TINH THẦN YÊU NƯỚC, KHÁNG TÀU CỦA TIỀN NHÂN

TINH THẦN YÊU NƯỚC, KHÁNG TÀU CỦA TIỀN NHÂN

Đỗ Quyên

Lời mở đầu

Vào thời buổi khoa học điện toán ngự trị toàn cầu như ngày nay mà người viết lại đem câu chuyện chữ Hán xưa như .... trái đất ra mà luận bàn thì e rằng không khỏi bị cho là lỗi thời. "Ăn cơm mới, nói chuyện cũ", thật ... khó nghe. Thế nhưng, không hiểu sao trong hoàn cảnh đất nước hiện nay, ngưòi viết bỗng nảy sinh ra ý tưởng so sánh. Dù chỉ là nhận xét cá nhân và có thể là chủ quan, cũng xin chia xẻ cùng quý độc giả, với hi vọng rằng trong muôn một, những lời lẽ thô sơ, ý tưỏng chất phác sẽ được các bậc "thức giả" đi trước chỉ giáo cho. Do thế, xin chân thành cảm tạ.

TINH THẦN YÊU NƯỚC CỦA TIỀN NHÂN

Có thể nói, ai đã từng là học sinh Việt Nam, từng học sử Việt, thì không mấy ai xa lạ với danh từ "thời kỳ đô hộ" của Trung Hoa trong lịch sử suốt mấy ngàn năm của dân tộc. Có điều càng bị đô hộ thì công cuộc tranh đấu chống ngoại xâm của dân ta càng mạnh, để nói lên ý chí quyết chiến dành lấy nền độc lập của dân tộc, và cho dân tộc. Điều này đã được sử sách ta ghi chép. Nhìn lại ngày xưa, dân ta, ngoài việc chống Tàu bằng vũ khí, còn bằng cả sự kiên trì nhẫn nại, với một tinh thần cương quyết và nhất là bằng cả sự thông minh của mình. Trong bài này người viết chỉ xin nhắc lại một khía cạnh nhỏ trong công cuộc chống Tàu của người xưa để gọi là khơi lại một vài nét son trong quá trình tranh đấu chống ngoại xâm để có thể nhân đó còn cảm thấy chút tự hào về quá khứ vẻ vang mà tiền nhân ta đã dày công xây đắp.

NIỀM TỰ HÀO DÂN TỘC

Thật vậy, trong khi ngoại bang đặt ách thống trị lên đất nước ta, nhân dân ta cũng không chịu "nép một bề", mà vẫn luôn chứng tỏ sự bất mãn hoặc biểu lộ sự phản kháng dưới hình thức này, hay hình thức khác. Nói cách khác, ngưòi dân Việt vẫn luôn biểu lộ ý chí muốn vươn lên, thoát ra khỏi hoàn cảnh u ám ấy. Đặc biệt, tuy có bị ảnh hưởng ít nhiều bởi chính sách đồng hoá của Tàu, dân ta vẫn cố duy trì bản sắc dân tộc. Đó chính là nhờ tinh thần bất khuất của người dân, dưới sự điều khiển khéo léo của những bậc lãnh đạo tài ba, đức độ. Khôn ngoan, biết lợi dụng tình thế, để tùy cơ ứng biến, cùng vơi nhân dân chống lại ngoai bang ... là những tấm gương quý báu của tiền nhân để lại. Ngày nay chúng ta, mỗi khi nhắc đến, còn cảm thấy tự hào về tinh thần quật khởi ấy. Nhìn thấy cảnh tham tàn đang diễn ra, bậc lãnh đạo yêu nưóc thương dân chân chính chắc chắn đã không thể ngồi yên. Nhìn lại trang sử cũ, một Lê Lợi đã "quên ăn vì giận", đã "đau lòng nhức óc", đã "nếm mật nằm gai" (Bình Ngô Đđại Cáo) để tìm phương cứu nước. Còn dân ta thì một mặt, tuy bị chèn ép đã phải cắn răng "tiếp thu" những gì kẻ thống trị đang áp đặt, mặt khác, vẫn cố gắng nhẫn nhục, chờ ngày đất nước sáng sủa hơn. Một Bà Trưng "giận quân tham bạo, thù chồng chẳng quên" quyết không chịu sống kiếp nô lệ. Hai bà đã"chị em nặng một lời nguyền, phất cờ nương tử thay quyền tướng quân" để ra tay cứu nước. Một bà Triệu đã từng " muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển Đông"...để cứu dân ra khỏi cảnh lầm than v.v... Một Nguyễn Trãi từng "đem gươm mài bóng nguyệt cứu giang san" đã quyết chí theo phò lê Lợi,mười năm gian khổ đem lại chiến thắng vẻ vang, và tạo nên cho sự nghiệp hiển hách cho nhà Lê. "Bình Ngô Đại Cáo" là cả một bản hùng ca, cho thấy chiến công oanh liệt của vua tôi Lê Lợi, trong việc giành lại nền độc lập cho dân tộc.Và, đặc biệt hơn cả, trước đó không xa, là Hội Nghị Diên Hồng thời nhà Trần,,đã chứng tỏ rõ nhất, tinh thần quyết tâm, muôn người như một, chống ngoại xâm. Những việc làm ấy của người xưa thật đáng ca ngợi, khi mà Vua quan với thứ dân là MỘT. Điều này chứng tỏ giai cấp lãnh đạo và nhân dân thời xưa đều cùng nhìn về một phía, sát cánh bên nhau.

Như vậy đủ thấy, chế độ quân chủ ta xưa đã mang tính chất nhân bản: Trên là Vua dưới là thần dân. Thứ bậc hẳn hoi. Dân kính nể. Nhưng nhà Vua lại rất mực thương yêu dân và lo cho dân. Tuy rằng Vua có quyền hành lớn, nhưng đã không lạm dụng uy quyền của mình để "dọa nạt" dân, bắt dân phải khuất phục. Chế độ như thế, rõ ràng đã lấy Dân làm Gốc. "Quân chủ" như thế quả đã mang "màu sắc " dân chủ ngay từ trong bản chất; và cũng gần gũi với khái niệm dân chủ sau này ở Tây phương. Quân Chủ như thế - có thể nói - còn "dân chủ" hơn cả ở những nước thuờng tự mệnh danh là "VN Dân chủ Cộng Hoà" hay đúng ra là "dân chủ xã hội chủ nghĩa" vì tính "dân chủ " trong các nước ấy lại mang chất độc tài hơn đâu hết. Niềm tự hào dân tộc từ ngàn xưa, chính là ở chỗ người dân có quyền Yêu Nước và quyền được bày tỏ lòng Yêu Nước. Nhưng chưa bao giờ trong lịch sử nhân loại, quyền yêu nước của người dân lại bị cấm đoán, và người biểu lộ lòng yêu nước lại bị bắt bớ, tù đày nhiều đến như thời đại ngày nay. Thậm chí ngưòi cầm quyền lại còn đồng loã với kẻ cướp nước mà hành hạ dân. Còn đâu niềm tự hào đối với những chiến công hiển hách cùng thái độ hiên ngang quắc thước của người xưa?

MỘT CÁI NHÌN SO SÁNH

Thật là "lỗi thời" và cả khôi hài nữa, nếu ta đem so sánh hai nền chính trị xưa và nay, dướí chế độ quân chủ ngày trưóc và chế độ CHXHCN ở Việt Nam ngày nay. Mới nghe thì có vẻ "lạ tai", nhưng xét kỹ thì điều này cũng "lý thú". Dưới chế độ quân chủ, nguòi dân lại được giai cấp lãnh đạo quý hoá, trong khi một chế độ từng rêu rao là một nước "dân chủ "( VNDCCH) mà ngưòi dân lại không có đươc chút quyền để phát biểu ý kiến, góp phần xây dựng cho chế độ tốt đẹp hơn. Thậm chí còn bị kết tội là "phản động"...Thì không hiểu ngưòi dân được làm chủ chỗ nào và làm chủ cái gì, làm chủ ai, khi chính đời sống cá nhân , và những gì thuộc về bản thân không được làm chủ? Một đất nuớc không còn chiến tranh mà ngưòi dân lại cứ nơm nớp lo âu, cứ thấp thỏm không yên. Thậm chí từ miếng cơm, manh áo, nhà ở, công ăn việc làm v.v...cũng không chắc là của mình! Đúng là "Quyền Họạ phúc TRỜI tranh mất cả, Chút tiện nghi chẳng trả phần ai" (Nói theo cụ Nguyễn Gia Thiều trong- "Cung Oán Ngâm Khúc") mà ngày nay ta phải thay chữ"TRỜI "bằng chữ "ĐẢNG" cho phù hợp:" Quyền hoạ, phúc "đảng" tranh mất cả....) mớí đúng. Không thấy đâu là sự bình an, từ vật chất đến tinh thần. Quả là cả một sự nghịch lý, đến mỉa mai.
Nếu có dịp tìm hiểu kỹ, học thuyết chính trị của Nho Giáo chân chính ngày xưa cũng từng đề cao tinh thần dân chủ, lấy cách cư xử lễ nghĩa làm căn bản. Dường như ai cũng thấy, người đời thường có khuynh hướng hướng thiện, tôn trọng những điều hay, tốt và coi thuờng những điều xấu , điều ác. Nếu xã hội Á Đông ngày xưa đề cao nhũng đức tính Nhân, Nghĩa. Lễ, Trí, Tín và thái độ cư xử như lòng tự trọng, biết ơn v.v... thì con người trong xã hội Tây Phương cũng tôn trọng giá trị đạo đức tương tự. Có khác chăng là ở danh từ. Những danh từ như "Kind/ compassionate, respectful, gentle, understanding, wise, gratitude, reliable v.v...thường dùng hiện nay ở xã hội Tây Phuơng, cũng đều để chứng tỏ sự đề cao lòng tốt, thái độ khôn ngoan, tinh thần tự trọng, lòng biết ơn và biết kính nể người khác. Quả thế, đối với một nền chính trị chân chính, thì con người luôn được coi trọng -Chính vì thế mà dưói chế độ quân chủ, vua thương dân như con đẻ. Câu "Dân Vi Quý" nói lên điều này. Nhà vua, nói cho cùng, không phải là "tất cả". Môt vị vua anh quân thường là biết yêu thương dân,tôn trọng quyền làm ngưòi. Mặc dù đứng "ngoài" nhìn vào thì vua có tất cả mọi quyền hành, mọi phương tiện. Và theo đó,nhà vua được coi là con trời (gọi là "bậc thiên tử", thay trời trị dân (thế thiên hành đạo) . Mặt khác, vua chỉ là người thừa hành " nhiệm vụ do "Trời" giao phó. Cho nên nhà Vua phải "trị" dân thế nào cho hợp với ý dân. Nếu vua làm điều gì thiếu đạo đức, không thuận với lòng dân, khiến người dân phải ta thán, thì rốt cuộc cũng sẽ có ngày bị dân lật đổ. Vì "ý dân là ý Trời" Dưới chế độ quân chủ, tư tưởng này rất thịnh hành.
Xem như vậy thì đủ thấy, khái niệm dân chủ đã manh nha từ thời quân chủ xa xưa và đã được quy định trong sách vở. Nhưng vì có những vị vua lạm dụng quyền hành, làm sai "đạo lý" thì thế nào cũng có ngày bị đào thải. Những tấm gương xấu như Vua Kiệt, vua Trụ, Tần Thủy Hoàng, Từ Hi Thái Hậu v.v... vẫn còn đó.

Nước ta cũng không ra ngoài thông lệ đó. Dưới chế độ quân chủ, mà vua không biết lo cho dân, lại còn độc ác tham tàn, thì sớm muộn gì cũng sẽ không bền lâu. Nhất là khi nước nhà có ngoại xâm, mà chỉ lo "rước voi về dày mồ" như một Hồ Quý Ly, hay một Lê Chiêu Thống, thì lịch sử cũng sẽ "ngàn năm lưu dấu", vết nhơ ấy sẽ "muôn đời không rửa sạch". Người dân rất sáng suốt, và rất công bằng,không thể "lấy vải thưa mà che mắt thánh" được. Ngược lại, nếu bậc trị nước có đức độ, biết đem tài năng ra "kinh bang tế thế" thì chắc chắn sẽ được dân nể vì. Lịch sử ta không thiếu gì nhũng ngưòi có tài có đức. Như một Ngô Quyền, một lòng cương quyết đánh đuổi ngoại xâm, mang lại thái bình cho đất nước, từng điều binh khiển tướng, dùng mưu phá quân Nam Hán. Một Hưng Đạo Vương, với uy tín và đức độ hơn đời, cũng đã trưng cầu ý kiến toàn dân mới làm nên quyết định chung. Rõ ràng tư tưỏng dân chủ và tinh thần dân tộc tự quyết đã biểu lộ qua đường lối cai trị dân chủ của nhà vua. Gương anh dũng, chí bất khuất nhiều không kể hết..
Nếu những tấm gương sáng của tiền nhân xưa chúng ta tự hào bao nhiêu thì khi ngẫm đến hoàn cảnh đất nước và thái độ đối với ngoại bang của ngưòi cầm quyền VN hiện nay, mà ta không khỏi buồn. Cũng cùng hoàn cảnh bị nước ngoài đe doạ, hống hách, nhưng thái độ đối phó vói kẻ ngoại bang thì khác hẳn. Không những không hiểu rằng tiền nhân đã coi trọng "tấc đất, tấc vàng" mà nay nhũng người cầm quyền nước ta lại đi đánh đổi lấy món lợi cho riêng tư thì thật là cả một niềm đau và nỗi tủi hổ cho dân tộc, cho cả những ai còn quan tâm đến tiền đồ của đất nước. Không hiểu những con ngưòi ấy có biết thế nào là quốc sỉ?
Còn chúng ta?

Bây giờ là lúc cần xác đinh thái độ đối với thời cuộc. Bây giờ lá lúc chúng ta có thể bày tỏ tâm tư trước những gì đang xảy ra. Xã hội có biết bao nhiêu vấn nạn khiến người ta phải quan tâm. Nếu không làm điều này thì ít nhất chúng ta hãy là một người có ý thức. Chỉ cần không tiếp tay với tội ác, và không móc nối với kẻ gây nên tội ác cũng là quý lắm rồi. Điều đáng coi thường nhất, đáng trách nhất là thái độ "sống chết mặc bay" và thờ ơ trước những người đã dám nói lên tiếng nói đòi hỏi công lý cho mọi người.
Một trong những điều dễ làm nhất là trong khi ai nấy đều hưòng về đất nước, quan tâm đến nhũng ngưòi bị giam cầm, bất mãn trước những cảnh bắt bớ, đánh đập, đối xử dã man đối với người lương thiện thì tháí độ thích hợp nhất của chúng ta là KHÔNG THAM DỰ NHỮNG BUỔI VĂN NGHỆ do VIỆT CỘNG TỔ CHỨC. Thấy những điều tàn ác của CSVN thì tự trong thâm tâm ta đã ý thức rõ đâu là phải, là trái, thiện, ác thì đương nhiên ta sẽ KHÔNG THỂ NÀO THAM DỰ ĐƯỢC. Là một người biết quan tâm đến số phận của những nhà tranh đấu trong cũng như ngoài nước, ta không thể nào tha thiết nổi với những "cuộc vui" kiểu vô ý thức. Chỉ cân KHÔNG HỢP TÁC với họ là đủ chứng tỏ một thái độ hiểu biết, không đồng loã với Tội Ác rồi vậy.
Cộng Đồng Người Việt hải ngoại đã hơn một lần chứng tỏ tinh thần chống Cộng rất cao, khiến những người quan tâm trong cũng như ngoài nước cảm thấy "mát ruột". Ưóc mong thái độ này vẫn được tiếp nối để nêu tấm gương sáng cho con cháu ta noi theo.
(Trong một kỳ tới, người viết sẽ trình bày tinh thần yêu nước qua thơ văn chữ Hán, trong công cuộc xây đựng đất nước của Tổ tiên ta).


Đỗ Quyên                          

 

Kinh Tế VN Gian Nan

Kinh Tế VN Gian Nan

 

Trần Khải

 

Năm nay dân Việt Nam sẽ có một cái Tết bi quan: lạm phát tăng vọt, từ nông dân tới công nhân đều đủ thứ mối lo để quan ngại.

Trong bối cảnh nhà nước CSVN trấn áp những người viết blog, áp lực từ Trung Quốc lấn biển, lấn đảo vẫn không chậm bước. Một vài điểm lạc quan nơi này, nơi kia vẫn không kéo nổi toàn cảnh kinh tế lên nổi.

Bản tin Reuters hôm 26-9-2012 cho biết, công ty Talisman Energy Inc. của Canada sẽ bắt đầu khoan 2 mỏ dầu Hai Su Trang (Hải Sư Trắng?) và Hai Su Den (Hải Sư Đen?) ngoaì khơi VN trong quý 4 năm nay, với sản lượngd ầu thô sẽ xuất xưởng vào giữa năm tới, theo lời Paul Blakeley, Phó Giám Đốc Điều Hành ở Talisman, nói với Reuters bên lề một hội nghị.

Sản lượng mỏ dầu này sẽ tới đỉnh cao là 15,000 thủng barrels/ngày và sản lượng sẽ đưa về trung tâm xuất cảng ở mỏ dầu gần đó có tên là Tê Giác Trắng ở lô 16-1, năm 100 kilômét đông nam Vũng Tàu.

Trong khi đó, bản tin BBC ghi rằng công ty thăm dò dầu khí Soco International Plc (SIA) cho hay có thể sẽ cùng Việt Nam đầu tư vào khu vực vẫn đang tranh chấp với Trung Quốc ở Biển Đông.

BBC dẫn theo tin hãng tin tài chính Bloomberg hôm 22/9 vừa có cuộc phỏng vấn với Tổng giám đốc SIA Ed Story tại Bangkok, trong đó ông Story nói công ty của ông có thể sẽ ký hợp đồng với phía Việt Nam trong năm tới.

Theo thống kê của hãng dầu BP Plc, sản lượng dầu thô Việt Nam sản xuất đang sụt giảm. Sau khi đạt đỉnh điểm 427.000 thùng vào năm 2004, sản lượng hàng năm của Việt Nam đã giảm gần 1/4, năm ngoái đạt 328.000 thùng/ngày.

Ông Story được dẫn lời nói: "Ở sâu ngoài khơi Việt Nam có một số bồn trũng mà chúng tôi cho là có tiềm năng đáng kể, có khả năng kéo lại sản lượng đang sụt giảm".
"Một số bồn trũng này nằm trong các khu vực [tranh chấp] chủ quyền."

BBC cũng ghi nhận:

“Việt Nam và Trung Quốc lâu nay đã đối đầu trong lĩnh vực thăm dò khai thác dầu khí ở Biển Đông. Cả Bắc Kinh và Hà Nội đều phản đối lẫn nhau, nhưng lời đe dọa của Trung Quốc với tư cách nước lớn dường như có trọng lượng hơn.”

BBC nói, VN cần làm ăn với các công ty có thể chịu được áp lực từ Trung Quốc.

Bản tin viết:

“...Thu nhập từ xuất khẩu dầu thô của Việt Nam trong tám tháng đầu năm nay là 5,54 tỷ đôla, chiếm chừng 8% tổng giá trị xuất khẩu của cả nước.

Theo ông Ed Story, nếu muốn dầu thô tiếp tục đóng góp lớn cho nền kinh tế thì Việt Nam sẽ phải vươn xa ra ngoài khơi, làm ăn với các công ty "có thể chịu được áp lực"...”

Trong khi đó, nghề nuôi cá VN laị bi thảm. Bản tin báo Dân Việt ghi nhận rằng vào ngày 23/9, giá cá tra ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã giảm còn 19.500 - 19.700 đồng/kg (loại trên 1kg/con) và 20.000 - 22.000 đồng/kg (dưới 1kg/con). Với mức giá này, nông dân nuôi cá tra thua lỗ từ 2.000 - 5.000 đồng/kg.

Báo này ghi lời gia đình ông Võ Kế Nghiệp nuôi 5ha cá tra ở xã Vĩnh Thạnh Trung (Châu Phú, An Giang) cho biết: “Bây giờ dưới ao của tôi còn đến 700 tấn cá chuẩn bị bán nhưng doanh nghiệp chê lên chê xuống không chịu mua. Đầu tháng 9, giá chỉ còn 23.000 đồng/kg, tưởng đâu đã xuống tới tận đáy, ai ngờ càng ngày càng giảm. Trong khi đó, phân nửa sản lượng cá tra trong ao đã quá lứa giá vừa rẻ vừa khó bán”.

Mặt khác, báo Tuổi Trẻ ghi nhận tình hình “phe ta hại phe mình” trong làng nuôi cá như sau:

“...Phát biểu trong một cuộc họp mới đây, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Diệp Kỉnh Tần thừa nhận “trên thế giới chỉ có VN xuất khẩu cá tra, nhưng các doanh nghiệp lại liên tục hạ giá thay vì tăng giá lên”. Ông Nguyễn Văn Kịch, tổng giám đốc Công ty thủy sản Cafatex, cho biết xuất khẩu cá tra trong tám tháng đầu năm nay đạt trên 1,1 tỉ USD nhưng nhìn lại người dân vẫn bán lỗ tới 3.000-4.000 đồng trên mỗi ký cá, nhiều người phá sản hoặc ngưng nuôi. “Lỗi này chủ yếu là do các doanh nghiệp đã tự ý hạ giá xuất khẩu rồi quay lại ép nông dân. Với tình hình giá cả hiện tại, dù cho lãi suất là 0% thì người dân cũng như doanh nghiệp làm ăn chân chính cũng không dám nuôi cá chứ đừng nói đến chính sách giảm lãi suất về 11% của Nhà nước” - ông Kịch cho biết...”

Trong khi đó, báo Công Thương ghi nhận theo Tổng cục Thống kê cho thấy, “Trong 9 tháng, chỉ số sản xuất ngành công nghiệp khai khoáng tăng 4%, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 4,2%, sản xuất phân phối điện, khí đốt tăng 12,8%, cung cấp nước, quản lý và xử lý nước thải, rác thải tăng 8,4% so với cùng kỳ. Một số ngành có mức tăng cao: Sản xuất môtô, xe máy (148,4%); sản xuất thiết bị truyền thông (57,3%); sản xuất linh kiện điện tử (22,3%)...”

Con số linh kiện điện tử tăng 22,3% nghe có vẻ lạc quan, nhưng thực sự vẫn là một bầu trời đầy mây đen.

Vì báo SGGP cho biết rằng “Ngành công nghiệp điện tử chực chờ phá sản.”

Bản tin hôm Thứ Ba 25/09/2012 của báo SGGP viết:

“Ngành điện tử được xếp ở tốp đầu trong số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao của Việt Nam. Song, với công nghệ lạc hậu cộng với sản xuất manh mún, thiếu “chuỗi cung” và quy hoạch chiến lược xa rời thực tế đang đẩy ngành công nghiệp điện tử Việt Nam vào ngõ cụt, chực chờ phá sản. Vì sao lại có nghịch lý này?

Tăng nhập khẩu

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, từ năm 2007 đến nay, kim ngạch xuất khẩu hàng điện tử của Việt Nam hàng năm tăng cao, tăng trưởng bình quân trên dưới 40%. Dự kiến kim ngạch xuất khẩu điện tử năm nay đạt trên 4 tỷ USD. Còn theo nghiên cứu mới nhất của Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM), hiện cả nước có hơn 10.000 doanh nghiệp (DN) điện tử, kể cả DN thương mại.

Đáng chú ý, dù con số DN và xuất khẩu đạt khá cao, nhưng thực chất vai trò chủ đạo trong xuất khẩu hàng điện tử thuộc về DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chiếm hơn 90%, con số khiêm tốn còn lại của DN Việt Nam. Điều này hết sức lo ngại cho ngành công nghiệp điện tử Việt Nam. Chưa kể, đa số DN điện tử nhập khẩu linh kiện, có DN nhập khẩu 100% linh kiện và nguyên vật liệu. Tỷ lệ nội địa hóa, nếu có, trong một sản phẩm điện tử như tivi, máy nghe nhạc… xuất khẩu chỉ là vỏ nhựa, thùng các tông và xốp.

Các mặt hàng điện tử xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu gồm máy in, linh kiện điện tử như bo mạch, RAM máy tính, linh phụ kiện máy in… Kim ngạch xuất khẩu tăng nhưng năng lực cạnh tranh lại rất thấp, giá trị gia tăng trong sản phẩm không vượt qua hai con số, thể hiện ở hoạt động gia công và lắp ráp. Và dù kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng hàng năm cao, nhưng so với các nước trong khối ASEAN như Singapore, Malaysia, Thái Lan, Philippines... thì Việt Nam còn thua 20 đến 30 lần.

Một “điềm” xấu nữa cho ngành điện tử Việt Nam là những năm gần đây xuất hiện xu hướng nhiều DN sản xuất, lắp ráp hàng điện tử, kể cả DN FDI, thi nhau thu hẹp sản xuất, chuyển hướng sang nhập khẩu hàng nguyên chiếc để bán. Đơn cử, tính từ thời điểm 2008, khi hãng Sony tuyên bố ngưng sản xuất, lắp ráp tại Việt Nam, lần lượt đến JVC Việt Nam, Toshiba… cũng ngưng lắp ráp tivi LCD tại Việt Nam và chuyển sang nhập khẩu mặt hàng này hoàn toàn...”

Nghĩa là, ngành công nghiệp điện tử VN sửa soạn dẹp tiệm... Bi quan là thế.

Ngành đóng tàu đã trúng những quả lừa vĩ đại từ Vinashin, Vinalines... ngành khai thác dầu thì bị tàu Trung Quốc vào cắt dây cáp... ngành móc nối ngân hàng với công nghiệp buôn vua bán chúa thì trúng những cú như “Bầu Kiên”... thì nói gì là chuyện lạm phát ở bó rau hàng ngày đối với dân nghèo.

 

Liên Minh Thuế Quan

Liên Minh Thuế Quan

 

Nguyễn Xuân Nghĩa & Vũ Hoàng RFA

VN có thể là cửa khẩu cho Liên bang Nga hay Liên minh Thuế quan mở rộng giao thương với châu Á.

Khi việc đàm phán về Hiệp định Đối tác Xuyên Thái bình dương TPP bị trở ngại, thì Việt Nam có nên xúc tiến việc thương thuyết Hiệp định Thương mại Tự do với Liên minh Thuế quan do Liên bang Nga đề xướng hay chăng? Diễn đàn Kinh tế tìm hiểu về hai hồ sơ này qua phần trao đổi sau đây của Vũ Hoàng với chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa.

Vũ Hoàng: Xin kính chào ông Nghĩa. Thưa ông, trong một chương trình vào đầu Tháng Sáu vừa qua, khi đề cập đến Hiệp định Đối tác Xuyên Thái bình dương, gọi tắt là TPP, ông trình bày những trở ngại khiến chỉ tiêu do Tổng thống Hoa Kỳ đề nghị, là hoàn tất nội trong năm nay, sẽ khó thành. Quả như vậy vì sau kỳ họp thứ 14 của chín nước liên hệ, trong đó có Việt Nam, vào hôm 15 vừa qua, người ta nói đến kỳ họp tới vào Tháng 12 tại New Zealand, với hai quốc gia nữa sẽ tham dự là Canada và Mexico, nhưng dự đoán là vòng đàm phán này cũng sẽ thất bại.

- Trong khi ấy, dư luận lại chú ý đến một hy vọng vừa nhen nhúm nhân Hội nghị Cấp cao vào tuần trước của Điễn đàn Kinh tế Á châu Thái bình dương là APEC, tại thành phố Vladivostok của Liên bang Nga. Đó là việc Bộ trưởng Công thương Việt Nam đã ký với Bộ trưởng của Liên minh Thuế quan một biên bản nghiên cứu để khởi sự đàm phán một Hiệp định Thương mại Tự do với Liên minh này, được giới thiệu như một sáng kiến của Liên bang Nga.

- Như vậy, trong có một tuần ta thấy ra hai hồ sơ cùng liên hệ đến tự do mậu dịch là, thứ nhất, chuyện TPP đang bị trở ngại; và thứ hai, Việt Nam có triển vọng khác qua việc hợp tác với Liên minh Thuế quan này. Chúng tôi đề nghị là mình cùng tìm hiểu về hai hồ sơ đó, nhất là về Liên minh Thuế quan mà nhiều thính giả của chúng ta chưa nghe tới bao giờ.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thực đơn kỳ này của chúng ta có hai món đều khó tiêu cả nên tôi e rằng thính giả của chúng ta có khi bị bội thực! Tôi xin bắt đầu với Hiệp định Đối tác Thái bình dương.

- Cách đây 11 năm, vào Tháng 10 năm 2001, tức là ngay sau vụ khủng bố 9-11 tại Hoa Kỳ, Tổng thống Mỹ thời đó đề nghị Tổ chức Thương mại Thế giới WTO mở ra một vòng đàm phán mới, gọi là Vòng Doha do tên của thành phố tổ chức hội nghị. Mục đích của Vòng đàm phán Doha là tiến tới chế độ mậu dịch tự do, với thuế biểu tối thiểu và hết còn rào cản, giữa các nước, trong đó quan trọng và có lợi nhất là các nước đang phát triển. Nhưng sau chục năm cố gắng, vòng đàm phán ấy không thành vì dị biệt quyền lợi và quan điểm quá lớn giữa các nước.

- Mùa Thu năm 2008, cũng chính Tổng thống George W. Bush đã nhân sáng kiến hội nhập thương mại của bốn nước trong vành cung Thái bình dương, là Chile ở Nam Mỹ và Singapore cùng New Zealand rồi Brunei tại Đông Á, mà mở rộng và nâng cao sáng kiến thành Hiệp định Đối tác Xuyên Thái bình dương, với vai trò chủ động của nền kinh tế lớn nhất địa cầu là Hoa Kỳ. Khi đó, mục tiêu của Mỹ có trọng tâm khiêm nhường hơn vì thu hẹp hơn vòng đàm phán Doha giữa 157 thành viên của tổ chức WTO. Nhưng chìm bên dưới thì ta còn thấy một chủ đích khác, đó là xây dựng thế hội nhập kinh tế giữa các nước mà không có Trung Quốc.

- Sau khi nhậm chức vào đầu năm 2009, Tổng thống Barack Obama đẩy mạnh sáng kiến của vị tiền nhiệm và còn hy vọng hoàn tất bản Hiệp định nội năm nay. Nhưng 14 kỳ họp vẫn chưa san bằng nhiều chướng ngại, thí du như về quyền sở hữu trí tuệ, chế độ lao động, môi sinh, tự do sử dụng Internet, hay vai trò của doanh nghiệp nhà nước.

Vũ Hoàng: Đây là một điều đáng tiếc vì trong hoàn cảnh kinh tế toàn cầu đang bị trì trệ nếu các nước đạt được một hiệp định thương mại tự do thì là điều có lợi cho mọi người. Nhưng thưa ông, phải chăng cũng vì những chấn động kinh tế vừa qua trên thế giới mà xu hướng bảo hộ mậu dịch và chống toàn cầu hóa lại gia tăng trong nhiều nước nên mới gây thêm trở ngại?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi cho rằng đấy cũng là một lý do khá quan trọng.

- Thí dụ như tại Hoa Kỳ, là nước chủ xướng, Chính quyền Obama chưa xin Quốc hội quyền đàm phán theo thủ tục nhanh gọn, gọi là "fast track", để thúc đẩy việc thương thuyết. Rồi sức ép của xu hướng bảo hộ mậu dịch, bảo vệ môi sinh hay các nghiệp đoàn Mỹ trong một năm tranh cử cũng dẫn tới những đòi hỏi mà nhiều nước cho là quá đáng. Ngược lại, vai trò nặng nề mà yếu kém của khu vực nhà nước và chế độ kiểm soát mạng điện tử như tại Việt Nam cũng đi ngược chủ trương chính yếu của Hiệp định. Nếu mà ngoài 11 quốc gia đang đàm phán với nhau, Hiệp định lại mở rộng để nhận thêm các nước khác, thí dụ như Nhật Bản, Úc hay Nam Hàn, thì khó khăn sẽ càng tăng chứ không giảm.

- Nhìn chung thì Tổ chức Thương mại Thế giới WTO đang thành một trung tâm kiện tụng quốc tế về nạn cạnh tranh bất chính. Khi Vòng Doha bị tê liệt thì từng nước tìm cách kết hợp nhỏ hơn, giữa từng nhóm quốc gia với nhau, thí dụ như giữa Hiệp hội 10 Quốc gia Đông Nam Á là ASEAN với ba nước đối tác là Trung Quốc, Nhật Bản và Nam Hàn. Nhưng chính là tranh chấp về quyền lợi lẫn an ninh giữa các nước Á châu này, mà điển hình là vụ khủng hoảng Hoa-Nhật, càng đẩy lui hy vọng thành lập một khu vực tự do mậu dịch rộng lớn.

Vũ Hoàng: Bây giờ qua phần hai, về Liên minh Thuế quan mà lãnh đạo Liên bang Nga đề nghị Việt Nam tham dự nhân hội nghị vừa qua của diễn dàn APEC, thưa ông, liên minh ấy là gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Đây là câu chuyện dài mà có lẽ ta phải trở lại từ thời Liên bang Xô viết thì mới suy ra mục tiêu của Liên bang Nga ngày nay.

- Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, Liên bang Nga là cường quốc mạnh nhất trong tập thể cũ nhưng bị khủng hoảng cả chục năm và chỉ dần dần hồi phục dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Vladimir Putin từ năm 2001. Từ đó, Nga muốn chinh phục lại ảnh hưởng đã mất với các nước Cộng hòa của Liên bang Xô viết cũ, khởi đầu với việc tấn công Georgia vào Tháng Tám năm 2008 và gây áp lực về khí đốt Ukraina vào đầu năm 2009 rồi đẩy lui dần làn sóng dân chủ và thân Tây phương tại Đông Âu.

- Trong khu vực Đông Âu, một quốc gia bị khóa trong đất liền và không tiếp cận với Âu Châu là Cộng hoà Belarus thì vẫn nằm trong quỹ đạo Nga. Tại khu vực Trung Á, thì Nga ra sức củng cố ảnh hưởng với năm nước Cộng hoà theo Hồi giáo là Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Uzbekistan và Takikistan, xưa nay có nền kinh tế quá lệ thuộc vào nước Nga.

- Chính ảnh hưởng kinh tế quá mạnh đó mới khiến Kazakhstan lần đầu tiên đề nghị chế độ quan thuế thống nhất với Liên bang Nga vào năm 1994. Khi Nga đã quật khởi thì sáng kiến này trở thành một kế hoạch của ông Putin và được chuẩn bị từ năm 2008. Liên minh Thuế quan ra đời hôm mùng một Tháng Giêng năm 2010 giữa ba nước là Liên bang Nga, Belarus và Kazakhstan.

Vũ Hoàng: Thưa ông, nội dung kinh tế của Liên minh này gồm có những gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Các nước thống nhất quan thuế biểu trong luồng giao dịch với nhau. Còn với các nước bên ngoài Liên minh thì họ áp dụng thuế biểu của Nga. Từ mùng một Tháng Bảy năm ngoái, họ bãi bỏ chế độ kiểm soát quan thuế hay hải quan giữa ba nước với tiêu chí là mở ra một "Không gian Kinh tế Thống Nhất" của Liên minh từ đầu năm nay do Nga lãnh đạo.

- Một cách cụ thể thì Belarus và Kazakhstan bãi bỏ thuế suất nhập khẩu khá thấp của họ để áp dụng thuế suất cao hơn của nước Nga khi họ mua hàng của các nước nằm ngoài Liên minh. Nghĩa là hội nhập và lệ thuộc nhiều hơn vào kinh tế của Nga. Nội dung kinh tế đó chỉ đưa ba nước trở lại quỹ đạo ngày xưa của Liên Xô.

- Nhưng đáng chú ý hơn vậy là nội dung an ninh và chính trị khi mà Công an Thuế vụ của Nga sẽ phụ trách việc kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu của ba nước trong Không gian Kinh tế này. Và một khía cạnh đáng chú ý nữa - và có được phản ảnh khi Việt Nam ký kết với Liên minh này hôm mùng bảy vừa qua - là tăng cường hợp tác về kỹ thuật quân sự giữa các nước.

Vũ Hoàng: Ông vừa nêu một chi tiết có thể làm thính giả suy nghĩ. Đó là Belarus và Kazakshtan áp dụng thuế suất nhập nội của nước Nga vốn dĩ cao hơn của họ. Phải chăng vì vậy mà họ sẽ giảm dần việc trao đổi với các nước ngoài Liên minh hay Không gian Kinh tế này và tăng cường trao đổi với Nga?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thưa đúng vậy, việc gọi là "hội nhập" đó khiến các nước trở lại vị trí chư hầu của Nga như trong quá khứ mặc dù thống kê kinh tế thì nói đến luồng trao đổi giữa ba nước đã tăng 18% trong một năm, tính đến quý một của năm nay.

- Cũng vì thế mà Ukraina do dự khi được mời vào Liên minh dù Tổng thống Viktor Yanukovich hiện nay là người thân Nga và thực tế được ông Putin yểm trợ để loại bỏ xu hướng thân Âu Châu và trở lại nắm quyền. Nhưng Liên bang Nga vẫn có cách khác để gây áp lực, như qua các tập đoàn dầu khí quá mạnh của hai nước. Tập đoàn Naftogaz của Ukraine sẽ nhường quyền khai thác khí đốt cho tập đoàn Gasprom của Nga để Ukraine được mua khí đốt từ Nga với giá rẻ và đấy cũng là một đòn bẩy của Putin. Ngoài Ukraine thì các nước khác, kể cả Armenia rất thân Nga, Uzbekistan, Turkmenistan hay Azerbaijan và nhất là Georgia thì vẫn đứng ngoài. Nói chung, xứ nào cũng thấy ra mục tiêu chính trị của Nga nằm dưới vỏ bọc kinh tế và mậu dịch.

Vũ Hoàng: Khi Liên minh này nói về bước phát triển từ ngoại thương qua một "Không gian Kinh tế", chúng ta đều thấy yếu tố địa dư ở bên trong. Đó là các quốc gia được mời vào liên minh về thuế quan đều tiếp cận với Nga. Trường hợp Việt Nam nằm tại Đông Nam Á và nếu tiếp cận thì với Trung Quốc chứ có gần nước Nga đâu?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Ông nêu một câu hỏi rất chí lý khiến chúng ta phải tiến thêm một bước vào chuỗi suy luận của lãnh đạo Nga. Trước khi tuyên bố sẽ ra tái tranh cử Tổng thống vào năm ngoái, Thủ tướng Vladimir Putin đã nói đến kế hoạch thành lập một Liên hiệp Âu Á, cũng tương tự và có thể là một lực đối trọng với Liên hiệp Âu châu hiện nay.

- Khi tìm hiểu kỹ kế hoạch, người ta thấy tham vọng của Nga là dùng hợp tác kinh tế để có một khối thống nhất từ Đông Âu đến Viễn Đông, đến Á châu Thái bình dương, với tiêu chí của ông Putin là lập nền móng của sự hợp tác này vào năm 2015. Về thực tế thì đây là dự tính trường kỳ, dọ dẫm từng bước theo kiểu liệu cơm gắp mắm, tiến được chừng nào hay chừng đó.

- Bước đầu tiên là Liên minh Thuế quan, kế đó là Không gian Kinh tế, rồi đến Liên hiệp Âu Á. Nếu Liên minh Thuế quan có thực lực, Không gian Kinh tế sẽ mở rộng cùng sự hợp tác về an ninh và chính trị. Trên thế mạnh đó, Liên bang Nga mới có điều kiện thuận tiện để vận động các nước trong quỹ đạo lập ra Liên hiệp Âu Á, và trở thành là lực đối tác với Âu Châu ở hướng Tây và Trung Quốc ở hướng Đông. Cũng vì vậy mà Nga mời Ấn Độ và nhiều nước khác, trong đó có Việt Nam, ký hiệp định với Liên minh Thuế quan để gia tăng giao thương với châu Á.

Vũ Hoàng: Khi thấy bức tranh toàn cảnh, người ta có thể hiểu rằng vấn đề không chỉ là ngoại thương hay quan thuế. Theo nhận định của ông, Việt Nam có lợi gì trong sự hợp tác này?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Từng nằm trong quỹ đạo Xô viết, Việt Nam có quan hệ lâu đời với nước Nga. Nhiều giới chức trong đảng hay quân đội cũng vậy. Giữa cảnh thúc bách với Trung Quốc, một số người lãnh đạo có thể nghĩ đến giải pháp đa diện hoá sự giao kết của mình, nhân đó tìm thêm một chút lợi nhuận. Mà Nga lại biết mua chuộc và chẳng làm phiền mình về chuyện nhân quyền hay dân chủ! Nhìn theo một cách nào đó thì đây là một tính toán hợp lý.

- Huống hồ, Việt Nam là hội viên của Tổ chức WTO mà Nga mới vừa gia nhập, là thành viên của Hiệp hội ASEAN, lại được cả Hoa Kỳ và Âu Châu ưu đãi về mậu dịch, nên Việt Nam có thể là cửa khẩu cho Liên bang Nga hay Liên minh Thuế quan mở rộng giao thương với châu Á. Tại Thượng đỉnh APEC, Đệ nhất Phó Thủ tướng Nga là Igor Shuvalov đã nói là năm mười năm tới, lượng giao thương của Nga với Á châu Thái bình dương sẽ vượt qua ngạch số với Âu châu.

- Chúng ta biết Liên bang Nga muốn gì. Vấn đề là khi thương thuyết về Hiệp định Tự do Thương mại với Liên minh, Việt Nam có muốn và biết bảo vệ quyền lợi của mình hay không? Đấy là chuyện cần theo dõi. Sau cùng, trở ngại hiện nay của Hiệp định Xuyên Thái bình dương có thể khiến Hà Nội thấy hợp tác với Nga là hấp dẫn. Nhưng có lẽ cũng cần nhìn xem Liên minh Thuế quan của Nga có thể mở tới đâu và có thực lực gì không nếu so với các khu vực mậu dịch khác. Chúng ta sẽ còn cơ hội tìm hiểu về chuyện ấy.

Vũ Hoàng: Xin cảm tạ ông Nghĩa về cuộc phỏng vấn này.

 

 

Nhật tuyên bố không khoan nhượng trong vấn đề Senkaku

Thủ tướng Nhật Yoshihiko Noda hôm 26-9 khẳng định Tokyo sẽ không khoan nhượng đối với quần đảo tranh chấp với Bắc Kinh sau khi ngoại trưởng Trung Quốc giận giữ tuyên bố quần đảo đó là “lãnh thổ thiêng liêng” của nước này.

Thủ tướng Nhật Yoshihiko Noda phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc

"Quần đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư) vốn là một phần lãnh thổ của chúng tôi theo ghi nhận của lịch sử cũng như theo luật pháp quốc tế”, ông Noda nhấn mạnh.

"Không có vấn đề tranh chấp lãnh thổ ở đây. Do đó, không thể có bất kỳ thỏa hiệp về việc chúng rút lui khỏi vị trí này," ông Noda nói trong một cuộc họp báo ở New York sau khi tham dự cuộc họp của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Trước đó, sáng cùng ngày báo giới Trung Quốc đưa tin nước này luôn khẳng định quần đảo Điếu Ngư ở Biển Hoa Đông là “lãnh thổ linh thiêng từ lâu đời của Trung Quốc” trong các cuộc hội đàm giữa Ngoại trưởng hai nước ở New York.

Quan hệ Trung-Nhật bắt đầu căng thẳng từ khi Nhật Bản mua một số đảo trên quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư, gây tổn hại không nhỏ tới quan hệ thương mại song phương, trong khi hàng loạt cuộc biểu tình chống Nhật nổ ra ở Trung Quốc.

Trong các cuộc hội đàm bên lề Hội nghị tại LHQ đêm 25-9, Ngoại trưởng Nhật Koichiro Gemba thúc giục phía Trung Quốc kiềm chế. Giới chức ngoại giao Nhật mô tả không khí cuộc gặp mặt này khá “căng thẳng” và Ngoại trưởng Nhật Gemba phải chịu đựng một bài giảng nghiêm khắc từ Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì.

Đỗ Quyên