P H Ư Ơ N G T R Ậ N

P  H  Ư  Ơ  N  G         T  R  Ậ  N

Trần Trung Chính

Tôi biết 2 nhóm từ “Phương Trận và Ma Trận” khi vào học chứng chỉ dự bị Toán Lý Hóa (MPC) của Đại Học Khoa Học, nếu tôi không nhớ sai thì đó là một bảng hình chữ nhật gồm những phần tử số thập phân sắp xếp thành hàng và cột ( phương trận và ma trận được sử dụng  trong Toán Giải Tích). Tuy nhiên nhóm chữ PHƯƠNG TRẬN dùng trong bài viết này không dính dáng gì đến “toán học” như nói ở trên.

Phương trận dùng trong bài viết này chỉ mang ý nghĩa “phương pháp được các tướng lãnh sử dụng trong một cuộc chiến” . Trong khi “chiến pháp” = phương pháp được các tướng lãnh sử dụng trong một trận chiến (một cuộc chiến bao gồm nhiều trận chiến).

Bài viết này có mục đích trình bày và phân tích PHƯƠNG TRẬN mà Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn sử dụng trong cuộc chiến chống lại quân xâm lăng Mông Cổ trong thế kỷ 13.

Ông Ngô Đình Nhu trong tác phẩm CHÍNH ĐỀ VIỆT NAM đã nhận định rằng quân Mông Cổ di động nhanh và tiến xa khỏi xứ sở của họ là nhờ họ đã phát minh được một chiến cụ quan trọng trong thời Trung Cổ, đó là cái yên ngựa. Thật vậy, chiến tranh đã có từ lâu, nhưng cỡi ngựa thì chỉ có cấp sĩ quan và tướng lãnh mới có ngựa, trong khi hàng hạ sĩ quan và binh lính thì đi bộ.

Trong khi đó, nước Mông Cổ ít người, nhưng tất cả binh sĩ cho đến sĩ quan và tướng lãnh đều cỡi ngựa. Trên yên ngựa , họ chứa vũ khí như cung tên và đao kiếm, còn chứa cả lương thực và nước uống cũng như một số quần áo cá nhân. Đó là những thức tối cần thiết cho một cá nhân, rồi đi đến đâu, họ lấy thêm nước uống và lương thực của kẻ địch tiếp tục tiến về phía trước, không cần hệ thống tiếp liệu lôi thôi như các đoàn quân của bộ binh.

Năm 1257, tướng Ngột Lương Hợp Thai vâng lệnh vua Nguyên là Hốt Tất Liệt đánh chiếm nước Đại Lý (tỉnh Vân Nam ngày nay) rồi theo đường sông Thao, tỉnh Hưng Hóa, xuống đánh Thăng Long. Vua Trần Thái Tông sai tướng Trần Quốc Tuấn đem binh lên giữ ở phía Bắc. Tướng Trần Quốc Tuấn ít quân đánh không nổi, lui về đóng ở Sơn Tây. Quân Mông Cổ tiến đánh đuổi quân nhà Trần, Trần Thái Tông phải bỏ kinh đô chạy về đóng ở sông Thiên Mạc (huyện Đông An, tỉnh Hưng Yên) – xem VNSL của Trần Trọng Kim , tập I trang 127.

Ít lâu sau, vì không quen thủy thổ,quân Mông Cổ bị bại trận đành phải rút lui về Trung Hoa. Tuy không thắng được quân Mông Cổ, tướng Trần Quốc Tuấn đã nhận ra những khuyết điểm và giới hạn của kỵ binh Mông Cổ :

 Giới hạn thứ nhất : Xứ ta không có đồng cỏ nên kỵ binh Mông Cổ phải lệ thuộc vào sự tiếp tế cỏ từ các tỉnh phía Tây Bắc của Trung Hoa.

Giới hạn thứ hai : xứ ta là một xứ khí hậu nhiệt đới có nhiều mưa nên cả người và ngựa bị giảm sút hiệu năng chiến đấu vào mùa mưa.

Giới hạn thứ ba : đồng bằng sông Hồng là một vùng sình lầy nên không thuận tiện khi dàn đội hình kỵ binh lâm trận (Ngựa mà phải lội sình thì bộ binh di động nhanh hơn kỵ binh)

Giới hạn thứ tư : nước ta lại có nhiều sông nên kỵ binh muốn vượt sông mà không có cầu hoặc không có tàu bè để đem ngựa sang sông thì quá ư là trở ngại, do đó các tướng lãnh Mông Cổ không thể chọn lựa mục tiêu tấn công như họ đã làm tại chiến trường Tây Bắc Trung Hoa.

Quân Lực VNCH tôn vinh Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn là Thánh Tổ của Quân Chủng Hải Quân, nhiều người lầm tưởng là nhờ chiến thắng của trận Bạch Đằng Giang, nhưng thực tế không phải như vậy. Sau khi kỵ binh Mông Cổ của tướng Ngột Lương Hợp Thai phải rút về Trung Hoa vào năm 1258, tướng Trần Quốc Tuấn đã đệ trình kế hoạch thành lập thủy binh cho Thái Sư Trần Thủ Độ ( Thái Sư là cấp bậc trong ngành hành chánh quan lại, thực tế Thái Sư Trần Thủ Độ giữ chức Tể Tướng = Thủ Tướng Chính Phủ và kiêm luôn chức vụ Thái Thượng Hoàng của vua Trần Thái Tông – là cháu gọi ông Trần Thủ Độ là chú). Sử gia Trần Trọng Kim cho rằng nhà Trần chú trọng về Thủy Quân và Hải Quân vì tổ tiên  của nhà Trần sinh nhai bằng nghề đánh cá. 

Tôi cho rằng lời nhận định của sử gia Trần Trọng Kim không có tính thuyết phục vì các lý do sau đây :

Lý do thứ nhất : khi Trần Cảnh lên ngôi vào năm 1225 lúc mới 8 tuổi, mọi việc trong triều đều do Trần Thủ Độ quyết đoán, Thái Sư Trần Thủ Độ còn phải bận việc dẹp loạn và đánh tan các tướng cướp  cũng như các sứ quân hùng cứ khắp nơi , cho nên không có nhu cầu thành lập “thủy quân và hải quân”

Lý do thứ hai : Trần Thủ Độ đã có ý định soán đoạt ngôi nhà Lý, nên sắp xếp 2 cháu của mình lấy 2 chị em Thuận Thiên và Chiêu Hoàng ( Lý Huệ Tông không có con trai). Sử không ghi tuối tác của Trần Liễu, chỉ ghi Trần Cảnh được Chiêu Hoàng nhường ngôi lúc mới 8 tuổi (tức là năm sinh của Trần Cảnh là năm 1217), nhưng căn cứ vào năm sinh của tướng Trần Quốc Tuấn là năm 1230 thì tôi đoán là Trần Liễu lớn tuổi hơn Trần Cảnh khá nhiều chứ không suýt soát tuổi như 2 chị em Thuận Thiên – Chiêu Hoàng. Trần Liễu bị Trần Thủ Độ xử ép nên uất ức nổi loạn, tuy nhiên Trần Thủ Độ không giết cháu mình,mà lại nâng đỡ hết mình cho con trai lớn của Trần Liễu là Trần Quốc Tuấn. Đó cũng là khi còn quá trẻ , lúc mới 27 tuổi, Trần Quốc Tuấn đã được  Thái Sư Tể Tướng Trần Thủ Độ đưa lên nắm giữ binh quyền.

Ghi chú của người viết : Con người ta có số mệnh, nếu Lý Huệ Tông truyền ngôi cho Thuận Thiên công chúa thì vị vua đầu tiên của nhà Trần sẽ là Trần Liễu chứ không phải là Trần Cảnh và đương nhiên người con trai lớn của Trần Liễu là Trần Quốc Tuấn sẽ là vị vua thứ nhì. Và nếu Chiêu Hoàng hoàng hậu có thai sinh được hoàng tử thì bà đã không bị truất phế, do đó Trần Liễu không bị mất vợ thì chưa chắc gì Trần Quốc Tuấn đã được Thái Sư Tể Tướng Trần Thủ Độ lưu tâm để ý giúp đỡ (tướng Lê Phụ Trần – phụ tá đắc lực của Thái Sư Tể Tướng Trần Thủ Độ trong việc đánh dẹp nội loạn, là sư phụ của tướng Trần Quốc Tuấn trong đời binh nghiệp ) và Thái Sư Tể Tướng Trần Thủ Độ giao cho tướng Trần Quốc Tuấn chức vụ Tổng Tiết Chế (tương đương với chức Tổng Tham Mưu Trưởng thời hiện tại), nắm giữ binh quyền của nhà Trần. Âu cũng là điều may mắn cho nước Việt Nam chúng ta , vì trên lịch sử thế giới, chỉ có tướng Trần Quốc Tuấn mới đánh bại vua Hốt Tất Liệt tới 3 lần ( Thoát Hoan là hàng con cháu, làm sao bì  được với vua cha Hốt Tất Liệt và tướng Trần Quốc Tuấn).

Là một tướng giỏi về chiến lược và tham mưu nên tướng Trần Quốc Tuấn thành lập Thủy Quân và Hải Quân để đối phó với kỵ binh của Mông Cổ. Thành lập Thủy Quân và Hải Quân đòi hỏi thời gian đóng tàu khá lâu và tốn vào ngân sách cũng như tài chính của quốc gia rất lớn. Đó là chưa kể chi phí huấn luyện cho binh sĩ sử dụng tàu thuyền nhuần nhuyễn và phải diễn tập kỹ thuật tác chiến trên sông trên biển rất tốn kém và mất thì giờ.

Lý do thứ ba : sau 12 năm chung sống, hoàng hậu Chiêu Hoàng bị Thái Sư Trần Thủ Độ truất phế vì không có bầu, đó là vào năm 1237 khi đó hoàng hậu mới 19 tuổi. Vợ của Trần Liễu là Thuận Thiên công chúa đang có bầu,  “ bị “ lên làm Hoàng Hậu cho vua Trần Thái Tông. Nhưng người con trai đầu lòng của Hoàng Hậu Thuận Thiên (tên là Quốc Khang) không được làm vua, mà người con trai thứ nhì là Thái Tử Hoảng mới làm vua tức là Trần Thánh Tông. Các chi tiết vừa nêu được ghi trong Trần Triều Thế Phổ do sử gia Trần Trọng Kim biên soạn cũng chứng tỏ rằng tướng Trần Quốc Tuấn vừa là vai anh con ông bác của Trần Thánh Tông, vừa là người lớn tuổi hơn và cũng là người có kinh nghiệm chiến trận vượt xa các ông vua vai em cháu như Trần Thái Tông và Trần Nhân Tông. 

Bởi vậy, ý kiến của tướng Trần Quốc Tuấn trong triều đình nhà Trần rất có trọng lượng : ông chuẩn bị rất kỹ cho cuộc đón tiếp Thái Tử Thoát Hoan vào năm 1284 (tính từ 1257 đến 1284, tướng Trần Quốc Tuấn có tới 27 năm để chuẩn bị). Các em của vua Trần Thánh Tông như Thái Sư Trần Quang Khải, Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật, tôn thất nhà Trần  như tướng Trần Bình Trọng, tướng Trần Khánh Dư…đều được lệnh rèn luyện binh mã và thành lập các đơn vị chiến đấu có quy củ, cho nên đã trở thành các danh tướng trong lịch sử chiến tranh với quân Mông Cổ sau này.

Lý do thứ năm : nước ta không có nhiều ngựa cho nên tướng Trần Quốc Tuấn chuyển quân  bằng  thuyền lớn di chuyển trên sông nhanh hơn rất nhiều nếu so với bộ binh của nhà Trần di chuyển bằng chân. Binh sĩ của tướng Trần Quốc Tuấn chỉ có 20 vạn ( VNSL quyển I –trang 137 ) ít hơn 500,000 quân của Thoát Hoan, nhưng nhờ di chuyển nhanh hơn nên có thể tấn công quân Mông Cổ vào bất cứ mục tiêu nào mà tướng Trần Quốc Tuấn muốn. Đó cũng là ý nghĩa của câu trả lời : “Binh cốt tinh nhuệ không cốt ở số lượng” khi các tổng trấn các nơi xin tướng Trần Quốc Tuấn tuyển mộ thêm quân.

Lý do thứ sáu : vì sử dụng thủy binh vào công tác chuyển vận binh sĩ cho nên các tướng của nhà Trần đều đóng quân tại những địa điểm mà bây giờ chúng ta gọi là “căn cứ thủy bộ”. Nghĩa là nơi để đổ bộ tiến quân hay là nơi tập kết binh sĩ để di chuyển qua mục tiêu khác. Quân đội nhà Tống, quân đội của nước Nga cũng như một số nước vùng Trung Á đều thảm bại trước đà tiến quân của kỵ binh Mông Cổ vì kỵ binh của Mông Cố có thể tỏa ra tấn công cả 4 mặt vào một thành trì nào đó (do bộ binh trấn giữ), nhưng với “căn cứ thủy bộ”, quân Mông Cổ chỉ có thể tấn công mặt trước của căn cứ mà thôi, mặt sau là sông và 2 bên trái -  phải của căn cứ là bờ sông nên kỵ binh trở nên “bất khiển dụng”  . Suy ra, phòng ngự tại căn cứ thủy bộ dễ hơn là phòng thủ một thành trì được xây dựng trên vùng đồng bằng khô cạn.

Thoát Hoan tiến quân vào nước ta vào tháng chạp năm Giáp Thân (1284) nhưng 6 tháng sau – tháng 6 năm Ất Dậu (1285) phải bỏ chạy về Tàu với những trận thua tại Bến Hàm Tử, thua tại bến Chương Dương và thua tại trận Tây Kết (trận này Toa Đô trúng tên bị tử trận và Ô Mã Nhi phải trốn xuống một chiếc thuyền nhỏ bơi vế Tàu). Lần này lui quân bằng đường bộ, Thoát Hoan phải chui vào trống đồng để ttên mà quân nhà Trần bắn ra như mưa. Ghi nhận rằng đại binh của Thoát Hoan vẫn chưa khai thông được con đường tiếp tế lương thực cho người và tiếp tế cỏ khô cho ngựa bằng ngả đường bộ đi qua tỉnh Lạng Sơn.

Lần thứ hai, Thoát Hoan tiến quân vào nước ta vào tháng 2 năm Đinh Hợi (1287), lần này tiếp tế lương thực và cỏ khô bằng đường biển do Trương Văn Hổ phụ trách. Tuy nhiên tướng Trần Khánh Dư đã chiến thắng Trương Văn Hổ ngay tại Bến Vân Đồn khiến rất nhiều lương thực và khí giới bị tướng Trần Khánh Dư tịch thâu.

Đã có rất nhiều sử gia, nhà khảo cổ và các nhà nghiên cứu trình bày những khám phá mà họ đã và đang tìm thấy trong khi khai quật chiến trường Bạch Đằng Giang của thế kỷ 13. Tuy nhiên theo nhận định riêng của người viết bài này, đã có rất nhiều ngộ nhận và suy đoán sai lầm về vai trò của tướng Trần Quốc Tuấn về trận Bạch Đằng Giang. Điển hình như sử gia Trần Trọng Kim đã viết :

Trích dẫn – Hưng Đạo Vương biết mưu ấy, bèn sai Nguyễn Khoái dẫn binh lẻn qua đường tắt lên mé sông thượng lưu sông Bạch Đằng, kiếm gỗ đẽo nhọn bịt sắt đóng khắp giữa giòng sông, rồi phục binh  chờ đến lúc nào thủy triều lên thì đem binh ra khiêu chiến, nhử cho thuyền giặc qua chỗ đóng cọc. Hễ lúc nào nước thủy triều xuống thì quay lại hết sức mà đánh. – Hết trích (VNSL quyển Một, trang 156)

Thủy Sư Đô Đốc Togo – người đã đánh tan hạm đội của Nga Hoàng hồi 1905 tại eo biển Đối Mã nhận định rằng :

1/ Tướng Trần Quốc Tuấn đã chuẩn bị trận địa Bạch Đằng Giang trước khi Thoát Hoan kéo binh qua Việt Nam.

2/ Số nhân công và binh sĩ đóng cọc  phục vụ cho trận địa Bạch Đằng Giang phải lên tới hàng ngàn, cho nên không thể thực hiện công trình này trong khi quân đội 2 bên đang lâm chiến.

3/ Số người đi lại đông như vậy thì không thể che mắt được tướng Ô Mã  Nhi và quân thám báo của ông ta, đã để tướng Ô Mã Nhi chú ý thì không cách gì dụ được thủy quân Mông Cổ lọt vào bẫy .

Các nhà khảo cổ đã minh định được các cọc gỗ xuất xứ từ 3 loại gỗ khác nhau : gỗ gụ, gỗ bưởi và gỗ lim với 3 đường kính khác nhau 5cm, 13cm và 20cm. 

Căn cứ vào sinh cảnh thực vật của bộ môn Entomology (tạm dịch là sinh thái môi trường thực vật), 3 loại cây này không thể mọc ở vùng cửa sông có phù sa bồi đắp quanh năm, nhất là gỗ gụ và gỗ lim với đường kính 20cm thì phải là những cây có tuổi từ 25 năm trở lên. Suy ra những cây cọc cắm trên vùng sông Bạch Đằng phải đem từ nơi xa đến và tướng Nguyễn Khoái đang thi hành phận sự ngăn chặn thủy quân Mông Cổ thì làm gì có đủ nhân sự và thì giờ để đóng cọc gỗ.

Tài năng và đức độ của tướng Trần Quốc Tuấn quá siêu việt , ông được người Việt Nam đương thời và con cháu của ông nhiều đời về sau tôn kính và dành cho ông một vị trí danh dự trong lịch sử Việt Nam. Tại quê hương của ông, làng Vạn Kiếp tỉnh Hải Dương, sau khi ông qua đời, dân chúng đã lập đền thờ và tôn xưng tướng Trần Quốc Tuấn là THÁNH TRẦN. Hàng năm, đến ngày giỗ của ông 20 tháng 8 âm lịch, dân chúng khắp nơi kéo về Vạn Kiếp lễ bái tấp nập, họ coi ông như một vị thần linh thiêng bảo vệ đất nước Việt Nam và dân chúng Việt như hồi ông còn sinh tiền.

Dân chúng bình dân tôn xưng THÁNH TRẦN cũng đồng nghĩa với việc coi tướng Trần Quốc Tuấn không còn là người thường, mà họ coi ông mang nhiều tính cách thần bí và huyễn hoặc. Bây giờ  đã là đầu thế kỷ 21 thì không thể mang tính chất thần bí  áp đặt vào con người thực của tướng Trần Quốc Tuấn được nữa, vì khi đã mang tính chất thần bí thì chúng ta không rút tỉa được bài học nào cả.

Tài năng và đức độ của tướng Trần Quốc Tuấn xuất xứ từ sự giáo dục, ông được giáo dục để trở thành nhà LÃNH ĐẠO của đất nước, cho nên ông không đặt nặng vấn đề cha của ông (An Sinh Vương Trần Liễu) dặn dò phải đoạt ngôi vua, ông đã đem tài năng của ông điều khiển  nhân sự của nhà Trần để đánh đuổi quân xâm lăng nguy hiểm và to lớn hơn nước Việt gấp hàng chục lần. Lên làm vua thì được hưởng lợi lộc gì khi chủ quyền quốc gia bị tước đoạt, dân chúng điêu linh sống triền miên trong kiếp nô lệ…

Một câu hỏi từ thế kỷ 13 đến nay vẫn còn có người hỏi : dất nước Việt Nam thì quá nhỏ bé so với Trung Hoa, số lượng dân chúng Việt Nam là phân số 1/20 nếu so sánh với dân số Trung Hoa, thì làm sao chúng ta có thể tồn tại trước sự xâm lần một cách lộ liễu liên tục và có hệ thống của chính quyền Trung Hoa ? 

Vua tôi nhà Trần trong thế kỷ 13 đã 3 lần đánh tan đạo quân xâm lược Mông Cổ khét tiếng trên thế giới, đã là một bài học hùng hồn cho dân tộc Việt : hãy xây dựng và đào luyện một lực lượng trí thức chuẩn bị để LÃNH ĐẠO ĐẤT NƯỚC (xin đừng lầm lộn “lãnh đạo đất nước” với “cai trị đất nước”). Chính trong những  trí thức lãnh đạo đất nước sẽ nẩy sinh ra những sáng kiến độc đáo để hóa giải những âm mưu hung hiểm của kẻ thù phương Bắc như danh tướng Trần Quốc Tuấn đã làm hồi thế kỷ 13.

Một đất nước mà thành phần “cai trị đất nước” coi trí thức  chỉ giá trị không hơn một cục phân , luôn luôn hô háo khẩu hiệu

 “TRÍ, PHÚ , ĐỊA, HÀO

   ĐÀO TẬN GỐC, TRỐC TẬN RỄ “

thì con đường bị diệt vong là điều tất yếu, vấn đề chỉ còn là lâu hay mau mà thôi.

Trần Trung Chính

San José ngày 19 tháng 6 năm 2016

Kỷ Niệm NGÀY QUÂN LỰC thứ 41st 

Tin Tức Sinh Hoạt Cộng Đồng

 

        

MOT Y CHI CHONG CONG
               MOT LOI THE GIANH LAI QUE HUONG

Tin Tức Sinh Hoạt Cộng Đồng từ 12 đến 18-6-2016

TGCD – Cần tái tổ chức biểu tình đòi môi trường sạch ( TS Nguyễn Phúc Liên)

 – TGCD – TS Mai Thanh Truyết: Kỹ nghệ giấy tại Việt Nam

DDVH – Cộng sản và trí thức (GS Ngô Quốc Sĩ) 

 Thế cuộc xoay vần – Màn kịch Asean-Trung cộng tại Côn Minh ( Đại Dương) 

DVCCTX - Sắc Hoa Thời Loạn

Đài Phát Thanh Việt Nam – DVCCTX – Sắc Hoa Thời Loạn Dai Phat Thanh Viet Nam

Đài Phát Thanh Việt Nam – Thế cuộc xoay vần – Màn kịch Asean-Trung cộng ... Dai Phat Thanh Viet Nam

Đài Phát Thanh Việt Nam – TGCD – TS Mai Thanh Truyết: Kỹ nghệ giấy tại V... Dai Phat Thanh Viet Nam

                                                                                                                                                                      

__._,_.___

---

Posted by: Hieu Doan 

Đài Loan: Biểu tình tăng sức ép lên Formosa vụ cá chết ở Việt Nam

Đài Loan: Biểu tình tăng sức ép lên Formosa vụ cá chết ở Việt Nam

CTM Media

        Cùng tác giả:

• Chính trường và dư luận Đài Loan nóng lên vì Formosa
• Quỳnh Lưu – Nghệ An tuần hành đòi chính quyền minh bạch vụ cá chết 11/6/2016
• Hà Nội từ chối sự giúp đỡ của Hoa Kỳ trong vụ cá chết

        xem tiếp

ĐÀI BẮC (CTM Media) – Trưa nay, 17 Tháng Sáu, các nhà hoạt động Đài Loan cùng cộng đồng người Việt tại đây đã biểu tình trước khách sạn nơi công ty Formosa Plastics họp cổ đông, nhằm tăng sức ép lên công ty về vụ cá chết ở biển Việt Nam kéo dài hơn hai tháng nay.

Cuộc biểu tình phản đối Formosa diễn ra lúc 13 giờ 30 với sự tham gia của hàng chục người Việt Nam gồm công nhân, cùng với người bản xứ và đại diện các tổ chức phi chính phủ (NGO), kêu gọi tập đoàn Formosa Plastics điều tra tình trạng cá chết hàng loạt ở dọc bờ biển miền Trung của Việt Nam.

Các biểu ngữ cầm tay ghi bằng tiếng Trung lẫn tiếng Việt ghi nhận được như “Tôi yêu biển”, “Hủy hoại môi trường là một hành động tội lỗi”, “Cá cần nước sạch – Dân cần minh bạch”… đã gây chú ý cho mọi người.

Hiện tượng cá nhiễm độc chết trắng dọc bờ biển từ tỉnh Hà Tĩnh nơi đặt nhà máy thép Formosa từ hồi tháng 4, kéo dài đến nay hơn hai tháng qua, lan truyền dọc 200km bờ biển trải dài các tỉnh miền Trung Việt Nam tạo ra những làn sóng phản đối Formosa. Đến nay nhà cầm quyền Việt Nam vẫn chưa cho công bố kết quả chính thức.

Tại buổi họp, các cổ đông viên cũng đồng tình Formosa có trách nhiệm điều tra làm rõ vụ việc cá chết hàng loạt xem có liên quan đến công ty hay không. Bà Echo Lin, một cổ đông, Tổng Thư Ký Hiệp Hội Luật Gia về Môi Trường ở Đài Loan, nói với truyền thông rằng đã có yêu cầu viên chức cao cấp công ty thép của Formosa Việt Nam thực hiện cuộc điều tra độc lập và công bố kết quả.

Cũng tại buổi họp, Chủ Tịch Tập Đoàn Formosa Plastics cho biết “Tập Đoàn Formosa Plastics chỉ đầu tư mà không trực tiếp quản lý”. Tuy nhiên ông nói với các cổ đông rằng tập đoàn đã yêu cầu được tham gia điều tra với cơ quan chức năng Việt Nam, cũng như đang chờ đợi bằng chứng từ các thanh tra quốc tế.

Trước đó, hôm qua thứ Năm 16 Tháng Sáu, các nhóm hoạt động bảo vệ môi trường, dân biểu nghị sĩ Đài Loan, cùng cộng đồng người Việt Nam tại Đài Loan cũng đã có cuộc họp báo cáo buộc tập đoàn Formosa Plastics Group trách nhiệm về vụ cá chết ở Việt Nam, đòi tập đoàn Formosa trả lời về vụ cá chết bí ẩn ở miền Trung Việt Nam.

Nguồn: Chân Trời Mới Media

Tuyên bố của tổ chức nhân quyền Front Line Defenders v/v bắt giữ bà Cấn Thị Thêu

Ngày 16 tháng 6 năm 2016

Việt Nam: Vụ bắt giữ Dân Oan Cấn Thị Thêu

Vào ngày 10-6-2016 Bà Dân Oan Cấn Thị Thêu đã bị bắt tại tỉnh Hòa Bình với tội danh phá rối trật tự công cộng. Bà đang bị giam tại trại tù Hỏa Lò, Hà Nội.

Bà Cấn Thị Thêu là một dân oan đã vận động phản đối và thu thập hồ sơ những vụ cưỡng chiếm đất đai tại Hà Nội và các tỉnh phụ cận từ khi mảnh vườn của gia đình bà bị tịch thu vào năm 2007. Bà đã bị đánh, bị cầm tù chỉ vì bà kêu gọi đền bù xứng đáng cho những mảnh đất bị cướp tại Việt Nam. Bà đã giúp bà con chung quanh bảo vệ đất đai của mình và vạch trần hành vi chiếm đất của nhà nước với giá bất công từ năm 2007. Tất cả đất đai tại Việt Nam trên nguyên tắc thuộc về nhà nước. Người dân chỉ có quyền sử dụng mà thôi. Luật lệ này khiến hàng ngàn người bị chiếm đoạt đất đai đang cày cấy nhiều năm và chỉ bồi thường với giá rẻ mạt.

Vào sáng sớm ngày 10-6-2016, vài chục công an đã đến nhà của gia đình bà Cấn Thị Thêu ở tỉnh Hòa Bình thuộc miền Bắc Việt Nam. Họ lục soát nhà bà, tịch thu điện thoại và bắt bà theo điều 245 Bộ luật hình sự về tội danh “phá rối trật tự công cộng”, tố giác bà đã tham gia vào các vụ lộn xộn tại quận Đống Đa, Hà Nội. Các con của bà là anh Trịnh Bá Tư và anh Trịnh Bá Phương, cũng bị bắt giữ một thời gian ngắn ngày 13-6-2016 vì đã kêu gọi hãy thả mẹ họ ra.

Công an có thể tạm giam bà Cấn Thị Thêu đến 4 tháng để điều tra và nếu bị buộc tội, bà có thể bị bỏ tù lên tới 7 năm. Các tội giam đang buộc cho bà được biết đều liên quan đến vai trò của bà trong việc tổ chức biểu tình ôn hòa ngày 8-4-2016 để kỷ niệm 10 năm thành lập của một nhóm ủng hộ dân chủ và đòi tự do cho luật sư nhân quyền Nguyễn Văn Đài. Ông Đài đang bị giam giữ về tội “tuyên truyền chống phá nhà nước” và bị cấm liên lạc kể từ khi ông bị bắt.

Vào tháng 1-2016, nhà hoạt động nhân quyền Cấn Thị Thêu bị bắt giam ngắn hạn vì phản đối chính quyền địa phương muốn chiếm mảnh vườn của gia đình bà. Bà cũng bị bắt giam từ tháng 4-2014 đến tháng 7-2015. Trong lần đó, bà và chồng là ông Trịnh Bá Khiêm bị bắt giam 15 tháng, khi đang quay phim cảnh cưỡng chế đất đai tại quận Hà Đông thuộc Hà Nội, và quay cảnh công an đánh đập người dân bằng dùi cui, gậy gộc. Trong lúc bị bắt, bà bị công an đánh đập và buộc tội “chống người thi hành công vụ”. Khi được thả ra khỏi tù vào tháng 7-2015, bà Cấn Thị Thêu tiếp tục tham gia biểu tình ôn hòa kêu gọi trả lại đất đai đã bị chính quyền địa phương chiếm đoạt.

Front Line Defenders quan tâm về việc bắt giữ bà Cấn Thị Thêu, mà chúng tôi tin rằng chỉ vì những hành động hợp pháp và ôn hòa của bà để đòi bồi thường xứng đáng cho những đất đại bị tịch thu tại Việt Nam.

Front Line Defenders thúc giục nhà cầm quyền Việt Nam hãy:

1- Thả lập tức và vô điều kiện đối với bà Cấn Thị Thêu và ông Nguyễn Văn Đài, cũng như hủy bỏ mọi tội danh đã buộc cho họ. Các tội danh đó chỉ vì những hoạt động hợp pháp và ôn hòa để bảo vệ nhân quyền của bà mà thôi;

2- Dùng mọi biện pháp để đảm bảo an ninh và toàn vẹn cả thể chất lẫn tinh thần của bà Cấn Thị Thêu và gia đình bà;

3- Đảm bảo trong mọi trường hợp, những người bảo vệ nhân quyền tại Việt Nam có thể tiến hành những sinh hoạt hợp pháp về nhân quyền mà không bị trói buộc, xách nhiễu, hăm dọa, hay trả thù; và thừa nhận công khai vai trò quan trọng của họ trong một xã hội dân sự công bằng.

Vũ Thạch chuyển ngữ-

---

(Sau đây là nguyên văn tiếng Anh)

June 16, 2016

Vietnam: Arrest of land rights defender Can Thi Theu

On 10 June 2016 land rights defender Ms Can Thi Theu was arrested in Hoa Binh province and charged with ’causing public disorder’. She is being detained in Hoa Lo detention centre in Hanoi.

Can Thi Theu is a land rights defender who has been campaigning against and documenting land seizures in Hanoi and surrounding provinces since her family farm was confiscated in 2007. She has been beaten and imprisoned as a result of her activities calling for adequate compensation for the confiscation of lands in Vietnam. Can Thi Theu has been helping others defend their land and highlighting government expropriation of land at unfair prices since 2007. All land in Vietnam is technically owned by the state and citizens only have the right to use it. This has led to thousands of people having land they have farmed for years being taken from them and being compensated with paltry sums.

In the early hours of 10 June 2016, several dozen police officers arrived at the family home of Can Thi Theu in Hoa Binh province in the north of the country. They searched her house, confiscated her mobile phone and detained her under Article 245 of Vietnam’s Penal Code on a charge of âcausing public disorderâ, alleging she had been involved in disturbances of the Dong Da district of Hanoi. Can Thi Thue’s sons, Messrs Trinh Ba Tu and Trinh Ba Phuong, were briefly detained on 13 June 2016 for calling for their mother’s release.

Police can hold Can Thi Theu in custody for up to four months while they investigate her case and if found guilty, she could face imprisonment of up to seven years. The charges she faces reportedly relate to her role in organising a peaceful demonstration on 8 April 2016 commemorating the tenth anniversary of the founding of a pro-democracy group and demanding the release of detained human rights lawyer Mr Nguyen Van Dai. He has been held on a charge of ’conducting propaganda against the state’ and has been held incommunicado since his arrest.

In January 2016 the human rights defender was briefly detained in Hanoi for protesting against attempts by the local government to seize family farms. She was released from prison in July 2015 following her arrest in April 2014. She and her husband, Mr Trinh Ba Tu, were imprisoned for 15 months. The human rights defender was arrested while using a camera to document a land grab in Ha Dong district in Hanoi and filmed police attacking protesters with sticks and batons. During the course of her arrest, she was beaten by police and charged with âresisting on-duty state officialsâ. On her release from prison in July 2015, Can Thi Theu continued to engage in peaceful demonstrations calling for the return of land which had been confiscated by the local authorities.

Front Line Defenders is concerned by the arrest of Can Thi Theu, which it believes to be directly linked to her peaceful and legitimate work calling for adequate compensation for the confiscation of lands in Vietnam. Front Line Defenders urges the authorities in Vietnam to:

1. Immediately and unconditionally release Can Thi Theu and Nguyen Van Dai and drop all charges against them as it is believed that they are solely motivated by her legitimate and peaceful work in defence of human rights;

2. Take all necessary measures to guarantee the physical and psychological integrity and security of Can Thi Theu as well as of her family;

3. Guarantee in all circumstances that human rights defenders in Vietnam are able to carry out their legitimate human rights activities without undue restrictions, fear of harassment, threats or retaliation, and publicly recognise their important role in a just civil society.

Nguồn: Front Line Defenders

Biển Đông: Trung Quốc ngang ngược, Việt Nam im lặng

17.06.2016, HÀ NỘI (NV) - Chỉ mới có Hội Nghề Cá Việt Nam lên tiếng phản đối các tàu công vụ của Trung Quốc uy hiếp tàu đánh cá của Việt Nam, buộc ngư dân phải nộp hết hải sản đã đánh bắt được.

Một tàu cá của ngư dân Quảng Ngãi cập cảng Sa Kỳ trong tình trạng hỏng nặng vì bị tấn công ở Hoàng Sa. (Hình: Zing)

Hôm 15 Tháng Sáu, Hội Nghề Cá Việt Nam phát hành một văn bản, tường thuật hai vụ tấn công do các tàu Trung Quốc thực hiện trước đó cả tuần đối với hai tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam tại Biển Đông.

Ngày 7 Tháng Sáu, các tàu công vụ của Trung Quốc đã đuổi một tàu đánh cá mang số hiệu QNg 95193, do ông Nguyễn Trung Kiên, ngụ tại xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, làm thuyền trưởng ra khỏi vùng biển cách đảo Bom Bay, thuộc quần đảo Hoàng Sa khoảng năm hải lý. Sau đó cũng những tàu công vụ này của Trung Quốc dùng vòi rồng xịt vào con tàu đánh cá có 14 người. Vòi rồng đã khiến 2/14 ngư dân của tàu đánh cá QNg 95193 bị thương.

Ba ngày sau, hôm 10 Tháng Sáu, bốn tàu công vụ mang các số hiệu 589, 3103, 35101, 64501 của Trung Quốc tiếp cận một tàu đánh cá khác của Việt Nam mang số hiệu QNg 90657, do ông Nguyễn Văn Phú, cũng ngụ tại xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, làm thuyền trưởng, ra khỏi vùng biển cách đảo Bom Bay, thuộc quần đảo Hoàng Sa khoảng 14 hải lý.

Nhân viên thi hành công vụ của Trung Quốc đã leo lên tàu đánh cá QNg 90657, buộc ngư dân Việt Nam phải chuyển sáu tán hải sản mà họ đã đánh bắt được trong chuyến hải hành kéo dài 21 ngày sang tàu Trung Quốc. Trong ba giờ vận chuyển hải sản sang tàu Trung Quốc, nhiều ngư dân Việt đã bị đánh vì “chậm chạp.”

Cưỡng đoạt xong hải sản, nhân viên thi hành công vụ của Trung Quốc còn tịch thu nhiều thiết bị (máy định vị, radar tầm ngư, hệ thống liên lạc vô tuyến, các bộ đàm), nhiên liệu (năm phuy dầu), đồ lặn, hủy hoại nhiều ngư cụ (dây dẫn hơi, dây neo)... rồi bỏ đi.

Dù cách hành xử của nhân viên thi hành công vụ Trung Quốc hết sức ngang ngược nhưng chính quyền Việt Nam chưa có ý kiến. Chỉ có Hội Nghề cá Việt Nam “phản đối những hành động ngang ngược, phi nhân này,” đồng thời “yêu cầu Trung Quốc chấm dứt ngay những hành động sai trái, đồng thời bồi thường thiệt hại về tài sản và các tổn thương cho ngư dân Việt Nam.”

Hội Nghề Cá Việt Nam cũng đã đề nghị các cơ quan hữu trách “phản đối và có biện pháp ngăn chặn hành động phi lý và ngang ngược của Trung Quốc, hỗ trợ ngư dân khi đánh bắt trên vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam.”

Hai ngày sau bản phúc trình của Hội Nghề Cá, ngày 17 Tháng Sáu, trang thông tin Zing cho hay, trong lúc hành nghề lặn ở vùng biển Hoàng Sa, tàu cá khác của ngư dân Quảng Ngãi lại bị một tàu nước ngoài bất ngờ tấn công, rượt đuổi, đâm vỡ mạn tàu.

Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn Quảng Ngãi đã báo cáo cơ quan chức năng về việc tàu cá QNg 95821 TS của ông Nguyễn Tuất (ngụ xã Bình Châu, huyện Bình Sơn) bị tàu nước ngoài ngăn cản, rượt đuổi, đâm vỡ mạn ở vùng biển Hoàng Sa.

Theo nguồn tin Zing kể lại, chiều 16 Tháng Sáu, ông Tuất cùng bảy ngư dân hành nghề cách đảo Bông Bay thuộc vùng biển Hoàng Sa của Việt Nam khoảng 9 hải lý về hướng Bắc thì bất ngờ bị tàu nước ngoài mang số hiệu 31102 ngăn cản, tông mạnh nên bị vỡ mạn phải.

Cần nhắc lại rằng, “lệnh cấm đánh cá ở Biển Đông” của Trung Quốc đang có hiệu lực. Lệnh này vẫn được Trung Quốc công bố hàng năm và “có hiệu lực” từ 16 Tháng Năm đến 1 Tháng Tám.

Hồi thượng tuần Tháng Năm, một viên thứ trưởng của Bộ Nông Nghiệp Trung Quốc từng tuyên bố sẽ tổ chức thực thi nghiêm ngặt lệnh cấm đó và hai lực lượng: Hải cảnh, kiểm ngư của Trung Quốc sẽ đảm trách chuyện này. Năm nào, Bộ Ngoại Giao Việt Nam cũng phủ nhận “lệnh cấm đánh cá ở Biển Đông” vì nó ngang ngược, xâm phạm chủ quyền của Việt Nam ở Biển Đông.

Tuy nhiên việc phủ nhận “lệnh cấm đánh cá ở Biển Đông” chỉ ngừng ở mức... tuyên bố. Trừ việc khuyến khích ngư dân Việt tiếp tục ra biển đánh bắt hải sản để khẳng định chủ quyền, chính quyền Việt Nam chưa bao giờ thực thi bất kỳ hành động cụ thể nào tại Biển Đông để vô hiệu hóa “lệnh cấm đánh cá ở Biển Đông” của Trung Quốc.

Đó cũng là lý do ngư dân Việt Nam trở thành mục tiêu cho các tàu công vụ của Trung Quốc săn đuổi, tấn công, cưỡng đoạt, hủy hoại tài sản, kể cả tước đoạt tính mạng của họ. (G.Đ)

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=230319&zoneid=1

Tưởng niệm ngày giỗ thứ 86 của chư vị liệt sĩ Việt Nam Quốc Dân Đảng

“Mourir pour sa patrie
C’est le sort le plus beau
Le plus digne d’envie”

Nhượng Tống dịch:
“Chết vì tổ quốc,
Cái chết vinh quang
Lòng ta sung sướng
Trí ta nhẹ nhàng”

Đó là mấy câu thơ tiếng Pháp mà Nguyễn Thái Học đã đọc to trước giờ phút trả nợ non sông cách đây đúng 86 năm, ngày 17 tháng 6 năm 1930.

Ngoài Đảng trưởng Nguyễn Thái Học, vào lúc 5 giờ sáng tại pháp trường Yên Báy năm ấy, còn có 12 chiến sĩ Quốc Dân Đảng khác chuẩn bị bước lên máy chém với tâm thế “Không thành công cũng thành nhân”.

Hôm đó có tổng cộng 13 chiến sĩ chuẩn bị lên đoạn đầu đài, nhưng bên cạnh chiếc máy chém, người ta thấy xếp những 15 chiếc quan tài. Thấy sự lạ đó, nhà báo Louis Roubaud quay sang hỏi viên chánh cẩm - Sao xử chém 13 người mà lại có những 15 quan tài? Tên chánh cẩm trả lời: - Để đề phòng có người sợ quá vỡ tim mà chết tại chỗ. Tình huống này rất dễ xảy ra.

Nhằm bảo đảm cho buổi hành quyết diễn ra xuôn xẻ, hơn 400 cảnh binh, cảnh sát, lính lê dương, mật thám… đã được phái đến vây kín, lớp trong lớp ngoài bảo vệ pháp trường Yên Báy. Đồng bào Việt Nam đa số đến để được nhìn lần cuối hình ảnh của những nghĩa sĩ, mọi người đều giữ im lặng, thỉnh thoảng đâu đó có tiếng xụt xùi.

Đến giờ hành quyết, cả 13 người đều bình thản lần lượt bước tới máy chém theo danh sách được gọi.

Người đầu tiên được tên đao phủ lùn tịt Cai Công dẫn ra máy chém là Bùi Tư Đoàn, 37 tuổi, quê ở Lâm Thao. Phú Thọ. Bùi Tư Đoàn vừa mới kịp hô được hai tiếng Việt Nam… thì ông bị lính lê dương bịt miệng. Lưỡi máy chém đen xì được kéo lên theo rãnh trượt. Bùi Tư Đoàn nằm trên tấm ván, cổ ông bị gông lại. Đao phủ giật nút hãm, lưỡi dao rơi xuống tự do, kêu đánh phập.

Người thứ hai bước ra là Bùi Văn Chuẩn, 35 tuổi, ông cũng chỉ kịp hô hai tiếng Việt Nam…
Người thứ ba là Nguyễn An, 31 tuổi.
Tiếp đến người thứ tư là Hà Văn Lạo, 25 tuổi
Người thứ năm là Đào Văn Nhít
Người thứ sáu là Ngô Văn Du
Người thứ bảy là Nguyễn Đức Thịnh.
Người thứ tám là Nguyễn Văn Tiềm
Người thứ chín là Đỗ Văn Tứ
Người thứ mười là Bùi Văn Cửu
Người thứ mười một là Nguyễn Như Liên, tức Ngọc Tỉnh, 20 tuổi

Phó Đức Chính là người thứ mười hai bước ra. Ông còn kịp thản nhiên nói với Cố đạo Méchet “Ở đời, mong làm lấy một việc lớn mà việc ấy không thành thì chết có gì ân hận”, rồi ông đòi nằm ngửa để được xem lưỡi dao rơi xuống như thế nào.

Cuối cùng là Nguyễn Thái Học. Người anh hùng 28 tuổi bước lên, mỉm cười, đưa cặp mắt sáng nhìn khắp bốn phía chào đồng bào. Ông hô to: Việt Nam vạn tuế! Lập tức Công sứ De Bottini vẫy tay, cái vẫy tay thứ 13. Đầu Nguyễn Thái Học rơi xuống. De Bottini nhìn đồng hồ, lúc đó là 5 giờ 35 phút sáng ngày 17 tháng 6 năm 1930 (21 tháng 5 năm Canh Ngọ).

Xin thành kính thắp một nén hương lòng tưởng nhớ những đóa hoa máu của đầu thế kỷ XX đã bỏ mình vì sự trường tồn và độc lập của quốc gia Việt Nam.

NGUYỄN CHÍ VỊNH XIN PHÉP TQ TÌM KIẾM MÁY BAY MẤT TÍCH TRÊN VÙNG BIỂN VIỆT NAM?

Máy bay nước mình rớt trong không phận mình thì cứ tìm, cứ triển khai việc tìm kiếm cớ sao phải đi xin phép, tạo điều kiện.

CÁC BẠN NGHĨ SAO VÊ HÀNH ĐỘNG CỦA CSVN?

HÀNH ĐỘNG NÀY LÀ GÌ HẢ CÁC BẠN?

“Vào 21h30 đêm qua (16/6), tại Trụ sở Bộ Quốc phòng, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trướng Bộ Quốc phòng đã gặp Đại sứ Trung Quốc Hồng Tiểu Dũng, đề nghị phía Trung Quốc phối hợp, tạo điều kiện cho các tàu, máy bay và lực lượng của Việt Nam triển khai hoạt động tìm kiếm cứu nạn ở phía Đông đường phân định Vịnh Bắc Bộ.”

Theo Thế Giới VN

RỚT MÁY BAY, LỖI TẠI AI?

Tại sao máy bay VN chưa đánh đã rơi, liên tiếp 2 chiếc?! Có những nghi ngờ là do Trung Quốc "áp chế điện tử" làm hỏng hệ thống điều khiển trên máy bay.

Từ vụ việc, người dân có dịp nhìn thấy hình ảnh đồng phục phi công vừa xấu vừa sơ sài đến mức khó hiểu, chẳng khác nào bộ đồng phục của công nhân nhà máy (Hình 1), phong thái của các phi công VN không toát lên vẻ chuyên nghiệp. Họ được đào tạo và chăm sóc như thế nào? Muốn biết, hãy nhìn lãnh đạo của họ, điểm lại những sự việc ta thấy quân đội VN tệ đến mức nào.

- Bộ quốc phòng do Phùng Quang Thanh làm thống soái, ông ta đưa cậu ấm Phùng Quang Hải vào làm Chủ tịch HĐQT Tổng công ty 319 béo bở để kiếm ăn. Còn bản thân ông Thanh thân làm bộ trưởng, chống giặc không lo lại lo vun vén tình hữu nghị Việt-Trung, ông ta cho rằng: "Xu thế ghét Trung Quốc có hại cho dân tộc".
- Hàng trăm tướng tá quân đội hùa theo Công ty Liên Kết Việt bán hàng đa cấp, lừa đảo 50.000 khác hàng chiếm đoạt 1.900 tỷ đồng! (Hình 3,4,5) Báo nhà nước viết: "Nhiều tướng, tá nghỉ hưu bị lợi dụng". Thử suy nghĩ xem, nếu đúng nhiều tướng tá VN bị lợi dụng thì hóa ra tướng tá VN quá ngu, ngu quá làm sao lãnh đạo quân đội? Thực chất, ai cũng hiểu, do hám lợi mà thôi.
- VN hiện có khoảng 500 tướng quân đội (Tháng 12/2014 quân đội có 489 tướng). Thế giới ngạc nhiên tại sao VN nhiều tướng như thế. Phùng Quang Thanh bảo: "Không phong tướng, anh em tâm tư".

Rõ ràng, đất nước Việt Nam vô phước có ông Bộ trưởng quốc phòng chỉ lo tìm kiếm, chia chác danh lợi và nịnh bợ giặc Tàu. Còn các cấp tướng tá cũng tranh nhau tìm hư danh và lợi bẩn.

 

Rớt máy bay, lỗi tại ai? Tự hiểu.

Nguồn: Nguyen Thien Nhan

Ông Trump, Bà Clinton và tương lai quan hệ Mỹ-Việt

The Diplomat

        Cùng tác giả:

• Phỏng vấn: Đảng Chính Trị 'Khác' của Việt Nam
• Ngăn chận Trung Quốc: Quân đội Hoa Kỳ dự trữ vũ khí tại Cam Bốt và Việt Nam
• Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-ASEAN tại Sunnylands đã đạt được gì?

        xem tiếp

Roncevert Ganan Alomond
11/06/2016

Tiếp theo sau chuyến viếng thăm Việt Nam của Tổng thống Barack Obama và với cuộc tranh cử tổng thống Hoa Kỳ sắp tới, suy nghĩ đến tương lai quan hệ Mỹ-Việt là điều thích đáng. Cụ thể hơn, sau ngày bầu cử tổng thống ngày 8 tháng 11 năm 2016 sẽ có một vị tổng thống Mỹ mới.

Với hệ thống lưỡng đảng tại Hoa Kỳ, vị tổng thống mới sẽ hoặc là ông Donald Trump hoặc bà Hillary Clinton.

Thẩm định xem quan hệ Mỹ-Việt có thể thay đổi thế nào dưới quyền Tổng thống Hillary Clinton hay Tổng thống Donald Trump là việc rất quan trọng chẳng những cho các giới có nhiều quan tâm tại Hà Nội và Washington mà còn cho cộng đồng quốc tế nói chung, đặc biệt là với vai trò nổi bật của Việt Nam trong những vấn đề quan tâm toàn cầu như tranh chấp lãnh hải và hàng hải tại Biển Đông.

Xây dựng hợp tác toàn diện

Trước khi dự phóng về tương lai, chúng ta cần nhìn lại tiến trình quan hệ Mỹ-Việt thế nào kể từ lúc Hoa Kỳ cắt đứt quan hệ với Việt Nam sau năm 1975. Mối quan hệ này đã đi qua ba giai đoạn trước khi hướng đến việc hợp tác toàn diện.

Trong giai đoạn đầu, Hoa Kỳ và Việt Nam tìm cách giảm căng thẳng và xây dựng lại niềm tin. Những biện pháp của Hà Nội trong thập niên 80 như đổi mới kinh tế, hợp tác trong việc tìm kiếm hài cốt quân nhân Mỹ, và rút quân chiếm đóng ra khỏi Cam Bốt nhằm tạo điều kiện để cải thiện quan hệ với Washington. Thập niên 90 thấy được kết quả này. Tổng thống Bill Clinton chấm dứt lệnh cấm vận giao thương năm 1994, tái lập quan hệ ngoại giao năm 1995, bổ nhiệm vị Đại sứ Mỹ đầu tiên từ sau năm 1975, và ký hiệp ước giao dịch song phương Mỹ-Việt năm 2000.

Trong giai đoạn thứ nhì, cùng lúc với thời điểm của chính quyền Tổng thống George W. Bush, hai quốc gia xây dựng nền móng đối tác. Hiệp ước giao dịch bắt đầu áp dụng vào năm 2001. Việt Nam bắt đầu tăng trưởng kinh tế lẹ, một phần nhờ vào gia tăng xuất khẩu sang Hoa Kỳ và nhờ đầu tư của Hoa Kỳ. Từ năm 2000, tỷ lệ tăng trưởng GDP của Việt Nam là hơn 6% mỗi năm, chỉ sau Trung Quốc. Trong thời gian này Hoa Kỳ cũng trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Năm 2007, Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO và được quy chế Quan Hệ Thương Mại Bình Thường Vĩnh Viễn với Hoa Kỳ.

Việt Nam chính thức gia nhập WTO vào năm 2007.

Quan hệ an ninh & quốc phòng cũng được củng cố. Điển hình là năm 2005, Hoa Kỳ tạo cơ hội huấn luyện đào tạo cho sĩ quan quân đội Việt Nam và năm 2007, chính quyền tổng thống Bush nới lỏng lệnh cấm vận vũ khí để cho phép Việt Nam mua được một số thiết bị không gây sát thương. Washington và Hà Nội cũng bắt đầu họp thượng đỉnh hàng năm để thảo luận các vấn đề cải tổ kinh tế và chính trị, cũng như các vấn đề an ninh chiến lược ảnh hưởng đến đôi bên. Đáng lưu ý là đối thoại chiến lược Mỹ-Việt gia tăng trong lúc Trung Quốc có thái độ ngày càng hung hãn trong vùng.

Giai đoạn thứ ba bắt đầu với nhiệm kỳ tổng thống Obama và việc phát triển hợp tác đầy đủ và sâu sắc hơn. Sau hai cuộc chiến dài tại Trung Đông, ông Obama hứa sẽ xoay chuyển quan tâm của Hoa Kỳ sang vùng Châu Á-Thái Bình Dương. Chính quyền Obama đặc biệt liệt kê Việt Nam là một đối tác cần được phát triển theo chiến lược “tái quân bằng” của Obama.

Trong hướng đó, Hoa Kỳ ủng hộ vai trò của Việt Nam trong TPP. Nếu được mọi quốc gia phê chuẩn và thực hiện, TPP sẽ chiếm 40% GPD thế giới. Việt Nam sẽ được tiếp cận thêm vào thị trường Hoa Kỳ và đầu tư nước ngoài. Ngược lại, Việt Nam là đối tác giao thương đứng hàng thứ năm của Hoa Kỳ trong các đối tác TPP. Chính quyền Obama cũng dùng TPP như củ cà rốt để khuyến dụ Việt Nam chấp nhận một số cải tổ như bảo vệ mạnh hơn các quyền lao động, sở hữu trí tuệ, nhân quyền. Một cách rộng rãi hơn, Hoa Kỳ xem TPP như một bệ phóng để mở rộng tầm ảnh hưởng trong vùng và khuyến khích hội nhập vùng rộng lớn hơn.

Cạnh đó, Việt Nam đóng vai trò lớn trong tình thế chiến lược của Hoa Kỳ trong vùng. Trước đà leo thang của Trung Quốc tại Biển Đông, Hoa Kỳ đẩy mạnh vai trò quân sự và ngoại giao trong vùng. Chính quyền Obama tìm cách định chế hóa cuộc tranh chấp tại các diễn đàn vùng, như ASEAN và Thượng Đỉnh Đông Á, và cổ võ việc dùng tòa trọng tài. Trong bài phát biểu tại Hà Nội, tổng thống Obama đã cảnh cáo các toan tính của nước lớn “hiếp đáp” nước nhỏ. Để lời nói đi đôi việc làm, Washington đã gia tăng các công tác tự do hải hành, và cam kết tăng cường khả năng hoạt động trên biển của các đối tác như Việt Nam. Việc tháo gỡ lệnh cấm bán vũ khí đối với Việt Nam cũng nằm trong khuôn khổ này.

Tóm lại, chuyến viếng thăm Việt Nam của tổng thống Obama tượng trựng cho cực điểm của tiến trình ba giai đoạn mà Hoa Kỳ và Việt Nam xây dựng hợp tác toàn diện. Chuyến thăm của ông Obama còn tiêu biểu cho một bước ngoặt, khi ông nhìn nhận là người tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên lớn lên trong thời hậu chiến. Viễn ảnh lạc quan của tương lai, chứ không phải gánh nặng của quá khứ, sẽ điều hướng mối quan hệ song phương.

Tương lai gần sẽ có một tổng thống Hoa Kỳ mới. Cuộc tranh cử tổng thống 2016 sẽ cho thấy sự tương phản giữa hai ứng viên với những hàm ý đáng kể cho quan hệ Mỹ-Việt.

Tổng thống Hillay Clinton: Tiếp nối và Gia tăng tiếp cận

Nếu bà Hillary Clinton đắc cử tổng thống, bà có lẻ sẽ tiếp tục hướng tiếp cận của Tổng thống Obama với Việt Nam và có thể gia tăng mức độ tiếp cận với Hà Nội. Bà Clinton chẳng những từng là Bộ Trưởng Ngoại Giao của ông Obama mà còn ngấm trong người đầy đủ truyền thống và quy ước chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ. Về khía cạnh này, bà sẽ là vị tổng thống có nhiều kinh nghiệm nhất và du hành nhiều nhất trong lịch sử cận đại Hoa Kỳ, đặc biệt là đối với Việt Nam. Hồi thời làm Đệ Nhất Phu Nhân, bà đã tháp tùng Tổng thống Bill Clinton thăm Việt Nam năm 2000.

Về khía cạnh kinh tế, bà Clinton nhiều phần sẽ tìm cách mở rộng giao thương Hoa Kỳ trong vùng Châu Á-Thái Bình Dương. Hồi còn làm Bộ Trưởng Ngoại Giao, bà đã từng có những biểu lộ hậu thuẫn cho TPP. Chẳng hạn như vào năm 2012, tại Singapore, bà tán dương những điểm ích lợi của TPP cho vùng. Sau khi hiệp ước TPP kết thúc vào tháng Hai này, bà Clinton ra hiệu chống đối một số chi tiết của hiệp ước. Tuy nhiên động tác này có thể chỉ là những động thái chiến thuật trong thời điểm chính trị tại Hoa Kỳ không thân thiệt với giao dịch tự do.

Trong nhiệm kỳ làm ngoại giao cho chính quyền Obama, bà Clinton có tiếng là trong nhóm “diều hâu”. Thí dụ như bà cổ võ can thiệp vào Libya, Hoa Kỳ can dự vào Syria nhiều hơn. Thật vậy, bà có thể mạnh tay hơn ông Obama trong việc đẩy chính sách Hoa Kỳ tại Châu Á-Thái Bình Dương. Trong lúc tranh cử, bà Clinton hứa là sẽ buộc Trung Quốc “chịu trách nhiệm” cho những hành vi hung hăng trong vùng, và đặt để lại vai trò một cường quốc Thái Bình Dương của Hoa Kỳ.

Bà Hillary Clinton trong chuyến đi Việt Nam Tháng 7/2010.

Vào ngày 2 tháng Sáu, 2016, trong một bài phát biểu về vấn đề an ninh quốc gia, bà nhấn mạnh vai trò quan trọng của các đồng minh Hoa Kỳ tại Châu Á-Thái Bình Dương. Bà cũng chỉ trích mạnh mẽ ông Donald Trump về những phát biểu liên quan đến khối NATO và đồng minh Hoa Kỳ tại Châu Á (xin xem trong phần sau).

Bà Clinton nhận thức rõ tình hình tranh chấp tại Biển Đông. Vào tháng Bảy năm 2010, tại Diễn Đàn Vùng ASEAN hàng năm với sự có mặt của các bộ trưởng ngoại giao tại Hà Nội, Bộ trưởng Ngoại trưởng Clinton lúc bấy giờ tuyên bố tự do hải hành là một “lợi ích quốc gia” của Hoa Kỳ và Hoa Kỳ chống đối việc dùng hay hăm dọa vũ lực của bất cứ quốc gia đang tranh chấp nào tại Biển Đông. Để chỉ trích đường chín vạch của Trung Quốc, bà lập luận rằng “tuyên nhận chủ quyền lãnh hải một cách chính đáng tại Biển Đông phải đến từ những tuyên nhận chủ quyền chính đáng của đá, đảo.” Theo Công Ước Luật Biển Liên Hiệp Quốc, các đảo hay cấu trúc nhân tạo không có quyền hạn lãnh hải.

Với lịch sử về quan điểm và lập trường của bà, chúng ta có thể mong chờ một Tổng thống Hillary Clinton tiếp tục mở rộng quan hệ giao thương với Việt Nam, khuyến khích giải quyết tranh chấp Biển Đông qua định chế ASEAN, củng cố khả năng quân sự và hải quân của các đối tác quan trọng như Việt Nam, thách thức Trung Quốc tuân thủ các quy ước hành xử trên biển, và duy trì mạnh mẽ quyền tự do hải hành và bay ngang.

Tổng thống Donald Trump: tái thẩm định và không rõ ràng

Nếu ông Donald Trump đắc cử tổng thống, chúng ta có thể trông mong sự bất ngờ. Ông là một ứng viên tổng thống Mỹ không theo quy ước. Đây là cuộc vận động tranh cử tổng thống đầu tiên của ông cho một chức vụ công cộng. Trước khi tuyên bố ra tranh cứ, hình ảnh công chúng của ông phần lớn đến từ các bất động sản, chương trình TV, và báo lá cải.

Có lẽ không gì ngạc nhiên, cuộc vận động tranh cử của ông Trump làm thay đổi tất cả những giả định thông thường cho một cuộc tranh cử tổng thống, cả về khía cạnh nghi thức lẫn đề xuất chính sách. Một cách ngắn gọn, ông Trump ra tranh cử trong vai trò một người “bên ngoài” tìm cách đảo lộn tiến trình chính trị Hoa Kỳ.

Trong bài diễn văn về chính sách ngoại giao, ông Trump tuyên bố lập trường - Hoa Kỳ Trước Nhất - có vẻ như là chuẩn mực thông thường (quốc gia nào cũng khẳng định quyền lợi của mình), nhưng về chi tiết thì lại đi xa khỏi các nguyên tắc thông thường của chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ. Lấy ví dụ, trong nỗ lực chống lại tình trạng di dân bất hợp pháp và gây ra tội phạm, ông hứa sẽ “xây bức tường” giữa Hoa Kỳ và Mexico. Để cứng rắn hơn trong cuộc chiến chống khủng bố, ông Trump quăng ra ý kiến tra tấn những nghi can khủng bố cũng như nhắm tấn công gia đình họ. Trước vụ tấn công khủng bố tại California vào tháng 12 năm 2015, ông đề nghị lệnh cấm tạm thời không cho người Hồi giáo vào Mỹ.

Ông Donald Trump với chủ trương “Hoa Kỳ Trước Nhất”.

Đối với Việt Nam và vùng Châu Á-Thái Bình Dương, có ít nhất là bốn lãnh vực mà nhiệm kỳ tổng thống Trump sẽ đưa đến việc tái thẩm định lại chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ, và từ đó, gây ra tình trạng bấp bênh, mơ hồ.

Thứ nhất, về việc giao thương, ông Trump đã lên tiếng chống lại các hiệp ước tự do giao thương. Ông chống đối TPP mãnh liệt - gọi đó là một “giao kết tồi tệ”, chỉ có lợi cho Trung Quốc (mặc dầu Trung Quốc không có chân trong TPP). Ông Trump cũng nghi ngờ về WTO và chỉ trích quy chế thành viên của Trung Quốc trong đó. Để giúp và bảo vệ các công ty Hoa Kỳ và nhân viên chống lại cạnh tranh bất chánh, ông hứa sẽ có biện pháp trừng phạt Trung Quốc về những hành vi như phá giá tiền tệ, tài trợ cho xí nghiệp quốc doanh, đánh cắp sở hữu trí tuệ. Những lập luận này có thể được áp dụng cho các quốc gia Châu Á, như Việt Nam, mà Hoa Kỳ đang bị nhập siêu.

Thứ nhì, ông Trump đã chỉ trích vai trò của khối đồng minh của Hoa Kỳ trên thế giới, từ khối NATO đến Thái Bình Dương. Ông cho rằng liên minh này không quân bằng và các đồng minh phải nên gánh vác thêm trách nhiệm hoặc ngay cả bỏ rơi họ nếu là gánh nặng cho Hoa Kỳ. Lấy thí dụ, ông Trump đề nghị các đồng minh hiện thời được cái dù hạt nhân của Hoa Kỳ bảo vệ là Á-rập Saudi, Nhật và Nam Hàn nên tự có vũ khí hạt nhân.

Thứ ba, ông Trump nguyện không can thiệp vào những xung đột mà không trực tiếp đe dọa an ninh của Hoa Kỳ. Ông chỉ trích nặng nề việc Hoa Kỳ can thiệp vào Iraq và Libya là sai lầm và không ích lợi gì cho Hoa Kỳ. Ông Trump chưa bày tỏ quan điểm rõ ràng về Biển Đông, nhưng với Hoa Kỳ không phải là một quốc gia tranh chấp trong vùng, quan điểm cơ bản của ông có thể là giữ khoảng cách, không can dự: để Việt Nam và Phi Luật Tân tự bảo vệ lợi ích của họ.

Thứ tư và trên bình diện rộng hơn, ông Trump đặt nghi vấn về vai trò bảo vệ hòa bình thế giới của Hoa Kỳ. Từ sau Thế Chiến Thứ Hai, Hoa Kỳ là nơi cung cấp lợi ích công cộng thế giới, chẳng hạn như phát triển các định chế quốc tế, duy trì quyền tự do hải hành, xiển dương các giá trị dân chủ, và đóng vai trò quân bằng cho các xung đột thế giới. Không rõ và có lẽ đáng ngờ rằng ông Trump sẽ tiếp tục những việc này dưới chủ trương “Hoa Kỳ Trước Nhất” của ông. Chỉ khía cạnh này thôi đã gây ra nhiều thắc mắc, nghi vấn cho tương lai của thế giới.

Vào ngày 8 tháng 11 năm 2016, người dân Hoa Kỳ sẽ chọn một vị tổng thống mới, Donald Trump hoặc Hillary Clinton, sự chọn lựa này sẽ có hệ quả cho Việt Nam và vùng Châu Á-Thái Bình Dương.

Roncevert Ganan Almond làm việc cho The Wicks Group, Washington DC. Ông tư vấn các chính quyền tại Châu Á, Âu, Phi, Châu Mỹ La-Tinh, Trung Đông về các vấn đề luật pháp quốc tế. Ông từng là phụ tá cho bà Hillary Clinton trong kỳ vận động tranh cử tổng thống năm 2008 nhưng hiện nay không liên quan đến bên tranh cử nào. Quan điểm nơi đây là của riêng ông.

Hoàng Thuyên lược dịch theo [The Diplomat->http://thediplomat.com/2016/06/trum...

http://www.viettan.org/Ong-Trump-Ba-Clinton-va-tuong-lai.html

__._,_.___

---

Posted by: ly vanxuan