngày của chính mình. Một tình cờ trớ trêu là ngay chính tại trường học này, cách đây 11 năm, cô hiệu trưởng tiền nhiệm của cô giáo T đã bị công an bắt giữ vì tham nhũng.

Không cần phải tìm kiếm đâu xa, cứ đọc những thông tin của báo chí lề phải, vốn chịu sự giám sát của nhà nước, cũng tìm thấy nhan nhản những tin tức về những dạng tiêu cực, nhiều như những bầy sâu lúc nhúc trong nền giáo dục và suy đồi trong trường học. Nơi đây, hiệu trưởng trường biểu thủ lương giáo viên, nơi nọ cô giáo bạo hành, đánh hàng loạt học trò. Ở đây cô bảo mẫu hành hạ trẻ mẫu giáo, ở đó học trò và thầy giáo đánh nhau giữa lớp học. Chỗ này thầy giáo đòi nữ sinh, chuyện người lớn, chỗ kia bà mẹ “chiều” người quyền thế để con gái được tuyển vào đại học. Chuyện bỏ tiền mua bằng cấp, mua một chỗ học đại học hay thầy giáo phải hối lộ để có việc làm, nhiều đến nỗi nhàm chán, khi phải đề cập tới.

Một hiện tượng tiêu cực rất phổ thông trong học đường là tình trạng gây sức ép, buộc các em, ngoài giờ học trong lớp ra, phải theo những lớp học thêm của riêng cô giáo thầy giáo tổ chức vào sáng sớm hay buổi tối hay trong ngày nghỉ. Thực chất của việc học thêm là cách các thầy cô moi móc tiền bạc (học phí) của cha mẹ, nếu họ không muốn con cái bị thầy cô đối xử bất công trong lớp. Vô hình chung, là ăn cắp tuổi thơ các em, khi các em không còn thì giờ cho vui chơi giải trí nữa. Không có gì phải ngạc nhiên, khi những khảo sát PISA cho thấy là trong 68 quốc gia được phân tích, thì Việt Nam nằm trong “top” 5 quốc gia, nơi trẻ em phải học thêm nhiều nhất, và cũng là nơi mà 95% trẻ em không thích đến trường.

0O0

Trở lại chuyện gửi tiền về Việt Nam làm việc thiện. Thống kê của nhà nước cho biết là những số tiền mà hàng năm kiều dân Việt Nam ở nước ngoài chính thức gửi về Việt Nam lên đến nhiều tỷ đồng USD, trong đó phải kể tới những số tiền cho những chương trình từ thiện vô vị lợi. Số ngoại tệ đó đã trở thành một trong số cột trụ chống đỡ nền kinh tế Việt Nam.

Hầu hết những chương trình từ thiện có chút qui mô ở Việt Nam đều phải cộng tác với một cơ quan của nhà nước trong một chừng mực nào đó. Có thể đó là chính sách của họ nhằm kiểm soát các hoạt động của người nước ngoài. Cũng có thể là một cách “mượn hoa cúng Phật” để được tạo chút “uy tín” cho nhà nước đối với dân chúng là họ cũng tham gia việc giúp đỡ. Nhưng đó cũng là cơ hội tham nhũng chấm mút tiền của, lẽ ra dành cho những người dân khốn cùng, cần giúp đỡ.

Việc có nên hay không nên gửi tiền về Việt Nam cũng đã được thảo luận nhiều lần trong giới người Việt ở nước ngoài. Có người chủ trương là không gửi tiền. Họ lý luận rằng gửi tiền về là giúp nhà nước không phải lo việc dân sinh, dành nguồn lực ngân sách cho công an cảnh sát bảo vệ chế độ. Nhưng cũng có rất nhiều người không đành tâm khoanh tay bất động nhìn những cảnh đời khốn khó đầy rẫy, nên sẵn lòng chia xẻ ít nhiều thu nhập của mình cho người cùng khổ ở quê nhà, mặc dù biết rằng một phần số tiền đó sẽ vào tay ai đó.

Làm việc nghĩa hay không làm việc nghĩa?

Sẽ không có câu trả lời dứt khoát cho tất cả mọi người, cho mọi trường hợp. Mỗi người trong chúng ta phải tự quyết định cho cách hành xử thích hợp cho cách suy nghĩ và lương tâm của chính mình. Nếu quyết định là vẫn phải tham dự các chương trình từ thiện, thì cần quan tâm kỹ lưỡng hơn nữa về những biện pháp giảm thiểu tham nhũng. Những quan hệ thân quen người trong nước không bảo đảm sự trong sáng của việc thực thi chương trình từ thiện.

Tham nhũng có muôn hình vạn trạng. 

Song ở đây, điều nghịch lý thô bạo nhất trong câu chuyện này là việc cô giáo hàng ngày rao giảng đạo đức lại tham nhũng tiền thưởng dành cho các học sinh bé bỏng về việc làm tốt của các em. Phải chăng đây là triệu chứng của một xã hội đã bị băng hoại tận gốc, mọi giá trị đạo đức không còn chỗ đứng?

T.K.T.

Tác giả gửi BVN

Phụ lục

Bài làm của học sinh lớp 5

Bài làm của học sinh lớp 5

__._,_.___

---

Posted by: Dien bien hoa binh