'Xã hội dân sự VN sẽ tiến triển
mạnh'
·
9 giờ trước
Mặc dù có khó
khăn, xã hội dân sự ở Việt Nam đang tìm được chỗ đứng, phát huy vai trò của
mình, theo ý kiến các nhà quan sát và hoạt động từ Việt Nam.
Xã hội dân sự
đang khẳng định vai trò không những trong 'thực tiễn' mà còn trong 'tác động'
tới sửa đổi, hình thành chính sách của nhà nước, vẫn theo ý kiến phát biểu tại
cuộc Tọa
đàm Trực tuyến trên Google Hangout của BBC hôm 27/11/2014.
Tiến sỹ Trần
Tuấn, một nhà nghiên cứu về chính sách và phát triển cộng đồng thuộc Vusta
(Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam), nói với Tọa đàm:
"Chúng tôi
thấy rằng trong những năm vừa qua đã có sự phát triển, chúng tôi gọi là gia tốc
tăng lên ngày càng nhanh, đặc biệt trong 5 năm qua.
"Vào
khoảng hai năm gần đây, thấy rằng có sự phát triển, tiếng nói của xã hội dân sự
bắt đầu dần đi vào, ngoài những vấn đề thực tiễn, nhưng đồng thời trong cả vấn đề
chính sách, hoặc những tác động để thay đổi chính sách đã bắt đầu có được.
"Đặc biệt
tiếng nói của xã hội dân sự trong vấn đề nghiên cứu, tác động chính sách và
những vấn đề đi dần vào các lợi ích của người dân được đặt lên trên bàn để thảo
luận trong vấn đề cân bằng lợi ích với các bên doanh nghiệp, cũng như bên về
các lợi ích của nhà nước."
Triển vọng lâu dài
Về triển vọng
lâu dài của xã hội dân sự, nhà nghiên cứu cho rằng Việt Nam sẽ theo kịp bước
của thế giới văn minh để có chỗ đứng cho định chế này.
Tiến sỹ Trần
Tuấn nói: "Còn về mặt lâu dài, chúng tôi nghĩ rằng chắc chắn Việt Nam sẽ
phải chung bước với sự tiến bộ của thế giới văn minh này, có nghĩa là phát
triển xã hội phải đứng trên trụ cột có nhà nước, có thị trường và có xã hội dân
sự.
"Trong đó tôi
nghĩ vai trò hiện nay, lúc này đang cần là cần có sự đi đầu của những các nhà
hoạt động dân sự, chúng tôi gọi là thực tiễn, để lấy thực tiễn buộc thay đổi
chính sách và điểm thứ hai nữa là phải có sự vào cuộc của các nhà khoa học.
"Và nếu
làm được việc đấy, cứ trước hết nhắm vào các vấn đề mà tôi cho rằng, chưa nói
gì đến các vấn đề chính trị, thì ít nhất là vấn đề về an sinh xã
hội, về vấn đề y tế, giáo dục v.v..., cũng đủ để mà xã hội dân sự, các tổ chức
xã hội dân sự thể hiện được tiếng nói của mình."
'Không thể đảo ngược'
Nhà xã hội học,
Tiến sỹ Lê Bạch Dương, chuyên gia trong lĩnh vực phát triển xã hội, cho hay ông
lạc quan về triển vọng của xã hội dân sự ở Việt Nam.
Ông nói với Tọa đàm của BBC: "Tôi
khá là lạc quan, tôi nghĩ là xã hội dân sự đương nhiên sẽ tiếp tục phát triển,
và điều kiện khách quan ở Việt Nam hiện nay cũng đang mở ra những cơ hội.
"Chẳng hạn
Việt Nam hiện nay, đang hội nhập rất mạnh mẽ, tham gia rất nhiều những diễn đàn
quốc tế song phương, đa phương, ký kết rất nhiều những công ước v.v...
"Bên cạnh
giúp cho Việt Nam phát triển về mặt kinh tế, về mặt thể chế, cũng có rất nhiều
những chương trình khuyến khích, thậm chí đặt vấn đề bắt buộc phải có sự tham
gia của người dân, tham gia của những tổ chức cộng đồng.
"Và bằng
sự tham gia như vậy thì các tổ chức cộng đồng hay những tổ chức phi chính phủ,
không những chỉ tiếp cận được với những nguồn thông tin kiến thức mà còn có
được những kỹ năng phát triển xã hội dân sự rất tốt.
"Có những mối
liên kết vượt ra ngoài biên giới quốc gia, cho nên tôi nghĩ triển vọng đấy là
không thể đảo ngược được và xã hội dân sự đang từng bước trưởng thành, tôi nghĩ như
vậy. Nói chung là tôi rất lạc quan và đó là quan điểm chung của tôi về triển
vọng của xã hội dân sự."
'Xu thế tất yếu'
Nhà xã hội học
nói với Tọa đàm: "Tất nhiên là nó cũng có những khó khăn, chẳng hạn như vấn đề khung
pháp lý ở Việt Nam như các anh chị biết chưa có được khung pháp lý tạo điều
kiện cho xã hội dân sự phát triển tốt.
"Rồi nhận
thức xã hội còn có những hạn chế, rồi những vấn đề nguồn lực, nhân lực vẫn còn
có những giới hạn, tuy nhiên tôi tin rằng xu thế đó đang ngày càng tích cực
hơn."
Bà Nguyễn Ngọc
Như Quỳnh, tức blogger Mẹ Nấm, nói với Tọa đàm từ Nha Trang:
"Tôi cũng
đồng ý và thấy lạc quan về tình hình phát triển của xã hội dân sự, bởi vì xã
hội dân sự là một trong những điều kiện tiên quyết, tiến trình phát triển của
đất nước cần xã hội dân sự.
"Vì vậy,
là một trong những người đi đầu, tôi nghĩ dù có khó khăn thì nhất định nó sẽ
phải phát triển vì đó là xu thế tất yếu không thể nào thay đổi trong thời điểm
hiện tại."
'Bảo vệ nhân quyền'
Được hỏi vì sao
vấn đề này được đặt ra và 'bảo vệ nhân quyền' có quan hệ gì với xã hội dân sự
hay không, hay là nằm ngoài thiết chế này, blogger Nguyễn Tường Thụy, một nhà
báo độc lập từ Hà Nội tham dự sự kiện, nói với Tọa
đàm của BBC:
"Trước hết
là nó không hề nằm ngoài một chút nào cả.
"Bằng
chứng là chủ trương của buổi tọa đàm này là mời tất cả các tổ chức xã hội dân
sự ở Việt Nam tham gia và đã có nhiều tổ chức tham gia.
"Như là
ngày hôm qua (26/11), trong buổi tọa đàm ấy có Hội Ái hữu Tù nhân Chính trị,
Hội Nhà báo Độc lập, Hội Anh em Dân chủ, Hội Bầu bí Tương thân, Mạng lưới
Bloggers, No-U Sài Gòn, No-U Hà Nội, hay là Hội Phụ nữ Nhân quyền.
"Cho nên
điều này, các tổ chức này không có gì độc lập và khác biệt với các tổ chức dân
sự của xã hội dân sự Việt Nam hiện nay," ông Thụy nói.
'Đương nhiên liên hệ'
Cũng về vấn đề
này, nhà xã hội học Lê Bạch Dương bình luận:
"Tôi cũng
hoàn toàn đồng ý với ý kiến của anh Tường Thụy là không có gì mà có thể nói là
nằm ngoài sự quan tâm của xã hội dân sự cả.
"Rất nhiều tổ
chức xã hội dân sự cũng đang làm những vấn đề liên quan đến quyền. Và tôi có
thể nói hầu hết các tổ chức cộng đồng hay những tổ chức phi chính phủ hiện nay,
không ít thì nhiều, đều đề cập những vấn đề liên quan đến nhân quyền.
"Hoặc là
bình đẳng giới, hoặc những vấn đề quyền kinh tế, chính trị, xã hội khác nhau,
cho nên việc bảo vệ những người 'bảo vệ nhân quyền' thì tôi hình dung, tôi có
thể khẳng định luôn nó chính là một trong những cái là mối quan tâm của các tổ
chức xã hội dân sự và tất nhiên sự tham gia là ở các quy mô khác nhau.
"Và tôi
cũng đồng ý với các ý kiến của các anh chị trước là chúng ta đừng giới hạn xã
hội dân sự chỉ ở những tổ chức có đăng ký, mà đây có thể là những mạng Internet
hay là những nhóm người dân cùng chia sẻ những mối quan tâm khác nhau.
"Cho nên
khi đã trở thành một vấn đề quan tâm chung, thì sự bảo vệ 'những người đứng ra
bảo vệ' những vấn đề quyền của người dân thì đương nhiên tôi nghĩ nó có mối
liên hệ," Tiến sỹ Lê Bạch Dương nói với Tọa
đàm.
'Một sự dũng cảm'
Blogger Nguyễn
Tường Thụy nói với Tọa đàm rằng nhiều tổ chức trong xã hội dân sự ở Việt Nam
vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong có 'phép thành lập', và ông nói thêm ngay chỉ
việc lập ra tổ chức 'đã là một sự dũng cảm'.
"Và họ cho
rằng những tổ chức này thành lập là trái với Hiến pháp và pháp luật của Nhà
nước, bởi vì (với) các tổ chức này, họ rất sợ danh từ 'xã hội dân sự'.
"Nói xã hội dân
sự là họ cho rằng là cái gì đấy đối lập với Đảng Cộng sản Việt Nam, là hoạt
động lật đổ, là hoạt động chống phá, chính vì vậy, những tổ chức hoạt động dân
sự thành lập ra đã là một sự dũng cảm rồi.
"Và khi
thành lập ra phải đối mặt với tất cả những sự nguy hiểm, sự sách nhiễu, phiền
toái và họ không được nhà nước, chính quyền và các cơ quan Đảng ủng hộ
họ."
Bình luận về ý
kiến tại sao có một số tổ chức được đưa vào trong luật, còn một số khác lại
không được, Tiến sỹ Trần Tuấn nói:
"Đất nước
Việt Nam hiện nay của chúng ta được xuất phát trên mô hình xã hội chủ nghĩa, và
trong mô hình xã hội chủ nghĩa thì Đảng lãnh đạo và các đoàn thể xã hội phục vụ
cho triển khai các đường lối của Đảng. Chó nên đó là lý do tại sao được đưa
vào.
"Còn chúng
ta đang bàn đến vấn đề của Việt Nam hiện nay, trong giai đoạn bước vào để hòa
nhập với thế giới, trong toàn cầu hóa, thì chắc chắn sẽ có sự hình thành tổ
chức xã hội dân sự. Và quá trình này muốn đưa được vào luật, hoặc để có sự cho
chúng ta hiểu được, chắc chắn đòi hỏi chính các tổ chức xã hội dân sự phải thể
hiện được mình.
"Để chứng
minh được rằng đấy là những hoạt động thiết thực cho sự phát triển của xã hội
và bên cạnh đó phải có những bài viết về mặt lý thuyết, những cơ sở để đưa
ra".
'Đi đầu khó khăn'
Nhà nghiên cứu
chính sách phát triển cộng đồng giải thích:
"Bởi chính
sự hình thành mà chúng tôi gọi là sự ổn định và kiểu tư duy 'nhà nước quản lý
và Đảng lãnh đạo' và mô hình cấu trúc xã hội chủ nghĩa trước kia, nó sẽ còn nằm
dài trong xã hội một thời gian dài nữa.
"Cho nên
sự dị ứng đối với các tổ chức do dân, bởi dân, vì dân lập ra phục vụ cho các
hoạt động của dân nó sẽ tồn tại một thời gian.
"Và những
người đi tiên phong chắc chắn gặp những trở ngại.
"Tôi nghĩ rằng,
bên cạnh đó, các nhà khoa học phải đóng một vai trò trong quá trình này, bởi vì
chỉ có thể bằng các bài viết, bài phân tích để gợi mở, đi song song với các
hoạt động thực tế mới có thể giúp cho người ta, tôi tạm gọi là 'ngộ ra' vấn đề
này.
"Và thời
gian ngộ ra lâu hay chóng là nó phụ thuộc vào sự quyết tâm của chúng ta đến
đâu."
'Tiến bộ số lượng'
Nữ luật sư nói:
"Thứ nhất có một sự tiến bộ về mặt số lượng, khoảng hai năm gần đây chúng
ta thấy nở rộ lên các tổ chức tự do người dân thành lập về những mục đích khác
nhau, ví dụ như mục đích giúp đỡ trẻ em nghèo về vấn đề học hành ở miền núi,
hoặc là giúp đỡ về vấn đề từ thiện trong các bệnh viện, hoặc giúp đỡ thăm nuôi
những tù nhân lương tâm như là Hội Bầu bí Tương thân mà tôi tham gia đồng sáng
lập v.v...
"Thì rất
nhiều những tổ chức chúng ta thấy là họ tự công bố thành lập, và khi tôi đọc
luật quốc tế, tôi thấy rằng việc tự công bố cũng là một yếu tố thể hiện ý chí của
những cá nhân thành lập đó, một cách rõ ràng và mạnh mẽ nhất và tạo nên giá trị
của hội, nhóm đó.
"Ở những
nước văn minh phát triển như ở bên Úc, bên Mỹ chẳng hạn, các hôi nhóm này có
thể đăng ký ở những ủy ban dân chính tùy vào từng đất nước, giống như ở Việt
Nam là cơ quan nội vụ, sở nội vụ, có thể không cần phải đăng ký, nhưng trong
quá trình hoạt động của họ, họ phải tuân thủ những gì mà họ thỏa thuận với nhau
trước đó và họ không được vi phạm các quy định của pháp luật.
"Và không
làm tổn hại đến những giá trị mà ngay cả quy định pháp luật chưa quy định, tức
là tính tự giác của họ cực kỳ cao. Và khi nhìn lại hai năm gần đây ở Việt Nam,
tôi thấy rằng sự phát triển như vậy rất là đáng mừng về mặt số lượng.
"Còn về
mặt chất lượng, tôi không cảm thấy có quá nhiều bi quan, mặc dù nó chưa được
như chúng tôi mong đợi," Luật sư nêu nhận xét với BBC.
__._,_.___
