Năm Ngựa 2014 : Sự kiện nào đáng nhớ ?

TẠP CHÍ XÃ HỘI

Năm Ngựa 2014 : Sự kiện nào đáng nhớ ?

Trọng Thành

• print

•  
•  
•  
• inShare

Năm Giáp Ngọ theo lịch cổ truyền sắp từ biệt chúng ta. Nhìn lại một năm vừa đi qua là một tập quán mang nhiều ý nghĩa. Trước thời khắc Giao thừa, tạp chí Xã hội của RFI hôm nay xin cùng quý vị điểm lại một số sự kiện đặc biệt quan trọng với xã hội Việt Nam sau một năm nhiều biến động, qua góc nhìn của một số trí thức trong nước.

Nhận lời mời tham dự tạp chí ngày 30 Tết của RFI hôm nay, có nhà nghiên cứu Nguyễn Quang A (từ Hà Nội), nhà nông học Võ Tòng Xuân (từ Cần Thơ), nhà văn Võ Thị Hảo (hiện đang trú chân tại Berlin), nhà thơ Đỗ Trung Quân (từ Sài Gòn) và nhà báo Thanh Thảo (từ Quảng Ngãi).

Chia sẻ của các trí thức trong nước về những sự kiện đáng nhớ trong năm 18/02/2015 nghe

Trước hết, xin mời quý vị nghe bình chọn của nhà báo Thanh Thảo về sự kiện mà ông coi là quan trọng nhất trong năm.

Thanh Thảo : Có lẽ biến cố lớn nhất của năm 2014 chính là vụ giàn khoan 981 của Trung Quốc đặt « nhầm chỗ » vào vùng biển của Việt Nam. Bởi vì nó liên quan đến chuyện chủ quyền của Việt Nam, đến độc lập dân tộc, tác động đến toàn thể dân tộc Việt Nam. Mà không chỉ là Việt Nam, mà còn ảnh hưởng đến cả thế giới nữa.

Sau khi Trung Quốc rút giàn khoan đi rồi, nhưng vấn đề vẫn còn ở lại : khả năng an toàn của chủ quyền Việt Nam. (…)

Nhà báo Thanh Thảo (Quảng Ngãi) 18/02/2015 nghe

Cũng giống như nhà báo Thanh Thảo và nhà văn Võ Thị Hảo, sự kiện giàn khoan Trung Quốc xâm nhập vùng biển Việt Nam được nhà nghiên cứu Nguyễn Quang A ghi nhận như là sự kiện hệ trọng nhất trong năm nay. Sau đây ông giải thích vì sao.

Nguyễn Quang A : Bởi vì các sự kiện ấy nó làm cho tất cả mọi người Việt Nam không có bất kể một ảo tưởng nào về mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc, trừ một số rất ít người. Trong các phương tiện truyền thông đại chúng, vẫn còn một vài người còn tỏ ra khá ảo tưởng về mối quan hệ « 16 chữ vàng » và « bốn tốt », họ chỉ là một số rất nhỏ, tuy nhỏ nhưng một vài người trong số ấy lại có những quyền hạn rất lớn (…).

Nhà nghiên cứu Nguyễn Quang A (Hà Nội) 18/02/2015 nghe

Bên cạnh các vấn đề chính trị xã hội lớn trong nước hoặc trực tiếp liên quan đến đất nước, có những vấn đề tuy xa xôi, nhưng lại có ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam, sau đây là một vài cảm nghĩ của nhà thơ Đỗ Trung Quân. Bên cạnh đó, một sự kiện đặc biệt quan trọng với nhà thơ Đỗ Trung Quân là những kết quả đầu tiên của phong trào « Nhịp cầu Hoàng Sa ».

Đỗ Trung Quân : Đối với tôi, có một số vấn đề « nhỏ » nhưng rất quan trọng. Đó là vấn đề của Hồng Kông. Những người bạn trẻ của Hồng Kông trong một cuộc cách mạng mà chúng ta gọi là cách mạng dù (ô), màu vàng. Cuộc xuống đường hết sức ôn hòa, cực kỳ văn hóa, gây xúc động, tôi nghĩ là đến toàn thế giới, trong đó có Việt Nam, có cá nhân tôi. Tôi kính trọng tinh thần đó. Một tinh thần hết sức mạnh mẽ, nhưng cũng hết sức văn minh. Tất nhiên, như chúng ta biết, không có nghĩa là nó đã thành công. Nó bị đàn áp. Nhưng tinh thần và phương pháp của họ để lại, nhưng tuyên ngôn của họ khiến những người như chúng tôi, như cá nhân tôi phải suy nghĩ rất nhiều. Vấn đề thứ hai là vụ thảm sát đối với một tòa soạn báo châm biếm Pháp, cũng gây xúc động mạnh. (…)

Niềm vui của chúng tôi năm nay là thực hiện chương trình ("Nhịp cầu Hoàng Sa") đóng góp cho gia đình ông Ngụy Văn Thà, bà quả phụ Ngụy Văn Thà đã có nơi để đặt bàn thờ (…). Đó là vấn đề mà chúng tôi thấy quan tâm trong năm nay. Công việc này còn được tiếp tục. Chúng tôi không hài lòng thỏa mãn đối với những gì mình đã góp tay.

Nhà thơ Đỗ Trung Quân (Sài Gòn) 18/02/2015 nghe

Tình hình kinh tế trong nước, « tuy không phát triển gì lắm », nhưng « chưa đến nỗi suy sụp là một điều may mắn cho Việt Nam » trong bối cảnh như năm vừa qua, là nhận xét của nhà báo Thanh Thảo. Nông nghiệp là một khu vực kinh tế trọng yếu của Việt Nam, với hơn một nửa dân số trong độ tuổi lao động. Hiểm họa từ phương Bắc không chỉ đe dọa vùng biển và sự toàn vẹn chủ quyền của một số vùng lãnh thổ trên bộ, như ghi nhận của một số vị khách mời, mà nền nông nghiệp - bị hệ thống quản lý quan liêu và độc quyền thao túng - lại trở thành đối tượng bị hại dễ dàng của thương lái Trung Quốc. Giáo sư Võ Tòng Xuân nhận định :

Võ Tòng Xuân : Năm nay tôi phải nói rằng chúng ta lại tiếp tục không có những thương hiệu lớn về mặt hàng gạo của mình. Trong khi đó, bỗng nhiên Campuchia trở thành một nước có được danh tiếng về gạo. Hội nghị quốc tế về lúa gạo năm 2014 tại Campuchia cho thấy gạo Campuchia có chất lượng và được ưa thích nhiều hơn gạo Thái Lan. Tại sao Việt Nam mình không có được gạo có danh tiếng ? Nguyên do chính là những doanh nghiệp xuất khẩu gạo với khối lượng lớn như Vinafood không có vùng nguyên liệu. (…) 40 năm sau hòa bình rồi, đời sống người nông dân mình có khấm khá hơn, nhưng so với mặt bằng trong xã hội, vẫn đứng hàng sau chót. (…)

Nhà nông học Võ Tòng Xuân (Cần Thơ) 18/02/2015 nghe

Trong bối cảnh căng thẳng Biển Đông gia tăng, tình trạng nhân quyền tiếp tục xấu đi với nhiều blogger bị bắt, hay các vụ hành hung thường xuyên nhắm vào giới bảo vệ nhân quyền (những điều được hầu hết các vị khách mời ghi nhận), cũng có một số ghi nhận lạc quan về xu thế phát triển của phong trào dân sự trên nhiều lĩnh vực, âm thầm nhưng « rất rộng rãi, không còn khu biệt trong tầng lớp văn nghệ sĩ, trí thức hay giới chính trị như trước đây ». Trên đây là nhận định của một nhà báo tự do sinh sống tại Sài Gòn. Chính trong xu hướng này mà nhà văn Võ Thị Hảo ghi nhận một biến cố căn bản – sự trỗi dậy của một loạt các tổ chức xã hội dân sự « độc lập », vừa có được một khởi sự liên kết.

Võ Thị Hảo : (…) Có một điều đáng mừng là khoảng 20 tổ chức xã hội dân sự - đã ra đời trong năm 2013 và 2014 – lần đầu tiên có sự gặp mặt và liên kết với nhau, để quan tâm đến số phận của những người bất đồng chính kiến, quan tâm đến số phận của đất nước Việt Nam, chống lại những ý đồ bành trướng và xâm lược của Trung Quốc, bày tỏ một cách đàng hoàng, một cách mạnh mẽ, những yêu cầu của mình và của người dân về những vấn đề tự do ngôn luận, cũng như những vấn đề quyền của người dân, mặc dù bị đàn áp, bị côn đồ tấn công. Tôi nghĩ sự kiên cường của người Việt Nam, của các tổ chức xã hội dân sự này là điều rất đáng kính trọng, và khích lệ.

Tôi nghĩ rằng, ngay cả nhà cầm quyền, trong khi đàn áp như vậy, nhưng chính họ, sự tham nhũng lớn như thế từ những nhân vật cao cấp nó đã làm băng hoại đến mức, giống như một cỗ xe mang trên mình một khối ung thư, cứ thế lao nhanh, không ai chặn lại. Chính những sự đấu tranh về tự do dân chủ và nhân quyền của người dân là liều thuốc cho chính thể này họ biết và họ tự điều trị cho chính mình để mà tồn tại. Nhưng họ không quan tâm tới, thì tôi nghĩ rằng điều đó càng đẩy cỗ xe đó càng lao nhanh về phía tự hoại mà thôi.

Nhà văn Võ Thị Hảo 18/02/2015 nghe

***

Giàn khoan Trung Quốc 981, các vụ bắt bớ đàn áp nhắm vào blogger, báo chí, được nhiều vị khách mời ghi nhận như là các sự kiện đặc biệt quan trọng. Kết quả ban đầu của chương trình « Nhịp cầu Hoàng Sa », sự kết nối đầu tiên của nhiều tổ chức xã hội dân sự độc lập, tranh đấu trong nội bộ đảng Cộng sản Việt Nam chuyển sang một bước ngoặt với kỳ Hội nghị trung ương Đảng Cộng sản mới đây, đám tang ông Nguyễn Bá Thanh cho thấy những xúc cảm bị dồn nén của người dân là những sự kiện quan trọng khác được nêu lên. Nhìn về kinh tế Việt Nam, lần đầu tiên thương hiệu gạo Cam Bốt được quốc tế đánh giá vượt xa gạo Việt Nam, trong bối cảnh nền nông nghiệp bị cơ chế độc quyền và tắc trách thao túng cũng là điều gây ấn tượng khác.

Khi theo dõi chương trình « Những sự kiện quan trọng với xã hội Việt Nam trong năm qua », người nghe đài có thể chợt nhận ra rằng : một chế độ hàng chục năm được duy trì dựa trên nguyên tắc đảng lãnh đạo « toàn diện » và « tuyệt đối » dường như không còn lực để tạo ra những « sự kiện » tích cực có tầm quan trọng lớn được đông đảo xã hội thừa nhận, nếu như không phải là nguồn gốc của những thất vọng, nghi ngại, sợ hãi, ghét bỏ từ phía người dân. Phát biểu của các vị khách mời cho thấy xã hội dân sự dường như ngày càng khát khao đi được và được đi bằng chính đôi chân của mình,.. chủ động tạo ra các sự kiện.

***

RFI xin chân thành cảm ơn nhà nông học Võ Tòng Xuân, nhà nghiên cứu Nguyễn Quang A, nhà báo Thanh Thảo, nhà văn Võ Thị Hảo và nhà thơ Đỗ Trung Quân đã dành thời gian cho tạp chí. Quý vị có quan tâm hơn, xin vào hộp âm thanh kèm theo để nghe trọn vẹn phần phỏng vấn với các vị khách mời.

__._,_.___

---

Posted by: Dien bien hoa binh 

Khí vận năm Ất Mùi

Nhóm phóng viên tường trình từ Việt Nam
2015-02-18

• In trang này
• Chia sẻ
• Ý kiến của Bạn
• Email

02182015-fortu-tell-ye-of-goat.mp3

Khí vận năm Ất Mùi (minh họa)

RFA files

Tết Ất Mùi đến, chúng tôi xin gửi lời chúc một năm mới may mắn, mọi điều tốt đẹp và an lành đến với quí thính giả, độc giả, xin cầu chúc quí vị thân tâm an lành, gia đình hạnh phúc! 

Thưa quí vị, theo tục lệ ông bà từ xa xưa, mỗi dịp Tết về, ngoài những lời chúc tốt đẹp dành cho nhau, ông bà chúng ta còn gieo quẻ, nhẩm quẻ xem khí vận của năm lành hay dữ, vui hay buồn, may mắn, thuận lợi ra sao. Câu chuyện về khí vận Việt Nam năm Ất Mùi, 2015 do hai nhà chiêm tinh Việt Nam dưới đây chia sẻ với chúng tôi hy vọng sẽ giúp cho quí vị thấy vui và cũng qua đó mà hình dung cho mình một viễn tượng căn cứ trên những viễn cảnh của đất nước, dân tộc.

Năm kinh tế không được tốt

Nhà chiêm tinh Thạch Sùng, hiện sống tại Hà Nội, chia sẻ: “Khí vận nặng lắm, đen đủi. Nó sẽ tàn bạo hơn, choảng nhau nội bộ, nhóm lợi ích, sát phạt. Vậy nên mấy người mới lên thì nên vừa phải đừng nên tham gia vào. Nói chung là lung tung lắm, tất nhiên là không cùng tận đâu! Nhưng mà khí vận đen lắm, đen kéo dài.”

Ông Thạch Sùng dẫn luận thêm hai câu sấm của Trạng Trình “Mã đề dương cước anh hùng tận/Thân dậu niên lai hướng thái bình” và chia sẻ với chúng tôi rằng hai câu sấm ấy rất khó giải mã, đặc biệt là hai chữ “anh hùng” trong đó, nếu hiểu lệch lạc vấn đề và định nghĩa anh hùng theo kiểu quân tử Tàu, anh hùng Tàu mà lâu nay chúng ta vẫn thường nhầm lẫn thì mọi chuyện sẽ không đi đến đâu.

Vì những anh hung trong sách Tàu được luận trong thời chiến tranh, đó là những người mang kiếm, cưỡi ngựa ra sa trường và giá trị anh hùng của họ được tích lũy bằng máu chảy đầu rơi. Đương nhiên ngay cả trong sách Tàu, những người anh hùng như thế ít được xem là thánh, chỉ sau này, chính những tay bồi bút của Mao Trạch Đông mới phong thánh cho họ.

Ở Việt Nam cũng từng có những anh hùng được phong thánh nhưng con số rất hạn chế, thậm chí đếm không đủ trên đầu ngón tay ở các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần. Về sau này, cũng có nhiều anh hùng nhưng họ không bao giờ được phong thánh bởi giá trị anh hùng của họ căn cứ trên số lượng quân đối phương tử trận. Nhưng họ vẫn được phong anh hùng, mãi cho đến khi hết chiến tranh, chiến tích của họ được xếp vào lịch sử và những anh hùng thời đại kinh tế nổi lên.

Rất không may mắn cho các anh hùng thời chiến, nếu ở một chế độ chính trị tử tế, họ sẽ được đăng quang trên một vị trí nào đó trong lịch sử. Nhưng tại Việt Nam, nhiều anh hùng phải đi làm những công việc thay cho phụ nữ, làm những công việc mà ngay cả giới nữ cũng ngại ngần chạm đến bởi tính tế nhị của nó. Và điều đó cũng cho thấy thời đại của anh hùng chiến tranh đã qua, thay vào đó là những anh hùng kinh tế, xây dựng đất nước.

Trong số những anh hùng thời kinh tế có cả những anh hùng xây dựng, anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa nhưng rất tiếc là họ mờ nhạt bởi cái cơ chế đang khuôn giữ họ. Mãi cho đến những năm 1990 trở về sau, Việt Nam ngày càng xuất hiện nhiều anh hùng, hảo hớn trong kinh tế cũng như trong giới xã hội đen. Chính họ là những người làm thay đổi cục diện đất nước cũng như nhận thức của người dân về thời đại mình đang sống, đang tồn tại.

Nếu như một anh hùng kinh tế có khả năng đổi đời cho cộng đồng thì những anh hùng trong giới xã hội đen lại làm đảo lộn mọi qui ước xã hội. Hai loại anh hùng này phát triển càng nhiều thì xã hội Việt Nam càng có những thay đổi đáng nói.

Và cái chu kì 12 năm sẽ xuất hiện “mã đề dương cước” một lần sẽ tiêu trừ một số anh hùng mà giữa công và tội của họ vẫn còn bất minh. Ví dụ như năm Mậu Ngọ và Kỉ Mùi 1978 – 1979 của thế kỉ trước, Võ Nguyên Giáp rơi vào trạng thái “anh hùng tận”, đùng một cái từ một vị tướng chuyển sang làm chủ nhiệm cơ quan chuyên về sinh đẻ và kế hoạch hóa gia đình.

Những năm giao thoa giữa Ngọ và Mùi sau này vẫn luôn có những anh hùng bị lụn bại. Có thể kể tên của họ như Năm Cam, Dung Hà trong giới xã hội đen, Tăng Minh Phụng, Phạm Huy Phước, Nguyễn Văn Mười Hai, Nguyễn Đức Kiên, Dũng Lò Vôi… trong giới làm kinh tế. Đặc biệt, trong giới chính trị, nhân vật Nguyễn Bá Thanh là một biểu tượng rõ nét nhất của anh hùng tận trong thời đại của ông.

Và một khi những anh hùng kinh tế, anh hùng chính trị, thậm chí anh hùng xã hội đen bị trù dập, ám hại, hệ quả kéo theo sẽ là nền kinh tế bị lũng đoạn cục bộ trong một thời gian không ngắn bởi những cấu trúc bị vỡ, những mối quan hệ và thủ đoạn kèm theo để đối phó.

Nên vui hay nên buồn

Nhà chiêm tinh Thạch An, một đồng môn của ông Thạch Sùng, hiện đang sống ở Hà Nội, chia sẻ thêm: “Năm sau thì là năm Giáp nên Ất sẽ nảy lên một tý, Ất là cái tốt sẽ nảy lên một tý, năm nay nó hơi nảy lên một chút bởi Ất thuộc Mộc, chỉ đợi đến hai năm sau nữa mới có sự thay đổi mạnh. Lúc đó mọi thứ sẽ phá nhau, kể cả cái xấu cũng phá nhau. Bính Đinh thì sẽ giống như con gà đang nở ra, sẽ tốt hơn”.

Theo ông Thạch An, vấn đề anh hùng tận có hai hướng để suy nghiệm, ở hướng thứ nhất, nếu trong một đất nước tốt đẹp, có dân chủ, văn minh và tiến bộ thì chuyện anh hùng tận sẽ là chuyện đáng buồn của cả một dân tộc. Nhưng ngược lại, trong một đất nước thiếu vắng dân chủ và văn minh, thậm chí man di mọi rợ thì chuyện anh hùng tận sẽ có cả buồn và vui lẫn lộn. Nhưng vui nhiều hơn buồn.

Bởi lẽ, sự cáo chung của những anh hùng xã hội chủ nghĩa sẽ giúp cho các thế hệ trẻ hơn nhận chân được xã hội họ đang sống và hình thành cho mình một nhân cách cũng như thiết lập cho mình một dự tính tương lai. Và chắc chắc những anh hùng tương lai sẽ xuất hiện, hợp với thời cuộc cũng như hợp với tiến trình phát triển của nhân loại.

Và mỗi cú ngã của các anh hùng thời đại Cộng sản xã hội chủ nghĩa sẽ là bài học tốt nhất cho những ai còn tin vào cái chủ nghĩa trùm chăn làm anh hùng này để từ đó biết lựa chọn cho mình một tâm thế sống, khỏi rơi vào tình trạng tụt hậu, lạc lỏng với nhân loại.

Nhìn chung, theo ông Thạch An, năm tới sẽ có nhiều anh hùng Cộng sản xã hội chủ nghĩa bị tai họa. Và đương nhiên, song song với hiện tượng cáo chung của loại anh hùng xã hội chủ nghĩa, nhiều anh hùng dân chủ sẽ xuất hiện bằng con đường đấu tranh và lao lý. 

Cũng không nên nhầm lẫn vấn đề lao lý, bị bức hại của các anh hùng dân chủ là những tai họa, là sự khánh tận. Bởi nhóm anh hùng dân chủ nằm ở cung Thiếu Dương, chỉ mới nhen nhóm, trưởng thành, khác với loại anh hùng xã hội chủ nghĩa đóng ở cung Thái Âm, đã đứng ở vị trí cực thịnh và bạo phát, chuyển sang giai đoạn suy hoại và bạo tàn theo quy luật vận chuyển của vũ trụ.

Một năm mới sẽ có nhiều biến cố kinh tế, chính trị, đời sống có những khó khăn nhưng chắc chắn sẽ có tin vui!

Nhóm phóng viên tường trình từ Việt Nam.

__._,_.___

---

Posted by: Dien bien hoa binh

Thành phần thứ Ba

Kính xin phổ biến.

On Monday, February 16, 2015 1:36 PM, "NGUYỄN VÂN TÙNG > wrote:

 

On Saturday, January 31, 2015 5:11 AM, cau vo <> wrote:

  cauvo

Một nhận định xác đáng

Thành phần thứ Ba

Thế hệ của tôi đã học chữ quốc ngữ qua dòng nhạc phản chiến đầy hào khí Lạc Hồng của Trịnh Công Sơn. Khi tôi vào đại học, được nghe lời truyền tụng về huyền thoại chống chiến tranh, được cho nhìn những tấm ảnh nhạc sĩ họ Trịnh ốm yếu, với đôi kiếng cận dày, ôm cây dàn ngạo nghễ hát trên một sân khấu phản chiến, giữa Trung tâm Sài Gòn với một “lực lượng cảnh sát và mật thám” dày đặc của một chính quyền Miên Nam “tay sai, tàn bạo, thối nát”; Vì thế, hơn cả sự ngưỡng mộ tài hoa của một nhạc sĩ, trong lòng tôi còn dành cho họ Trịnh sự kính trọng đối với một chí sĩ bất khuất trước cường quyền. Nhưng sau này, khi đi làm và có cơ hội tiếp xúc với ông, tôi hoàn toàn thất vọng. Trịnh Công Sơn rất sợ bị công an “thăm hỏi”. 

Dù là một người xa lánh với những kẻ quyền lực, Trịnh công Sơn luôn treo tấm hình ông chụp chung với nguyên thủ tướng Võ Văn Kiệt ở phòng khách. Ông đã nhiều lần bày tỏ với bạn bè một ý định ngây thơ và hết sức tội nghiệp là tấm ảnh đó có thể giúp ông tránh bị công an chụp mũ. Một nhạc sĩ hàng đầu của một dân tộc, từng hiên ngang công khai thách thức chính quyền miền Nam, đã trở nên hèn hạ đến mức phải dùng một tấm ảnh để đánh lừa nổi sợ hãi của chính mình. Trước khi ông mất vài năm, tôi đã vài lần gặp ông trong các hội nghị tổng kết của một số cơ quan tổ chức văn hoá tại Sài Gòn.

 Trong tất cả các hội nghị đó, những hàng ghế danh dự được dành cho các cán bộ văn hoá, tuyên huấn kể cả cấp quận huyện. Những cán bộ này phát biểu, chúc tụng nhau nhưng không ai để ý đến ông. Ông ngồi lọt thỏm ở các hàng ghế sau với một vài người bạn. Tôi xin lỗi vong hồn ông để nói điều này: Cộng sản đã dành cho nhạc sĩ huyền thoại Trịnh Công sơn vị trí của một trong số hàng ngàn “CÔNG NHÂN SẢN XUẤT NHẠC…” không hơn không kém. Thân phận của ông trong hai mươi sáu năm sau 1975, chỉ trừ khi ông chết, còn kém hơn một cán bộ phòng văn hoá quận 1.

Tôi đến Mỹ trễ sau khi miền Nam đã được “giải phóng” hơn 20 năm. Ở Mỹ, tôi có hai người bạn. Gọi là bạn nhưng họ đều lớn hơn tôi trên 10 tuổi, và cả hai là người miền Nam , đã đến Mỹ từ trước 30/4/1975. Cả hai đều có bằng tiến sĩ và đều có địa vị cao trong xã hội Mỹ. Hai người bạn tôi nằm trong số những người thường hay về Việt Nam và luôn ao ước cơ hội để giúp đỡ và phụng sự quê hương Việt Nam .

Điều đáng nói là, hai người bạn tôi luôn chỉ trích xã hội Mỹ, hệ thống chính trị Mỹ, và các chính trị gia Mỹ. Nói về bất cứ lĩnh vực nào, họ cũng đều tìm ra cái xấu, cái đáng phê phán của nước Mỹ.

Ngược lại, dường như bạn tôi tỏ ra dể dãi hơn đối với tình trạng ở Việt Nam và dường như không có ấn tượng gì lớn đối với tình trạng tham nhũng – thối nát trong xã hội cộng sản Việt Nam hiện nay. Có lần bạn tôi nói rằng, ông mới đến Mỹ mà sao ông chống cộng hơn tôi?

Vì sao?

Tôi đã bỏ Việt Nam ra đi khi tôi ở lứa tuổi đã quá trễ để học một ngôn ngữ mới, để tạo lập một nghề nghiệp mới, để có một mối quan hệ xã hội mới, và để có thể làm quen với khí hậu ôn đới. Thế nhưng tôi đã phải ra đi vì tâm trí tôi không thể chịu đựng nỗi sự hành hạ của những điều bất công, thối nát, lừa dối, và tàn bạo đang xảy ra từng ngày xung quanh tôi.

-        Một buổi sáng, tôi thấy anh xe ôm đầu ngỏ nhà tôi trên đường Lê Văn Sĩ, quận 3 dường như đang khóc. Tôi hỏi anh, và anh nói rằng chiếc xe honda cũ của anh đã bị công an thu giữ, không biết làm cách nào để xin lại. Lý do là vì xe honda ôm chỉ đựợc chở 1 người khách nhưng hôm qua, anh đã chở một người khách – môt phụ nữ có đứa con 5 tuổi. Tất nhiên, đứa bé 5 tuổi không thể ngồi một mình sau xe ôm được. Nhưng “luật pháp” không phân biệt lớn nhỏ. Anh xe ôm nói, vì đó là chuyến xe đầu tiên trong ngày, nên anh không có đủ 50 ngàn để “dúi” cho anh cảnh sát giao thông, và vì thế, chiếc xe của anh đã bị tạm giữ. Anh xe ôm này có ba đứa con. Chỉ riêng phải đóng “sổ vàng” để được giữ chổ tại trường công lập gần nhà, mỗi đứa cần có 2 triệu, chưa kể tiền học thêm hàng tháng… Trung bình mỗi ngày anh kiếm được 100 ngàn đồng bằng nghề xe ôm. Vợ anh bán bánh canh trong hẽm mỗi ngày kiếm được khoảng 50 ngàn. Thu nhập của hai vợ chông cộng lại tính ra chưa đủ tiền trường cho ba đứa con, chưa nói đến những bất trắc thường xuyên xảy ra như vụ chiếc xe bị tạm giữ.

Ở Việt Nam , cứ 10 người bạn gặp, sẽ có 7 người có hoàn cảnh như anh xe ôm nói trên.

-        Còn anh bạn tôi thì luôn chỉ trích nước Mỹ…

Tôi đã sống ở Mỹ hơn 5 năm, đã có ít nhất hai mươi lần liên hệ với các cơ quan chính quyền. Tôi chưa hề bắt gặp một công chức nào thiếu nhã nhặn và lịch sự với tôi ngay cả khi tôi đến để xin các khoản trợ cấp. Không ai trong số hàng chục gia đình bà con và quen biết của tôi đã sống tại Mỹ hơn 20 năm phàn nàn về một lần phải bị làm khó dể hay phải lo lót cho công chức Mỹ.

Ở Mỹ, không nói đến chương trình phổ thông hoàn toàn miển phí, mà bất cứ ai cũng có đủ cơ hội để đi học đại học. Gần như 100% người Việt Nam di cư đến Mỹ đều đủ tiêu chuẩn hưởng trợ cấp giáo dục (financial aid). Do đó mà đã có tới hơn 45% người Việt đến Mỹ dưới 20 tuổi học xong đại học hoặc trên đại học. (California, Department of Education, 2004-Survey). Ở Việt Nam hiện nay, không dám nói đến bậc đại học, ngay cả vào lớp một thôi, chỉ riêng tiền đóng “sổ vàng” trung bình là 1 triệu đồng cho một học sinh, khoản tiền này không được qui định bởi luật pháp nhưng không phi pháp… Khoản tiền đóng “sổ vàng” này, như báo Tuổi Trẻ từng đưa tin, có trường lên tới 5 triệu đồng cho một quốc gia có mức thu nhập trên đầu người vào khoảng 7 triệu rưởi. Nhưng đó chỉ mới là khoản nhập môn. Tổng các khoản chi học thêm, qùa cáp thầy cô giáo, và phương tiện học hành của mỗi học sinh chiếm tương đương với ít nhất là 1/3 số thu nhập của anh xe ôm kia.

-        Ở bất cứ phương diện nào, bạn cũng có thể thấy một khoảng cách rõ ràng giữa hai xã hội.

Dì của tôi, năm nay trên 60 tuổi đang nhận chăm sóc một cháu bé 1 tuổi tại Santa Cruze (CA) cho vợ chồng một kỹ sư người Việt. Hàng tuần dì lái cũng một chiếc Toyota 2004 đi làm 5 ngày, mỗi tháng dì lãnh 1000 dollars tiền lương, chưa kể ăn uống và quà cáp trong các dịp lễ. Mức thu nhập của dì tôi tương đương với mức lương trung bình của 4 kỹ sư điện toán giỏi tại Sài gòn hiện nay.

-        Truyền thông Mỹ hôm nay  xôn xao đưa những chỉ trích và đánh giá gay gắt về việc Tổng thong  đã có lần cho phép cơ quan an ninh quốc gia theo dõi điện thoại và email của nghi phạm khủng bố trong nước Mỹ. Cũng trong thời gian này, ở Việt Nam xảy ra một chuyện ngược lại: Công an tống giam biệt tích hai anh em nhà ở đường Nguyễn Kiệm vì tội tham gia diễn đàn Paltalk nhưng không có một dòng tin nào xuất hiện trên 500 tờ báo hiện có tại Việt Nam.

Chỉ cần nhìn sơ qua, bạn cũng có thể thấy, những điều mà bạn chưa hài lòng ở nước Mỹ là những điều mà đồng bào của bạn dù nằm mơ cũng không thấy được. Chỉ cần lướt qua vài hình ảnh và số liệu, bạn cũng có thể thấy cái bất công trong xã hội Mỹ này chỉ bằng một viên bi trong một giỏ bi bất công dưới chế độ cộng sản. Ở trên trái đất này, không hề có thiên đường. Điều mà anh và tôi tìm kiếm không phải là một xã hội hòan hảo, mà là một xã hội có ít sự bất công hơn, có ít sự lừa dối hơn, và có ít cái xấu hơn. Trong ý nghĩa này, thì nuớc Mỹlà một mô hình tốt hơn vạn lần so với cái xã hội Việt Nam cộng sản, nơi mà sự ác, sự bất công, và sự lừa dối đang thống trị xã hội.

Quí vị “Thành phần thứ ba” giống như những đứa bé nhà giàu đang sống êm ấm trong một lâu đài nhưng luôn nhìn qua cửa sổ, mơ tưởng được làm một chú bé mò cua trên cánh đồng đàng xa, dưới bầu trời đầy nắng, và bên cạnh một khu rừng nhiệt đới bí ẩn… Nhưng khi nào quí vị trở thành chú bé nhà nghèo kia, thì quí vị sẽ thấy công việc mò cua hoàn toàn không có mảy may của sự lãng mạn, nhưng là một sự khốn khó đến cùng cực vì lạnh, vì đói, vì nắng, và những những cơn sốt nghiệt ngã do cánh rừng kia mang lại.

Tóm lại

“Thành phần thứ ba” là những người có thừa nhiệt huyết và dũng khí để đấu tranh quyết liệt chống những chính quyền của những xã hội dân chủ nhưng thiếu sự can đãm tối thiểu để bảo vệ một sự công bằng căn bản nhất dưới những chế độ độc tài. Và như thế, dù không chủ ý, “thành phần thứ ba” đã bắt một nhịp cầu cho các chế độ độc tài như cộng sản Việt Nam .

Khánh Hưng

__._,_.___

---

Posted by: TRANTAMTRUC 

Những điều cần biết về bệnh tật ngày Tết do thức ăn

Việt Hà, phóng viên RFA
2015-02-17

• In trang này
• Chia sẻ
• Ý kiến của Bạn
• Email

02172015-tet-wht-to-knw-foo.mp3

Bánh chưng bánh tét ngày Tết

doisong.net

Tết là dịp của tiệc tùng liên miên trong nhiều ngày với đủ loại thức ăn, đồ uống hấp dẫn. Tuy nhiên, ẩn chứa bên trong những loại đồ ăn truyền thống mà các gia đình hay ăn trong dịp Tết là những nguy cơ của bệnh tật mà nhiều người có thể chưa chú ý đúng mức. Để giúp các gia đình có thêm kiến thức về sức khỏe liên quan đến món ăn ngày tết với mong muốn mọi người được hưởng một cái tết vui vẻ, mà vẫn ngon miệng, trang sức khỏe đời sống tuần này do Việt Hà phụ trách, xin gửi tới quý vị một số thông tin về các bệnh phổ biến liên quan đến thức ăn ngày tết và cách phòng tránh bệnh đối với những người đã có một số vấn đề về sức khỏe.

Bánh chưng, bánh tét, thịt kho tàu và thịt đông

Ngày tết không thể thiếu bánh chưng, bánh tét hay nồi thịt kho tàu, thịt đông. Đây là những món ăn truyền thống từ bao đời nay của người Việt Nam với hương vị đặc trưng, béo ngậy, hơi mặn và có thể có một chút vị ngọt của đường. Những món ăn ngon đặc trưng này của ngày tết, tuy thế, có thể mang đến cho những người thích thưởng thức chúng với số lượng nhiều, những yếu tố rủi ro về sức khỏe lâu dài, đặc biệt là vấn đề về tim mạch, tiểu đường.

Nói về bánh chưng, bánh tét và các thành phần trong đó, Bác sĩ gia đình Nguyễn Vĩ Liệt, người có phòng mạch tư tại Vancouver, Canada, cho biết:

BS. Nguyễn Vĩ Liệt: Nói về cái bánh chưng bánh tét, trong đó người ta gói bằng gạo nếp, người ta gói bằng thịt heo mà thịt có mỡ vì thường thịt không có mỡ thì bánh tét khô ăn không ngon, và đậu xanh. Chính vì vậy mà thịt mỡ ăn vô không được tốt lắm. Ngày xưa, người Việt Nam mình lao động bằng tay chân mà thực phẩm thiếu thốn, calorie (năng lượng) thấp, thành ra người Việt Nam mình thường ăn đồ mỡ nhiều và ăn mặn, có muối nhiều, lý do là ở  việt Nam mình khí hậu nóng, chảy mồ hôi, mất muối. Còn thịt mỡ cho calorie. Một khi mình vận động nhiều thì nó tiêu hóa được, nó không đọng lại trọng máu nhiều thì nó không bị mỡ cao. Cái đó là nói về ngày xưa. Bây giờ nói đúng thì người Việt Nam mình khắp thế giới không thiếu về thực phẩm, về calorie mà ngay ở Việt Nam mình, ở thành phố, những người có thu nhập khá giả, ăn nhiều ít hoạt động.

Ngày xưa, người Việt Nam mình lao động bằng tay chân mà thực phẩm thiếu thốn, calorie (năng lượng) thấp, thành ra người Việt Nam mình thường ăn đồ mỡ nhiều và ăn mặn, có muối nhiều, lý do là ở Việt Nam mình khí hậu nóng, chảy mồ hôi, mất muối

BS. Nguyễn Vĩ Liệt

Theo bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt, việc ăn bánh chưng, bánh tét và thịt kho tàu có nhiều mỡ là yếu tố dẫn đến việc tăng cân, có hại cho bệnh tim mạch và không tốt đối với người bị tiểu đường hoặc có nguy cơ tiểu đường cao.

BS. Nguyễn Vĩ Liệt: thịt mỡ là cái rất tai hại trong ngày tết. thêm nữa ngày tết, thiên hạ ăn nhiều, thường tôi thấy bệnh nhân tôi lên cân thì cái lên cân đó không tốt cho sức khỏe. Về vấn đề di truyền thì người Việt Nam mình có vấn đề di truyền tiểu đường rất cao. Người Á châu về bệnh tiểu đường có di truyền bệnh tiểu đường được xếp vào hạng cao nhất thế giới, thành thử ăn đồ mỡ nhiều không có tốt, hại cho tim.

Nồi thịt kho

Một điều đáng chú ý trong những đồ ăn dịp tết bên cạnh thịt mỡ, là hàm lượng muối vốn có nhiều trong các loại thịt kho dịp tết, thậm chí cả trong bánh chưng và bánh tét. Việc ăn muối nhiều cũng làm tăng nguy cơ bị huyết áp cao dẫn đến đứt mạch máu não, mà người Việt mình hay nói là trúng gió, và có thể dẫn đến tử vong nếu không được cứu chữa kịp thời. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hồi tháng 9 năm ngoái đã ra thông cáo báo chí, khuyến cáo người Việt Nam nên giảm lượng muối ăn trong đồ ăn hàng ngày. Theo tổ chức này, lượng muối tiêu thụ trung bình tại Việt Nam dao động trong khoảng từ 12 g  đến 15 g một người một ngày, tức cao gấp hơn 3 lần so với mức khuyến cáo của WHO và gấp 10 lần so với mức khuyến cáo của hiệp hội tim mạch Mỹ. Bác sĩ Donna Arnett, thuộc trường đại học Y tế  Cộng đồng Birmingham, đại học Alabama, Hoa Kỳ, cho biết về tác hại của ăn nhiều muối như sau:

BS. Donna Arnett: muối rất quan trọng trong việc điều hòa huyết áp cơ thể. Vì thế khi lượng muối tăng lên thì huyết áp tăng lên và kéo theo đó là nguy cơ tăng huyết áp. Đây là một trong các nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh tim mạch và đứt mạch máu não trên toàn cầu… Với việc tăng huyết áp thì tim của chúng ta phải làm việc nhiều hơn để đẩy máu qua cá mạch máu, nơi huyết áp cao hơn. Vì vậy, tim phải làm việc vất vả hơn, và các mạch máu làm việc cũng khó hơn, do đó chúng ta sẽ dễ bị đứt mạch máu não, mạch máu trở nên yếu hơn.

Theo WHO, tỷ lệ tăng huyết áp ở người Việt Nam từ 25 tuổi trở lên là hơn 25%. WHO ước tính bệnh tim mạch là nguyên hàng đầu gây tử vong ở Việt Nam, chiếm khoảng 33% tổng số tử vong.

Đồ ăn chua cay và bệnh đau dạ dày

Dịp tết cũng là dịp mọi người hay ăn các đồ chua cay như nộm hay dưa hành. Đây là những món ăn ngon, kích thích khẩu vị người ăn nhưng chưa hẳn đã tốt đối với những người bị bệnh đau dạ dày, đặc biệt là những người bị đau dạ dày do nhiễm vi khuẩn HP (helicobacter Pylori), là loại vi khuẩn gây ung thư dạ dày ở người. Bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt giải thích về tác động của đồ ăn chua cay kết hợp với sự có mặt của vi khuẩn HP trong dạ dày người như sau:

Về vấn đề di truyền thì người Việt Nam mình có vấn đề di truyền tiểu đường rất cao. Người Á châu về bệnh tiểu đường có di truyền bệnh tiểu đường được xếp vào hạng cao nhất thế giới, thành thử ăn đồ mỡ nhiều không có tốt, hại cho tim

BS. Nguyễn Vĩ Liệt

BS. Nguyễn Vĩ Liệt: người Việt Nam mình thường bị con vi khuẩn HP. Hai ông được giải Nobel về y học cách đây nhiều năm là hai người phát hiện con vi khuẩn HP. Hai người này có đến Sài gòn và nghiên cứu thì thấy là gần 100% người Việt Nam dưới 40 tuổi mắc con đó. Con vi khuẩn đó tiết ra chất, nó không làm cơ thể mình bị viêm sưng tại chỗ thành ra mình không thấy đau tại chỗ nhưng nó nằm đó lâu rồi. Khi mình ăn những đồ ăn có gia vị cay chua nhiều thì nó kích thích làm cho dạ dày mình khó chịu, có cảm giác đầy bụng khó tiêu.

Vi khuẩn HP lần đầu tiên được bác sĩ Marshall và đồng nghiệp tại Úc phát hiện vào năm 1982. Đây là loại vi khuẩn cần môi trường axit để sống và vì vậy dạ dày là môi trường thích hợp cho chúng. Vi khuẩn này thường được phát hiện ở những nước kém phát triển do điều kiện vệ sinh kém. Ước tính có khoảng 50% dân số thế giới nhiễm loại vi khuẩn này. Vi khuẩn này cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh đau dạ dày. Theo Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam, có khoảng 70% người Việt Nam có nguy cơ bị đau dạ dày. Thường khi người đã bi nhiễm HP thì sẽ phải mang vi khuẩn này suốt đời, trừ khi được điều trị sạch hẳn vi khuẩn bằng kháng sinh.

Những người nhiễm HP và đã có tiền sử đau dạ dày, vào dịp tết ăn nhiều đồ chua cay, có thể sẽ thấy đầy bụng khó tiêu. Cách chữa trị tức khắc để làm giảm chứng này thường được áp dụng là uống thuốc kháng axit để giảm sưng đau trong dạ dày, và tránh ăn các đồ chua cay gây kích thích sưng đau dạ dày. Về lâu dài, người bệnh cần phải được điều trị kháng sinh để làm sạch vi khuẩn HP.

An toàn vệ sinh thực phẩm và ngộ độc thức ăn dịp tết

Tết cũng là dịp có số lượng người bị ngộ độc thực phẩm tăng cao ở Việt Nam. Nguyên nhân chính được đưa ra là do vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm.

Muối rất quan trọng trong việc điều hòa huyết áp cơ thể. Vì thế khi lượng muối tăng lên thì huyết áp tăng lên và kéo theo đó là nguy cơ tăng huyết áp. Đây là một trong các nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh tim mạch và đứt mạch máu não trên toàn cầu…

BS. Donna Arnett

Theo Bộ Công thương, dịp tết nguyên đán, nhu cầu tiêu dùng thực  phẩm như rau xanh, thịt gà, thịt lợn và hải sản chỉ tính riêng ở thành phố Hà Nội tăng gấp đôi so với ngày thường. Tuy nhiên, Bộ Công thương cho biết phần lớn động vật đưa vào giết mổ và được tiêu thụ ở thị trường Hà Nội chưa được kiểm soát tận gốc. Kết quả kiểm tra một số siêu thị gần đây tại Hà Nội cho thấy có nhiều mặt hàng không ghi ngày sản xuất, và xuất xứ sản phẩm. Thậm chí có siêu thị còn bị phát hiện bán hàng đã hết hạn sử dụng. Có nơi bán các loại thịt gà, trâu bò chưa có dấu kiểm dịch thú y. Người sử dụng khi ăn phải các sản phẩm này sẽ có nguy cơ cao bị ngộ độc thực phẩm. Một trong những nỗi lo lớn nhất của người tiêu dùng dịp tết khi mua thịt là mua phải loại thịt có sử dụng chất Clenbuterol trong chăn nuôi có tác dụng kích thích tăng trưởng. Đây là chất đã bị cấm sử dụng ở nhiều nước, bao gồm Việt Nam. Tuy nhiên, mới đây báo Dân Việt trích lời Phó giáo sư Nguyễn Duy Thịnh, thuộc viện Công nghệ thực phẩm đại học Bách Khoa cho biết, hiện nay, liều lượng dùng Clenbuterol trong chăn nuôi không lường được, cho nên người dùng thịt lợn bị nhiễm sẽ có nguy cơ tích lũy trong cơ thể và bị ngộ độc. Người bị ngộ độc chất này, sau một thời gian sử dụng sẽ bị đau đầu, run chân tay, buồn nôn, nhịp tim nhanh, tăng huyết áp và rối loạn tiêu hóa. Trường hợp cấp tính thì bị tiêu chảy.

Bên cạnh đó là ngộ độc thực phẩm do nhiễm vi khuẩn E-coli do quá trình chế biến, bảo quản thực phẩm không tốt. Bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt cho biết:

BS. Nguyễn Vĩ Liệt: Con e-coli khi chết thì tiết ra chất độc trong cơ thể. Do khâu mình làm thực phẩm trong bếp, mỗi lần mình cắt thịt, rau thì mình phải rửa cho sạch sẽ trước khi làm cái khác. Nếu khâu chế biến làm thức ăn không theo đúng quy luật thì vi khuẩn dễ xâm nhập. Thứ hai là tay người làm nhiều khi bốc chỗ này, chỗ kia mà không rửa tay kỹ trước khi làm thì chính tay mình đưa vi khuẩn vào thức ăn. Khi e-coli vào thức ăn, mình nấu nó chết rồi nhưng chất độc trong cơ thể con e-coli tiết ra làm mình ngộ độc.

Ngộ độc thực phẩm do E-coli có thể làm người bị nhiễm khuẩn buồn nôn, đi ngoài liên tục. Theo bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt, cách chữa trị cho ngộ độc này là để cho vi khuẩn ra ngoài hết do nôn và đi ngoài. Người bệnh có thể uống nước có bổ sung muối để tránh mất muối nhưng không nên dùng các kháng sinh vì kháng sinh chỉ làm bệnh thêm nặng. Người bệnh chỉ có thể được bác sĩ kê đơn kháng sinh nếu sau 3 đến 4 ngày mà bệnh không hết.

Rượu bia ngày tết

Tết cũng là dịp mọi người hay chúc rượu nhau và uống bia. Việc uống quá nhiều rượu bia trong những ngày tết cũng làm tăng nguy cơ bệnh về khớp như bệnh gout hay bệnh về tiêu hóa như dạ dày và gan.

Đối với người bị nhiễm HP và có tiền sử đau dạ dày, việc uống rượu bia nhiều trong dịp tết có thể dẫn đến sưng dạ dày cấp tính do rượu, thậm chí dẫn đến chảy máu dạ dày.

Đối với những người bị bệnh gan, việc uống bia rượu nhiều vào dịp tết cũng làm bệnh thêm nặng. Nói về tác hại của rượu bia lên gan, bác sĩ Joseph Galati, chuyên gia về gan ở tiểu bang Texas, Hoa Kỳ, cho biết:

BS. Joseph Galati: Cồn là chất độc với tế bào gan và nó sẽ gây hại lên tế bào gan và cuối cùng là tiêu diệt chúng. Một khi bạn bị mất các tế bào gan thì đồng nghĩa với nó là bạn sẽ bị mất chức năng gan, men gan sẽ tăng và bạn sẽ bị ốm. Điểm thứ hai cần nhớ là cồn phải qua gan và nếu bạn uống quá nhiều thì hệ thống sẽ bị quá tải và sẽ đến lúc hệ thống đó bị phá hủy. … Vì vậy uống quá nhiều đồ uống có cồn trong một khoảng thời gian nào đó sẽ gây tác hại lên gan của bạn.

Theo bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt, những người đã bị viêm gan siêu vi B và siêu vi C thì không nên uống dù chỉ là một hớp đồ uống có cồn trong dịp tết.

Không những thế, rượu bia cũng làm tăng nguy cơ bị những đợt gout tấn công mạnh đối với những người có tiền sử bị bệnh này. Bệnh gout hay người Việt thường gọi là bệnh gút, là một bệnh về khớp gây sưng đau và ảnh hưởng đến hoạt động đi lại của người bị bệnh. Bệnh gây nên do lượng axit uric tăng cao trong máu. Việc uống bia rượu nhiều trong dịp tết cũng làm tăng lượng axit uric trong máu khiến người bị bệnh nặng thêm. Vì vậy, bác sĩ Nguyễn Vĩ Liệt cũng khuyên những người bị bệnh gout không nên uống bia rượu vào dịp tết.

Tết là dịp các gia đình xum họp và ăn tiệc tất niên, năm mới. Việc thưởng thức các món ăn dịp tết với người thân là điều mọi người trông đợi cả năm trời. Ăn uống điều hòa vào dịp tết là điều cần thiết không chỉ với những người đã có các vấn đề về sức khỏe mà còn cả đối với những người khỏe mạnh, vì chắc chắn không ai muốn bị mang bệnh lâu dài chỉ vì vài ngày tết, và chắc cũng không ai muốn có mấy ngày tết mà lại bị đau bệnh. Nhân dịp tết nguyên đán, Việt Hà cũng xin chúc quý vị thính giả một cái tết vui vẻ và khỏe mạnh.

Tạp chí sức khỏe đời sống tuần này xin tạm dừng tại đây. Việt Hà cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Xin quý vị chia sẻ các thông tin và những đóng góp về các vấn đề y tế, sức khỏe đến trang tạp chí sức khỏe đời sống tại email vietha@rfa.org hoặc www.facebook.com/vietharfa

__._,_.___

---

Posted by: Dien bien hoa binh