Chuyện Ô. Đông Quách Thổi Sáo Gian
(Đông Quách Tiên Sinh
Lạm Vu Thi)
Tại
các quốc gia Tây Phương, Tâm Lý Học là môn được ưa chuộng và nghiên cứu tới nơi
tới chốn. Mọi chuyện đều xoay quanh tâm lý cùa con người mà Phật Giáo gọi là cái
Tâm. Các nhà tâm lý dạy rằng nếu chúng ta dùng tất cả mọi phương tiện truyền thông
để bôi lọ, tấn công, chụp mũ một người nào đó mà họ “không chết” tức không tù tội, mất
chức thì chúng ta vô tình biến họ thành “hero” tức người hùng, người nổi tiếng.
Cho nên đối với các vụ tai tiếng nếu không liên quan đến các nhân vật quan
trọng như tổng thống, phó tổng thống, chủ tịch hạ viện, trưởng khối đa số ở thượng
viện, thống đốc tiểu bang…các cơ quan truyền thông dòng chính của Hoa Kỳ chỉ
loan tin một vài lần rồi bỏ qua. Nếu cứ tiếp tục loan tin, khai thác thì cơ quan
truyền thông sẽ bị kết tội thù oán cá nhân hoặc vô tình quảng cáo không công
cho tên tuổi của những người này. Trường hợp Ô. Donald Trump là một thí dụ sống
động.
Khi
Ô. Trump ứng cử, ai cũng nghĩ rằng ông ra để vui chơi, giàu quá cho nên ném
tiền mua danh, ít ai chú ý. Thế nhưng khi ông đưa ra chương trình tranh cử với
những chủ đề như:
-Tự
bỏ tiền tranh cử, không cần xin tiền của các đại công ty, các nhóm “lobbyist” để tránh bị áp lực, mua
chuộc.
-Tạm
thời cấm người Hồi Giáo vào Hoa Kỳ.
-Xây
bức tường dọc biên giới Mễ Tây Cơ để ngăn chặn làm sóng di dân bất hợp pháp đổ vào
Hoa Kỳ.
-Tạo
công ăn việc làm cho công nhân bằng cách chấm dứt chuyện các công ty Mỹ di
chuyển gần hết ra nước ngoài.
-Chấm
dứt thâm thủng mậu dịch với Trung Quốc, Nhật Bản và Mễ Tây Cơ…
-NATO
phải chia xẻ trách nhiệm, tức đóng góp tài chính chứ không thể ngồi không hưởng
lợi (free ride).
Ông được cử tri Cộng Hòa bỏ phiếu, ủng hộ và trở thành “front runner”. Các tay tổ trong
đảng như Jeb Bush, Rick Perry, Lindsey Graham, Newt Gingrich…lần lượt rơi rụng.
Khi đó các nhóm thiểu số như Mễ Tây Cơ, Hồi Giáo bắt đầu chống lại ông. Các
nhân vật có thế lực trong Đảng Cộng Hòa bắt đầu lo sợ và phản ứng. Họ tức giận
là vì Ô. Trump là “tay ngang”,
đánh võ tự do, ngoài đảng nhảy vô tranh quyền với các “cao thủ” thuộc danh môn chính
phái, phá luật lệ, phá truyền thống. Họ lên án ông:
-Phát-xít
vì giơ cao tay chào cử tri. Họ gắn bộ râu Hitler lên nhân trung của ông.
-Kỳ
thị chủng tộc.
-Chủ
trương chính sách cô lập (isolationst)
-Không
phải khuynh hướng bảo thủ chân chính (not real conservative)
-Nhục
mạ phụ nữ.
-Chia
rẽ đất nước. Mạnh miệng nhất là Bà Hillary Clinton.
Các tay có thế lực trong Đảng Cộng Hòa (establishment) lên kế hoạch triệt
hạ ông:
-Cựu
ứng cử viên tổng thống Mit Rommey nổ phát pháo lệnh đầu tiên. Ô. Mit Rommy tổ chức
họp báo tố cáo Ô. Trump, mà báo chí cho rằng đây là lời kết tội ác độc
nhất…chẳng hạn như Ô. Trump là kẻ lường đảo, gian dối, “dổm”, trong khi
Ô. Trump đã ủng hộ tài chính và hậu thuẫn Ô. Mit Rommey trong cuộc tranh cử của
ông với Ô. Obama. Hiện Ô. Mit Rommey đang bàn tính chuyện lập đảng thứ ba và có
thể ra tranh cử tổng thống.
-Họ
lập các phong trào “Stop Trump”,
“No Trumgp”, “Never Trump” quyên góp được cả
mấy chục triệu đô-la để đi các quảng cáo bêu xấu ông. Chỉ nội cuộc tranh cử tại
Florida thôi đã có tới 57,000 lần quảng cáo để triệt hạ ông. Nhưng cuối cùng
ông thắng áp đảo tại tiểu bang này.
-Hầu
như chỗ nào có cuộc tập họp của Ô. Trump đều có biểu tình. Thậm chí có nơi xảy ra
bạo động, tràn cả vào hội trường và đụng độ… khiến Ô. Trump phải ngưng cuộc vận
động tại Chicago. Còn tại Costa Mesa và Burlingame của California, nhóm thiểu số
Mễ Tây Cơ biểu tình cả ngàn người, vác theo cờ Mễ, cho trẻ em chửi thề tục tĩu,
thậm chí ngăn chặn cả lối vào hội trường.
-Khi
Ô. Trump thắng áp đảo tại NewYork cùng 5 tiểu bang Vùng Đông Bắc nước Mỹ thì
các Ô. Cruz và Kasich trở nên vô vọng. Do đó hai ông liên kết với nhau để tìm
cách không cho Ô. Trump đủ túc số1237 đại biểu. Chủ trương của nhóm thế
lực trong Đảng Cộng Hòa là nếu Ô. Trump không đủ túc số 1237 thì việc đề cử ứng
viên sẽ do đại hội quyết định. Hai ông Cruz và Kasich hy vọng đại hội sẽ bầu
cho mình. Ngoài ra, các “dark
horse” như Mit Rommey, Paul Ryan hay Jeb Bush - là người của đảng, có thể
nhày ra “cuỗm hết” và Ô. Trump tay trắng. Thế nhưng, sau chiến thắng áp đảo tại
Indiana, các Ô. Cruz và Kasich tuyên bố bỏ cuộc, khiến Ô. Trump thành “Độc Cô Cầu Bại”.
Sự kiện cho thấy nếu Ô. Trump không bị đánh phá, bôi lọ, ngăn cản thì chưa chắc
cục diện đã diễn ra như ngày hôm nay. Chính các phong trào No Trump, Stop Trump, Never Trump,
cùng với những cuộc biểu tình chống đối liên lục - cùng số tiền lớn đổ vào
quảng cáo chống Trump…khiến hệ thống truyền thông chú ý. Họ nhận thấy rằng, các
tin tức liên quan đến Ô. Trump, các cuộc tập họp của Ô. Trump đều được người
ủng hộ cũng như người hiếu kỳ theo dỗi, có khi cao điểm lên tới 3 triệu người.
Mà khi đông đảo người xem như thế thì giá biểu quảng cáo gia tăng. Do đó, chính
Ô. Trump trở thành nguồn thu lợi cho hệ thống truyền thông. Họ đổ xô vào phỏng
vấn, bình luận khen lẫn chê, tực tiếp truyền hình các buổi tập họp của ông…
trong chờ đợi, hồi hộp và hấp dẫn như dân Sài Gòn ngày xưa theo dõi truyện Cô
Gái Đồ Long của Kim Dung được đăng hàng ngày trên tờ Minh Báo của Hương Cảng.
Báo ra rồi, máy bay phải chuyển gấp về Sài Gòn để dịch giả Từ Khánh Phụng
chuyển ngay sang Việt Ngữ để cống hiến bà con. Hôm nào báo không có Cô Gái Đồ
Long thì Sài Gòn buồn thiu, nhất là Ô. Nguyễn Cao Kỳ ái mộ tới mức đặt tên cho
chiếc máy bay của mình là Triệu Minh. Ô. Ted Cruz đã nói rằng giới truyền thông
đã quảng cáo không công cho Ô. Trump với số tiền lên tới 2 tỉ đô-la.
Thực ra sự kiện này không phải đời nay mới có. Tâm lý “hiếu kỳ” đã có từ ngàn đời nay.
Nếu chúng ta cứ bàn tán mãi về một người, dù là tán nhảm thì người đó sẽ nổi
tiếng. Định luật tâm lý thật kỳ lạ. Một người sống mà không được ai đề cập, ngó
ngàng tới thi coi như đã chết. Còn người chết mà chúng ta cứ nói hòai, nói mãi
thì coi như vẫn sống. Xin quý vị đọc truyện “Ông Đông Quách Thổi Sáo Gian” (Đông Quách Tiên Sinh Lạm Vu Thi)
dưới đây để biết cái tâm lý đó đã được người xưa luận bàn như thế nào.
Truyện này do cựu Đại Tá Đỗ Trọng Huề (đã mất tại Calgary, Canda) viết
chung với thân phụ là Cụ Đỗ Bẳng Đoàn trong cuốn sách “Khoa Cử Việt Nam” xuất
bản năm 1998.
“Chuyện khởi đầu từ Phó Nhu. Phó Huy Nhu người Huyện Văn Giang, Tỉnh Bắc Ninh,
mở tiệm bán thuốc bắc. Khoa Tân Mão (1891) năm Thành Thái thứ ba, thi hương tại
trường Hà Nam, đỗ Cử Nhân thứ 36.
Yết
bảng xong, có một số sĩ tử làm đơn tố cáo lên Lễ Bộ rằng Phó Nhu sức học tầm thường
mà đỗ Cử Nhân tất có sự ám muội. Lễ Bộ nhận đơn, giao cho Quan Kinh Lược Bắc Kỳ
là Hoàng Cao Khải sát hạch lại xem có xứng đáng không. Hoàng Cao Khải sợ mang
tiếng cho quan trường, bèn bàn với viên Tham Tá Nha Kinh Lược là Dương Khuê tìm
cách che chở cho êm chuyện.
Khi
quan Tỉnh Bắc Ninh dẫn Phó Huy Nhu tới, Hoàng Cao Khải ủy cho Dương Khuê phụ trách
sát hạch. Dương Khuê cho ông ngồi ngay ở công đường làm một bài thơ Thất Ngôn
Bát Cú lầy đầu đề là: Đông Quách Tiên Sinh Lạm Vu Thi.
Nguyên
đời Chiến Quốc, Tể Tuyên Vương thành lập một nhạc đội 300 người để hòa tấu mua vui
những khi yến tiệc. Đông Quách vốn vô nghề nghiệp, mới xin vào thổi sáo trong
nhạc đội để kiếm ăn qua ngày. Vì không phải là nhạc sĩ mà cũng chẳng biết thổi
sáo cho nên y mới đút lót cho viên trưởng ban nhờ giúp đỡ. Mỗi khi trong cung
có yến ẩm, Đông Quách theo các bạn lên hòa nhạc, cầm sáo để gần môi, tay cũng
nắn nót lỗ sáo như người biết thổi sáo. Vua Tề vô tình không biết, thế là y
được ung dung, no ấm. Khi Tuyên Vương mất, con là Mân Vương lên ngôi chỉ thích
độc tấu, bắt 300 người trong nhạc đội cứ từng người lên gảy đàn hoặc thổi sáo
cho nghe. Đông Quách biết tin vội vàng cáo ốm xin rút lui. Về sau hai tiếng Đông
Quách được dùng để chỉ những người không biết nghề nghiệp mà nhận liểu để kiếm
ăn. Phó Nhu lĩnh đầu bài, nghĩ một lúc rồi viết:
Vô tài khởi liệu bác hư danh.
Đông Quách mang nhiên phụ thử hành.
Tại chúng nhân trung cô thiết súng.
Ư thiên tải hạ cánh thao vinh.
Huân trì đồng điệu thùy tri kỷ.
Hành sích đương niên lạm đắc khanh.
Cổ sắc Tể môn truyền vận sự.
Linh nhân xứ xứ thức tiên sinh.
Dịch
nghĩa:
Không biết mình vô tài lại ham hư danh.
Đông Quách coi thường đã phụ chuyến ra đi.
Ỡ trong đám đông có một người thổi sáo gian.
Sau ngàn năm lại được tiếng hay.
Tiếng huân tiếng trì hòa cùng một điệu ai người
biết.
Kẻ cầm cân nảy mực lúc đó đã để cho ông gian lận.
Truyện hòa nhạc trong cung Vua Tề sau thành giai
thoại.
Khiến mọi người cùng biết tiếng tiên sinh.
Hoàng
Cao Khai đọc lấy làm vừa ý, nhân thấy đầu đề ra hay quá cũng cao hứng làm một
bải thơ chơi:
Tự cổ vô tài bác thịnh danh.
Do truyền Đông Quách lạm suy sinh.
Quân ân tự hải ninh từ lộc.
Chúng khẩu như huỳnh độc biếm thanh.
Thiết súy hà nhân tương bá trọng.
Trì bình để sự hữu quyền hành.
Chỉ kim tam bách nhân mai một.
Duy hữu tiên sinh nhập phẩm bình.
Dịch
nghĩa:
Xưa nay những kẻ vô tài lại thích ham danh.
Còn lưu truyền lại chuyện Đông Quách thổi sáo
gian.
Ơn vua như biển nhưng thà nên từ lộc.
Mọi người cùng thổi sáo riêng ông nín tiếng.
Thổi sáo gian là ai mà đứng với anh em?
Việc cầm cân nảy mực đã có người cân nhắc.
Đến nay ba trăm người trong nhạc đội đều mai một.
Riêng có tiên sinh được người đời bàn tán.
Bài
thơ của Phó Nhu đệ về Bộ, các quan trong Lễ Bộ cũng cho là được nên bỏ đơn tố cáo
không xét nữa. Sau có người làm việc ở Nha Kinh Lược Bắc Kỳ vào Huế thuật lại chuyện
Dương Khuê ra đầu bài và đọc bài thơ của Hoàng Cao Khải cao hứng làm chơi cho
mọi người nghe. Thân sĩ ở Huế đều phục Dương Khuê và Hoàng Cao Khải là hay chữ.
Mấy năm sau Phó Nhu được bổ Huấn Đạo rồi làm Sơ Khảo trường thi Hà Nam. Trần Tế
Xương (Tú Xương) là sĩ tử lận
đận nhất ở trường thi này (thi tám
lần không đậu), đùa vịnh một bài thơ tứ tuyệt:
Sơ khảo khoa này bác Cử Nhu.
Thật là vừa dốt lại vừa ngu.
Văn chương đâu phải là đơn thuốc.
Chớ có khuyên xằng chết bỏ bu. (Hết trích)
Qua
chuyện Ông Đông Quách và Ô. Donald Trump, chúng ta rút ra một bài học là: Nếu muốn
người nào “chết” hay “âm thầm đi vào ngõ hẹp” thì cứ phớt lờ, im lặng,
không thèm đề cập tới. Nếu muốn người nào sống đời đời hay nổi tiếng thì cứ
việc bàn tán, phê bình kể cả chửi rủa họ, năm này qua tháng nọ.
Đào Văn Bình
(California ngày 7/5/2016)
__._,_.___
Posted by: Binh Dao
Tại các quốc gia Tây Phương, Tâm Lý
Học là môn được ưa chuộng và nghiên cứu tới nơi tới chốn. Mọi chuyện đều xoay
quanh tâm lý của con người mà Phật Giáo gọi là cái Tâm. Các nhà tâm lý dạy rằng
nếu chúng ta dùng tất cả mọi phương tiện truyền thông để bôi lọ, tấn công, chụp
mũ một người nào đó mà họ “không chết” tức không tù tội, mất chức thì chúng ta
vô tình biến họ thành “hero” tức người hùng, người nổi tiếng. Cho nên đối với
các vụ tai tiếng nếu không liên quan đến các nhân vật quan trọng như tổng
thống, phó tổng thống, chủ tịch hạ viện, trưởng khối đa số ở thượng viện, thống
đốc tiểu bang…các cơ quan truyền thông dòng chính của Hoa Kỳ chỉ loan tin một
vài lần rồi bỏ qua. Nếu cứ tiếp tục loan tin, khai thác thì cơ quan truyền
thông sẽ bị kết tội thù oán cá nhân hoặc vô tình quảng cáo không công cho tên
tuổi của những người này. Trường hợp Ô. Donald Trump là một thí dụ sống động...
