Image copyrightReutersImage
captionÍt nhất
bốn chục người chết và nhiều người bị thương trong bốn vụ nổ súng ở Paris hôm
13/11/2015.
Có ít nhất 40
người chết, nhiều bị thương và bị bắt làm con tin trong 4 vụ nổ súng tại quận
10 và 11, Paris, tính đến thời điểm 0 giờ ngày 14/11/2015, giờ Paris.
Ít nhất 100
người bị bắt làm con tin trong một nhà hát, theo cập nhật của kênh truyền hình
BBC News.
Trong bài phát
biểu phát đi trực tiếp trên truyền hình, Tổng thống Pháp Francois Hollande đã
tuyên bố 'tình trạng khẩn cấp' trên khắp cả nước.
Ông cũng nhóm
họp cuộc họp nội các khẩn cấp vào lúc nửa đêm, theo truyền hình của BBC News.
Tổng thống Pháp
cũng tuyên bố đóng cửa biên giới nước này.
Chính quyền
Paris yêu cầu người dân ở lại trong nhà.
Có nổ súng ở Le
Halles, ngay quận 1 trung tâm Paris.
Image copyrightReuters
Một vụ nổ đã
phát ra ở một quán bar gần một sân vận động, theo BBC.
"Những kẻ
tấn công nổ súng vẫn còn đang tự do", một nguồn tin cho BBC hay.
Tổng thống Hoa
Kỳ đã có tuyên bố về các vụ tấn công ở Paris trong bài phát biểu được truyền đi
trực tiếp từ Nhà trắng.
Ông Barack
Obama nói Hoa Kỳ đang liên lạc chặt chẽ với Pháp.
Tổng thống Mỹ
nói nước Mỹ sẽ 'đứng bên cạnh nước Pháp dù những kẻ đứng sau các vụ tấn công là
ai."
Image copyrightReutersImage copyrightAFP
Theo đài RFI
của Pháp trích nguồn Cảnh sát Paris, dường như có 2 vụ khủng bố tự sát tại
Paris.
Các lãnh đạo
Pháp, ông Manuel Valls cùng với François Hollande và Bernard Cazeneuve có mặt ở
phủ thủ tướng họp khẩn.
Các nhân chứng
cho Libération hay rằng ngay khi vừa bắt đầu trận đấu họ đã nghe hai tiếng nổ
lớn đến "rung cả trần nhà", hiện giờ loa đang phát lời kêu gọi bình
tĩnh để giải tán có trật tự
Image copyrightAFPImage copyrightReuters
Những người đến
xem trận Pháp Đức bắt đầu ra khỏi Stade de France từ từ, theo Christine Nguyen,
nhà báo tự do từ Paris.
Tại Place de la
République cảnh sát báo động và hiện nay hoàn toàn vắng bóng người.
Image copyrightncImage copyrightReutersImage
captionÍt nhất
bốn chục người chết và nhiều người bị thương trong bốn vụ nổ súng ở Paris hôm
13/11/2015.Image copyrightAFP
Nhiều người bị
bắt giữ làm con tin trong rạp hát ở Bataclan.
Tại quán Petite
Cambodge có 10 người nằm dưới đất, không rõ là chết hay bị thương, theo BBC
News.
Lực lượng an
ninh và chống khủng bố được triển khai ở hiện trường.
Nhiều xe cứu
thương cũng được truyền hình cho thấy đang cấp cứu, hỗ trợ nạn nhân và người
dân tại chỗ.
Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật tình hình trong các tin bài tiếp
theo, mời quý vị đón theo dõi.
__._,_.___
Posted by: Dien bien hoa binh < At
least 127 dead in attacks in Paris; 100 taken hostage
Doug Stanglin, USA TODAY 5:55 p.m. EST November 13, 2015
Police officials in France on Friday reported a shootout
in a restaurant and an explosion in a bar near a Paris stadium. It was unclear
if the events were linked but several are reported dead. (Nov. 13) AP
At least 127 people were killed late Friday after gunmen opened
fire at least three locations in central Paris and fled in a car. They later
took around 100 people hostage in a concert hall, police said.
A fourth shooting spree was also reported at the Les
Halles shopping mall, according to Europe 1 Radio.
At about the same time as the initial shooting spree, two
explosions were heard at or near the the Stade de France, the national stadium,
where Germany and France were holding a soccer match, the Associated Press
reports. It was not immediately clear if the two events were related.
The newspaper Liberation said officials
speaking over a loudspeaker asked the crowd to evacuate calmly. French
President Francois Hollande was at the game at the time and left to deal with the
crisis.
In Washington, President Obama called the assaults an
"attack on all humanity and the universal values we all share." He
called it "a heartbreaking situation."
Obama says he does not want to speculate about who may be
responsible for Paris attacks.
No group took immediately responsibility for the attacks.
According to the Associated Press, a police official said 11
people were killed in a Paris restaurant in the 10th arrondissement, and about
35 killed in the Bataclan theatre, where a hostage-taking is under way. The
California rock group Eagles of Death Metal were playing at the
time. One or possible two people came into the concert hall and began
shooting, BFM TV reports..
A police officer stands
guard on a street near the scene of a shooting in Paris, France. Yoan Valat, European Pressphoto Agency
The shootings occurred in the adjoining 10th and 11th districts on
the right bank of the Seine in central Paris outside the restaurant Le Petit
Cambodia and the bar Le Carillon.
Emilioi Macchio, from Ravenna, Italy, was at the Carillon bar near
the restaurant that was targeted, having a beer on the sidewalk, when the
shooting started. He said he didn’t see any gunmen or victims, but hid behind a
corner, then ran away. “It sounded like fireworks,” he said.
"I was on my way to my sister's when I heard shots being
fired. Then I saw three people dead on the ground, I know they were dead
because they were being wrapped up in plastic bags," student Fabien Baron tells Reuters.
Witness Ben Grant told the BBC he and his wife were in a bar when
he heard gunshots. He was in the back of the bar, didn't see much.
“There are a lot of dead people. It’s pretty horrific to be honest
... The pile of bodies in front was too much for my wife to walk over."
Police finally came and got everyone out. There appeared to be at least seven
dead, he said.
A police officer stands
guard on a street near the scene of a shooting in Paris, France. Yoan Valat, European Pressphoto Agency
The French newspaper Liberation quotes a
witness as saying two armed men got out of a car parked in the street and began
firing. They then jumped back into the vehicle and fled.
Vincent Berthezene, a production assistant for France2 TV tweeted that shots from a Kalashnikov
were fired from a car. "Bodies are on the ground," he writes.
A few minutes later, gunfire broke out near the Bataclan Boulevard
Voltaire, southeast of the initial incident, as hostages were taken at the
Bataclan concert hall.
Đối lập Myanmar chiếm đủ
ghế trong quốc hội để thành lập chính phủ
Các thành viên đối lập đứng trước ảnh của lãnh đạo Aung San Suu
Kyi bên ngoài trụ sở của đảng ở Yangon, Myanmar, ngày 13/11/2015.
Steve Herman
13.11.2015
Đảng đối lập Myanmar Liên đoàn Dân chủ Toàn quốc (NLD) đã chiếm được
đa số tuyệt đối số ghế trong quốc hội, thắng áp đảo Đảng Đoàn kết và Phát triển
(USDP) được chính phủ và quân đội ủng hộ. Kết quả cuộc bầu cử được Ủy ban Bầu
cử công bố ngày thứ Sáu cho thấy sự toàn thắng của NLD. Việc này sẽ cho phép NLD
vượt qua quyền phủ quyết của quân đội trong quốc hội lưỡng viện gồm 664 ghế, được
biết dưới tên Pyidaungsu Hluttaw, để chọn tổng thống.
Quân đội Myanmar và những đảng lớn trong quốc hội sẽ đề cử các ứng
viên tổng thống vào tháng Hai sang năm. Người có số phiếu cao nhất sẽ là tổng
thống, hai người có số phiếu kế tiếp sẽ là phó tổng thống.
Theo một điều khoản được hội đồng quân nhân cầm quyền lúc bây giờ
đưa vào hiến pháp, bà Aung San Suu Kyi bị cấm không được trở thành tổng thống
vì con bà là công dân nước ngoài. Cả hai con bà cũng như người chồng quá cố của
bà là công dân Anh.
Nhà lãnh đạo NLD trước đây đã nói nếu đảng của bà thắng, bà sẽ là
người chỉ thị cho tân tổng thống phải làm gì.
Hôm thứ Năm, khi chúc mừng cả Tổng thống Thein Sen lẫn nhà lãnh đạo
NLD về “cuộc bầu cử lịch sử của Myanmar,” Tòa Bạch Ốc nói nước này cần thực hiện
thêm nhiều bước dân chủ nữa kể cả việc thay đổi hiến pháp để bà Aung San Suu
Kyi có thể trở thành tổng thống.
Cố vấn về chính sách đối ngoại của Tòa Bạch Ốc, ông Ben Rhodes hôm
thứ Năm nói “ngay cả với cuộc bầu cử này, 25% số ghế trong quốc hội cũng dành
cho quân đội. Chúng tôi đã nhắc lại nhiều lần trong vài năm qua là một sự chuyển
quyền cai trị hoàn toàn cho dân sự tại Miến Điện sẽ đòi hỏi một tiến trình cải
cách hiến pháp”.
Trong cuộc phỏng vấn hôm thứ Năm với ban Miến Điện Đài Á
châu Tự do, bà Aung San Suu Kyi cảnh báo rằng tiến trình bầu cử “chưa kết
thúc”. Bà cũng cảnh báo những người ủng hộ là cần phải tự chế đừng có những
hành động khiêu khích trong những tuần và tháng tới.
Bà cho biết sau khi thành lập một chính phủ mới, NLD sẽ đưa ra một
thời điểm “rõ ràng và chính xác” cho công cuộc cải cách.
Nhà lãnh đạo NLD nói: “Tôi có thể thấy được mục tiêu người dân mong
muốn vẫn còn xa và cuộc bầu cử này chỉ là bước đầu”.
Tính đến giữa ngày thứ Sáu, NLD đã chiếm được 348 ghế tại cả hai viện
quốc hội trong khi đảng USDP bị bỏ đằng sau rất xa, chỉ được 40 ghế. Những đảng
nhỏ hơn, gồm có những đảng có căn cứ tại các vùng hay những đảng sắc tộc thiểu
số và những ứng cử viên độc lập tất cả chỉ chiếm được chưa đến 30 ghế.
Hơn 30 triệu người đã bỏ phiếu trong cuộc bầu cử ngày Chủ Nhật. Các
quan sát viên quốc tế hầu hết ca ngợi cuộc bầu cử này thành công, nhưng nêu lên
quan ngại về bất bình của người Hồi Giáo và những sắc tộc thiểu số khác về sự
minh bạch trong việc kiểm phiếu bầu đã bỏ trước.
Đây là cuộc bầu cử đầu tiên tại Myanmar kể từ khi hội đồng quân nhân
thành lập một chính phủ bán dân sự vào năm 2011, sau gần 50 năm cầm quyền, và
một năm sau khi kết thúc gần hai thập niên bị giam giữ tại gia của bà
Aung San Suu Kyi và việc cấm đảng NLD hoạt động được bãi bỏ.
Tuy chưa có kết quả kiểm phiếu sau cùng, nhưng nhiều dấu hiệu cho
thấy đảng Liên minh quốc gia vì dân chủ (National League for Democracy = NLD)
do bà Ang San Suu Kyi lãnh đạo sẽ chiếm đa số trong quốc hội. Ông Htay Oo,
quyền chủ tịch đảng cầm quyền là đảng Đoàn kết và thống nhất (USDP) đã tuyên bố
thua trong cuộc bầu cử.
Chiến thắng ngoạn mục này, một lần nữa đã tái diễn lần thứ hai sau
25 năm đấu tranh cam go của lực lượng dân chủ Miến Điện kể từ cuộc bầu cử bị phe
quân phiệt bức tử vào năm 1990. Diễn biến này hy vọng sẽ mở ra một vận hội mới
cho dân tộc Miến trên con đường dân chủ hóa đất nước.
Nhìn vào diễn tiến bầu cử ở Miến Điện, nhiều người mong muốn được
diễn ra tương tự ở Việt Nam. Nhưng từ ước muốn đến hiện thực sẽ phải trải qua
nhiều nỗ lực tranh đấu mà chúng ta cần rút tỉa từ chặng đường đấu tranh 25 năm
qua của đảng Liên minh quốc gia vì dân chủ, như một bài học cần suy nghiệm.
Bầu cử 1990
Sau cuộc nổi dậy đẫm máu vào ngày 8/8/1988, Miến Điện một lần nữa
rơi vào tay của nhóm quân phiệt mới. Nhưng chính biến cố này đã buộc các lực
lượng dân chủ Miến Điện phải ngồi lại thành lập một liên minh chính trị thống
nhất thì mới có thể đối đầu với chính quyền quân phiệt.
Ngày 27/9/1988, đảng Liên minh quốc gia vì dân chủ đã ra đời và bà
Aung San Suu Kyi được bầu làm người lãnh đạo.
Do những áp lực của quốc tế, chính quyền quân phiệt Miến đã phải
đồng ý tổ chức cuộc tổng tuyển cử tự do ngày 27/5/1990 với 93 đảng phái chính
trị tham gia mà đa số là những đảng phái do các nhóm sắc tộc thành lập để tranh
đấu cho quyền lợi của họ.
Có tất cả 2.297 ứng viên ra tranh 492 ghế đại biểu. Điều bất ngờ
là đảng Liên minh quốc gia vì dân chủ chiếm 382/492 ghế (đạt tỷ lệ 80%) số
phiếu bầu. Trong khi những đảng còn lại, kể cả đảng thân chính quyền chỉ chiếm
từ 2 đến 10 ghế.
Phe quân phiệt đã choáng váng với kết quả này nên tuyên bố hủy kết
quả bầu cử và bắt giữ tất cả những thành viên của đảng NLD.
Riêng bà Aung San Suu Kyi đã bị quản thúc tại gia ngay từ trước
khi cuộc bầu cử diễn ra. Bà đã bị chính quyền quân phiệt Miến quản thúc trong
suốt 21 năm và được thả ngay trước khi diễn ra cuộc bầu cử quốc hội vào tháng
11/2010.
Tuy tập đoàn quân phiệt Miến đã dùng vũ lực khống chế các thành
viên lãnh đạo của đảng NLD, nhưng nhờ hạ tầng vững chắc và nhất là sự yểm trợ
mạnh mẽ của giới trí thức và sinh viên Miến ở nước ngoài, nên NLD vẫn duy trì
sự hoạt động.
Bầu cử 2015
Đảng NDL của bà Ang San Suu Kyi tham dự và giành chiến thắng ngoạn
mục một lần nữa trong cuộc tuyển cử năm 2015, đến từ ba yếu tố chính:
Thứ nhất là sự đấu tranh kiên trì của đảng NDL và bà Aung San Suu
Kyi cương quyết không hợp tác với chế độ quân phiệt từ năm 1990 kéo dài đến năm
2011. Trong suốt thời gian này tuy nhóm quân phiệt sửa đổi hiến pháp (năm 2008)
và tổ chức bầu cử quốc hội đa đảng (2010) nhưng chỉ có đảng Liên minh đoàn kết và
phát triển (USDP) của tập đoàn quân phiệt độc diễn. Do đó mà ảnh hưởng của đảng
NDL vẫn tiếp tục lan tỏa trong lòng nguời dân Miến như một sự kỳ vọng lớn cho
khát vọng dân chủ.
Thứ hai là Tổng thống Thein Sein, chủ tịch đảng USDP sau khi nhậm
chức Tổng thống vào tháng 3/2011 đã tiến hành một số biện pháp cải cách chính
trị. Cụ thể là ông Thein Sein đã cho người đối thoại với đảng NLD và dàn xếp
cuộc gặp bà Aung San Suu Kyi vào ngày 15/8/2011 để kêu gọi bà và đảng NDL hợp
tác phát triển Miến Điện. Thay vào đó, chính quyền Miến công nhận sự hoạt động
hợp pháp của đảng NDL. Ông Thein Sein còn tiến hành việc trả tự do hàng loạt
các tù nhân lương tâm và từng bước tháo gỡ các cấm đoán về tự do báo chí, tự do
lập hội, tự do thành lập công đoàn v, v…
Thứ ba là đảng NDL đã tham dự cuộc bầu cử bổ khuyết 2012 nhằm bổ
sung 45 ghế còn trống (gồm 37 ghế Hạ viện và 6 ghế Thượng viện và 2 ghế tại các
cơ quan lập pháp cấp khu vực và tiểu bang). Qua cuộc bầu cử này, bà Ang Suu Kyi
và đảng NDL đã giành được 44 ghế trong số 45 ghế ở nơi các cuộc bầu cử được tổ
chức. Mặc dù chỉ chiếm một thiểu số nhỏ trong Quốc hội gồm 664 ghế, nhưng đảng
NDL có tiếng nói đáng kể, đặc biệt là sự hiện diện của bà Aung San Suu Kyi đã thu
hút sự chú ý của người dân và cộng đồng quốc tế.
Từ những thuận lợi trong tiến trình đấu tranh nói trên, đảng NDL
đã bắt đầu phục hồi và đặt trọng tâm xây dựng hạ tầng cơ sở trong quần chúng
trong hai năm 2013 và 2014, nhằm chuẩn bị cuộc bầu cử 2015.
Với kết quả kiểm phiếu sơ khởi hiện nay, đảng NDL có nhiều xác
xuất nắm quyền điều hành chính phủ gồm có 30 bộ. Miến Điện không có Thủ tướng;
Tổng thống điều hành trực tiếp chính phủ và đại diện quốc gia.
Tuy nhiên chức vụ Tổng thống theo hiến pháp phải do quốc hội chọn
lựa từ 3 ứng viên do Hạ viện, Thượng viện và khối đại biểu quân đội đề cử. Sau
đó, toàn thể quốc hội sẽ bỏ phiếu kín và ứng viên được cao phiếu nhất sẽ là
Tổng thống, hai người còn lại làm phó tổng thống.
Tân quốc hội sẽ nhóm họp đầu tiên vào cuối tháng 1/2016 đến tháng
2 sẽ bầu Tổng thống và đến tháng 3/2016 người được quốc hội chọn sẽ nhậm chức
Tổng thống.
Có ba nhân sự có nhiều tiềm năng trở thành Tổng thống Miến sau
tháng 3/2016 là ông Thein Sein (đương kim Tổng Thống), Tướng Min Aung Hlaing
(Tổng tư lệnh quân đội); ông Tin Myo Win (nhân vật thứ 2 trong đảng NDL sau bà
Ang San Suu Kyi).
Bà Aung San Suu Kyi không thể trở thành Tổng thống trong nhiệm kỳ
này vì một điều khoản trong hiến pháp 2008, nhóm quân phiệt đã cấm những cá
nhân kết hôn với người nước ngoài hoặc có con cái không mang quốc tịch Miến
không được phép ứng cử tổng thống. Bà Aung San Suu Kyi kết hôn với người chồng
quốc tịch Anh và hai con trai của bà mang quốc tịch Anh.
Tương lai Miến Điện
Nếu đảng NLD của bà Aung San Suu Kyi chiếm 75% ghế quốc hội, thì
đảng này chắc chắn sẽ sửa hai điều quan trọng trong hiến pháp 2010 (hiến pháp
hiện hành quy định là phải có 75% phiếu dân biểu tán đồng mới được tu chính),
đang cản trở rất lớn các nỗ lực dân chủ hóa Miến Điện.
Thứ nhất là bãi bỏ điều 56 (f) trong hiến pháp Miến Điện, là điều
khoản cấm không cho bà Aung San Suu Kyi ra tranh cử tổng thống. Điều khoản này
qui định rằng người hôn phối hoặc con cái của ứng cử viên tổng thống, hoặc
người hôn phối của con cái không được mang quốc tịch nước ngoài.
Thứ hai là bãi bỏ quy chế dành riêng 25% ghế trong quốc hội cho
giới quân đội. Hiện nay, đại biểu quân đội có 56 ghế/224 ghế ở Thượng viện và
110 ghế/440 ghế ở Hạ viện. Tổng cộng chiếm 166 ghế/664 ghế bao gồm Thượng và Hạ
viện.
Sự thắng thế của đảng NLD sẽ tạo ra một nền chính trị “cộng sinh”
giữa dân chủ và quân phiệt trong 5 năm tới.
Phe quân đội sẽ liên kết với đảng
USDP để tìm cách ngăn cản những đề nghị cải sửa hiến pháp; nhưng nếu NLD khôn
khéo tạo cho tập thể quân đội sự an tâm, để họ trở về đúng chức năng “bảo vệ”
đất nước sẽ giúp cho Miến Điện tiến những bước rất lớn trên con đường cải cách.
Nỗ lực này nằm trên vai trách nhiệm của bà Ang San Suu Kyi. Vì thế
bà đã quyết định không vận động để ra làm Tổng thống mà muốn đóng vai trò của
người hòa giải.
Mục tiêu của bà Ang San Suu Kyi là muốn sớm chấm dứt giai đoạn
“cộng sinh” giữa dân chủ và quân phiệt để bước sang thể chế dân chủ. Nếu bà Ang
San Suu Kyi thực hiện được trong 5 năm tới, bà sẽ tiếp nối thân phụ trở thành
anh hùng của người dân Miến ở Thế Kỷ 21.
Việt Nam chừng nào?
Tháng 4/2010, Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng CSVN đã viếng thăm Miến
Điện, một tuần trước khi CSVN đứng ra tổ chức Hội nghị thượng đỉnh khối ASEAN
tại Hà Nội.
Trong chuyến viếng thăm này, khi trao đổi với ông Thein Sein, lúc
đó đang là Thủ tướng Miến Điện, Nguyễn Tấn Dũng đã kêu gọi Miến Điện nên mở
rộng dân chủ và tổ chức bầu cử đa đảng sớm.
Miến Điện đã tổ chức bầu cử tháng 11/2010 và ông Thein Sein từ Thủ
tướng được bầu lên làm Tổng thống, trở thành một nhà cải cách, tạo một bước
tiến rất lớn trên con đường dân chủ hóa Miến Điện.
Trong khi đó, người đưa ra lời khuyên thì lại tiếp tục cố thủ
trong lô cốt độc tài với quyết tâm không chấp nhận dân chủ đa đảng.
Nhưng với sự xuất hiện đa dạng của các tổ chức xã hội dân sự và
nhất là sự mở rộng mạng thông tin lề phải trong những năm gần đây, phong trào
dân chủ tại Việt Nam đang có những bước tiến khởi sắc.
Tuy nhiên, để tạo những bước đột phá cần thiết, đã đến lúc phong
trào dân chủ cần có hai nỗ lực:
Thứ nhất là xây dựng một liên minh chính trị như các lực lượng đối
lập Miến Điện đã ngồi lại thành lập Liên minh quốc gia vì dân chủ vào năm 1988
để tạo những áp lực lên tập đoàn quân phiệt, đưa đến cuộc tổng tuyển cử 1990.
Đương nhiên diễn trình đấu tranh ở mỗi quốc gia khác nhau nhưng xây dựng sức
mạnh chung trong một liên minh chính trị là nhu cầu cần thiết giống nhau.
Thứ hai là tổ chức một hạ tầng quần chúng để có thể tạo thế liên
kết đấu tranh giữa các địa phương và nhất là giải tỏa những áp lực của công an
đè nặng lên một địa phương, giúp cho sức phản kháng có thể lan tỏa trên toàn
quốc. Đây là nền tảng của đấu tranh bất bạo động và đảng NLD đã áp dụng nhuần
nhuyễn trong những năm 2012 đến 2014 để phát triển hạ tầng, dành thắng lợi cho
cuộc bầu cử 2015 vừa qua.
*
Nhìn kết quả bầu cử tại Miến Điện, nhiều người Việt Nam đã tự hỏi
rằng dân ta chừng nào mới có thể cầm lá phiếu trong tay để được tự do chọn lựa
người mà mình tin tưởng?
Cuộc chiến đấu của người dân Miến đã kéo dài 25 năm để dành lại
thắng lợi mà họ đã bị cướp đoạt từ năm 1990. Dân ta đã tốn hơn nửa thế kỷ tranh
đấu nhưng chưa cầm được lá phiếu tự do.
Nếu không tích cực góp phần giải quyết hai nỗ lực nói trên, chúng
ta khó theo kịp dân tộc Miến - không chỉ trên con đường dân chủ hóa mà cả nỗ
lực canh tân trong thập niên tới. Nên nhớ Miến Điện từng là quốc gia có mức
phát triển tương đương với miền Nam Việt Nam vào thập 1960. Nay họ đang từng
bước thoát ách quân phiệt, sẽ vươn lên thành một quốc gia nhất nhì Đông Nam Á.
Dân tộc Miến Ðiện đáng kính phục Tuesday, November 10, 2015 2:32:15 PM
Ngô Nhân Dụng
Người Việt Nam phải ngả mũ tỏ lòng kính phục dân tộc Miến Ðiện.
Cuộc bỏ phiếu ngày Chủ Nhật vừa qua là một bước lớn trên tiến trình dân chủ
hóa. Cả nước Myanmar đáng ca ngợi, từ những người dân nghèo nàn, ít học ở thôn
quê cho tới các nhà tranh đấu vận động dân chủ; và cả đến đảng cầm quyền mới bị
thất cử. Cả ba, chính quyền, đối lập và dân Miến cùng chung một bước vững chắc
trên đường xóa bỏ chế độ độc tài lạc hậu đã kéo dài hơn nửa thế kỷ, qua một cuộc
bỏ phiếu trong sạch và tự do, hiếm đạt được ở những nước n mới bắt đầu thí
nghiệm “luật chơi dân chủ” lần đầu.
Phóng viên báo Washington Post phỏng vấn một ngư dân, ông Sein
Kyaw Thee, 45 tuổi. Mỗi ngày ông Thee bán cá được số tiền tương đương với 15 đô
la Mỹ. Ông nói ông bỏ phiếu cho đảng NLD vì ông kính trọng bà Suu Kyi. Ông hy
vọng bà sẽ đem Miến Ðiện tới tương lai phồn thịnh.
Phóng viên hãng thông tấn Al Jazeera của Qatar, một nước Á Rập,
thuật lời ông Kyi Win, một thường dân ở thủ đô Rangoon khi nghe tuyên bố đảng của
bà Aung San Suu Kyi thắng 70% số ghế trong Quốc Hội: “Chúng tôi đã chờ suốt 50
năm nay! Kết quả này vượt trên cả điều tôi mong đợi!” Ông Kyi Win, 70 tuổi, đã
chờ đợi gì?
Ông không chỉ chờ ngày bà Suu Kyi chiến thắng. Năm mươi năm trước
thì bà Suu Kyi chưa hoạt động chính trị. Ông Kyi Win và những người dân Miến
cùng tuổi đã chờ 50 năm, kể từ năm 1962 khi các tướng lãnh cướp chính quyền rồi
công bố một thứ chủ nghĩa xã hội bắt dân chúng phải theo, tới ngày hôm nay được
sống tự do dân chủ!
Nhà báo cũng phỏng vấn bà Daw Khin Myo Sett, bà đi bỏ phiếu lần
đầu tiên. Trong cuộc bỏ phiếu tự do sau cùng mà đảng Liên Minh Dân Tộc Dân Chủ
(NLD) do bà Suu Kyi lãnh đạo toàn thắng trước đây 25 năm thì cô mới 14, chưa
đến tuổi được đi bầu. Nhóm quân nhân cầm quyền đã xóa bỏ kết quả cuộc bầu cử,
bà Suu Kyi bị quản thúc, và từ đó đảng NLD tẩy chay không tham dự bầu cử, cho
tới năm 2011. Cử tri Khin Myo Sett năm nay 39 tuổi, mong mỏi điều gì khi đi bỏ
phiếu lần đầu? Bà nói: “Tôi hy vọng chính quyền mới sẽ cải thiện giáo dục và hệ
thống y tế để cho cuộc sống của con cháu tôi tốt đẹp hơn thế hệ tôi.”
Ðó là niềm ước vọng của 30 triệu người dân Myanmar khi họ dùng lá phiếu
hòa bình lật đổ chế độ độc tài trong ngày Chủ Nhật vừa qua! Mà đó cũng là ước
vọng của mọi phụ nữ ở khắp Á Châu, đặc biệt ở Việt Nam: cải thiện giáo dục và y
tế, vì thế hệ tương lai!
Hơn hai phần ba dân Myanmar sống ở thôn quê, kiếm ăn bằng vườn
ruộng và sông hồ, nhiều nơi lợi tức dưới hai đô la một ngày. Phần lớn họ không biết
chữ, thua xa nông dân và ngư dân Việt Nam. Phòng bỏ phiếu phải niêm yết những
bảng chỉ dẫn bằng hình ảnh cho cử tri biết cách thi hành quyền công dân. Nhưng
80% các cử tri đã đi bày tỏ ý kiến của họ qua lá phiếu, trừ hơn một triệu người
thiểu số Rohingya theo Hồi Giáo bị coi không phải là công dân. So với dân Việt
Nam, các cử tri Miến Ðiện không phải là những ng
ười hiểu biết về chính trị nhiều lắm, họ cũng chưa có kinh nghiệm
sống dân chủ bao giờ. Nhưng rõ ràng họ biết một điều: Phải thay đổi chính trị
thì đất nước mới tiến bộ! Phải chấm dứt một chế độ tham nhũng bất công và bất
lực, chế độ độc tài đã kìm hãm dân trong cảnh nghèo nàn, lạc hậu hơn nửa thế
kỷ.
Dân Myanmar may mắn vì những người cầm quyền còn theo luân lý cổ truyền,
các tướng lãnh cai trị chuyên chế với các chính sách ngu dốt nhưng vẫn biết tôn
trọng các quy tắc đạo lý do tổ tiên để lại chứ không thờ phụng một chủ nghĩa
ngoại lai hủy diệt tôn giáo và gia đình. Các ông tướng trong đảng cầm quyền đã
nghĩ lại, biết đặt lợi ích của dân tộc lên trên quyền lợi đảng phái và cá nhân.
Cho nên năm 2011, các tướng lãnh đã quyết định thay đổi hệ thống chính trị, dù
biết họ sẽ mất những quyền hành, lợi lộc mà họ đã từng hưởng. Tổng Thống Thein
Sein và bà Suu Kyi tin tưởng và hợp tác với nhau cùng hướng dẫn nước Myanmar
trên đường dân chủ hóa.
Chính quyền và quân đội sẵn sàng tôn trọng kết quả cuộc bỏ phiếu
vừa qua. Kết quả bầu cử công bố trên màn ảnh truyền hình cho toàn dân coi. Ngay
tại thủ đô Naypyidaw do các ông tướng mới lập ra đảng NLD cũng thắng thế mặc dù
đa số dân ở đó là gia đình các công chức và quân đội, thân chính quyền. Kết quả
bất ngờ này chứng tỏ công việc bỏ phiếu và kiểm phiếu hoàn toàn trong sạch.
Cả
tờ báo của đảng cầm quyền cũng viết bài ca ngợi, gọi cuộc bỏ phiếu vừa qua là
“Rạng đông mở đầu một thời kỳ lịch sử mới!” Ông Shwe Mann, chủ tịch đảng Liên
Minh Ðoàn Kết và Phát Triển, USDP, đang nắm quyền, cũng là chủ tịch Quốc Hội
đương nhiệm, gọi điện thoại chúc mừng đối thủ U Than Nyunt thuộc đảng NLD để
chấp nhận thất cử. Gần đây ông còn có nhiều hy vọng sẽ lên làm tổng thống, nếu thỏa
hiệp được với đảng NLD.
Bà Aung San Suu Kyi và đảng NLD chiến thắng, Nhưng cuộc tranh đấu
cho tự do dân chủ của họ, và của dân tộc Myanmar, chưa chấm dứt. Trong những
ngày sắp tới, Liên Minh NLD và bà Suu Kyi sẽ tiếp tục đấu tranh, nhưng phải
chấp nhận “giao đấu theo luật chơi,” mặc dù luật chơi chưa hoàn toàn dân chủ
như họ mong muốn. Ðây cũng là một hiện tượng tự nhiên, vì thực ra dân chủ tự do
là một cuộc vận động liên tục không biết bao giờ chấm dứt, vì xã hội loài người
thay đổi và không một chế độ dân chủ nào có thể coi là đã hoàn hảo.
Một vết đen trong cuộc bỏ phiếu vừa qua là 1,300,000 người không
được coi là công dân, vì họ thuộc sắc dân Rohingya và theo Hồi Giáo, đã từ bán
đảo Ấn Ðộ chạy qua sống ở Miến Ðiện. Ðảng NLD cũng chưa dám lên tiếng bênh vực
cho những người Rohingya bởi vì không dám chống lại đầu óc kỳ thị của những
người không hiểu biết. Ðây là một điểm khiến dư luận quốc tế chỉ trích người
dân Miến và đảng NLD cũng như bà Suu Ky. Nhưng họ đành phải chịu, không thể làm
gì hơn được, vì cần phải nhiều thời gian mới có thể thay đổi dân trí.
Các đại biểu Quốc Hội thuộc đảng NLD và bà Suu Kyi còn phải làm
việc trong khuôn khổ một bản Hiến Pháp do chế độ quân phiệt soạn ra. Chỉ có một
cách xóa bỏ óc kỳ thị nhanh chóng là ghi thêm một tu chính án vào Hiến Pháp,
xác định quyền bình đẳng giữa các chủng tộc, tôn giáo; đồng thời Quốc Hội phải
làm lại luật về quyền nhập tịch của các di dân. Cả hai điều này sẽ còn bị trở
ngại vì dù thắng 70% số phiếu, đảng NLD chưa nắm được toàn quyền hành động.
Trước hết, trong cuộc bỏ phiếu ở Quốc Hội vào Tháng Ba năm tới
đảng NLD không thể bầu bà Aung San Suu Kyi lên làm tổng thống. Vì bản Hiến Pháp
hiện hành cấm những người có vợ, hay chồng, và con quốc tịch nước khác được ứng
cử tổng thống. Bọn quân phiệt trước đây đã ghi điều này vào Hiến Pháp chỉ cố để
ngăn cản bà Suu Kyi, vì chồng con bà đều quốc tịch Anh. Ðảng NLD cũng không thể
bỏ phiếu thay đổi Hiến Pháp, vì muốn tu chính Hiến Pháp cần hội đủ hơn 75% số
đại biểu trong Quốc Hội. Hiến Pháp hiện hành lại dành sẵn 25% số ghế cho quân
đội, nghĩa là do các tướng lãnh chọn. Do đó, nếu khối đại biểu quân nhân đó
không chịu thì không thể nào sửa Hiến Pháp.
Do đó, đảng NLD phải đưa ra mọt ứng cử viên tổng thống khác bà Suu
Kyi. Trong năm qua họ đã điều đình với phe quân nhân tìm một người được họ chấp
nhận để bầu làm tổng thống, có thể là ông Thein Sein, hoặc ông Shwe Mann, nếu
phe quân nhân đồng ý sẽ tu chính Hiến Pháp.
Cuối cùng họ không đồng ý. Ðảng LND
cũng có thể đưa ra một tướng lãnh khác, như cựu tổng tư lệnh, Tướng Tin Oo, một
người vẫn ủng hộ bà Suu Kyi; nhưng ông Tin Oo đã 88 tuổi.
Dù sang năm ai sẽ lên làm tổng thống thì cũng không thay đổi được
bản Hiến Pháp, trong đó các chức vụ bộ trưởng quốc phòng, nội an và an ninh biên
giới phải do ông tướng tổng tư lệnh chọn! Muốn sửa đổi điều này, cũng cần trên
75% số phiếu trong Quốc Hội!
Bà Suu Kyi và đảng NLD cũng sẽ phải làm việc trong khuôn khổ chật
hẹp của bản Hiến Pháp; chờ đến ngày có cơ hội thay đổi Hiến Pháp. Dù chiếm đa
số, đảng NLD cũng còn phải hợp tác với các đảng chính trị nhỏ, tổng cộng gần 90
đảng, rất nhiều đảng chỉ đại diện cho các nhóm thiểu số ở địa phương.
Tóm lại, dù thắng lớn trong cuộc bầu cử ngày Chủ Nhật, Aung San
Suu Kyi sẽ còn phải hoạt động trong khuôn khổ một Hiến Pháp do chế độ cũ soạn
ra. Bà sẽ phải tôn trọng Hiến Pháp đó cho tới khi có
thể thay đổi. Ðảng NLD quyết định tham dự cuộc bầu cử vừa qua cho thấy họ và bà
Suu Kyi tin tưởng hai điều. Thứ nhất, cuộc bỏ phiếu sẽ diễn ra trong sạch,
thẳng thắn, phe quân nhân không tìm cách gian lận. Thứ hai, dân chúng Miến Ðiện
muốn thay đổi chế độ. Cả hai đều diễn ra như họ mong đợi.
Bây giờ, đảng NLD phải đóng vai trò mới, trở thành một đảng cầm quyền,
dù quyền hành còn bị hạn chế. Họ không thể dành hết thời giờ cho việc tranh đấu
đòi sửa Hiến Pháp. Dân bầu họ vào Quốc Hội để lo cho cả 30 triệu người, chứ
không phải chỉ lo cho một số chính trị gia.
Khi chấp nhận tham gia tranh cử, họ
cũng chấp nhận các luật chơi, theo đúng luật chơi, chờ tới ngày có thể sửa luật
chơi cho tiến bộ hơn. Dân chủ hóa là một con đường rất dài, tiến từng bước một,
được một bước rồi lại tính thêm tiến thêm các bước khác.
Trong mấy năm tới đảng NLD sẽ phải chứng tỏ khả năng cai trị. Phải
đưa ra những đạo luật thay đổi cuộc sống của người dân, cải thiện giáo dục, y
tế, phát triển kinh tế, bảo vệ công bằng xã hội. Cầm quyền là một thử thách
lớn, còn khó hơn khi đóng vai đối lập tranh đấu cho dân chủ tự do.
Tranh đấu
nhằm cổ động nâng Dân Khí lên cao. Qua những cuộc bầu cử vừa qua, dân tộc Miến
Ðiện cho thấy Dân Khí đã rất cao. Dân tộc đang phục sinh.
Bây giờ có quyền bính
trong tay, đảng NLD còn phải lo nâng cao Dân Trí và phục vụ Dân Sinh nữa. Người
Việt Nam nhìn tấm gương Miến Ðiện để tính sao cho dân tộc mình có thể cùng tiến
bước được như họ.
Image copyrightReuters
Image copyrightReuters
Image copyrightReuters
Image copyrightAFP
Image copyrightAFP
Image copyrightReuters
Image copyrightnc
Image copyrightAFP
Doug Stanglin, USA TODAY 5:55 p.m. EST November 13, 2015
