CC:
Date: Sun, 1 May 2016 13:56:41 +0000
From: giaosuki
VIVA ARGENTINA
bài nên đọc, xin đừng bỏ qua.
Sài Gòn giải phóng tôi - Nguyễn Quang Lập
30-4-2016
Mãi tới ngày 30 tháng 4 năm 1975 tôi mới biết thếnào là ngày sinh nhật. Quê tôi
người ta chỉ quan tâm tới ngày chết, ngày sinh nhật là cái gì rất phù phiếm.
Ngày sinh của tôi ngủ yên trong học bạ, chỉ được nhắc đến mỗi kì
chuyển cấp. Từ thuởbé con đến năm 19 tuổi chẳng có ai nhắc tôi ngày sinh
nhật, tôi cũng chẳng quan tâm. Đúng ngày “non sông thu về một mối” tôi
đang học Bách Khoa Hà Nội, cô giáo dạy toán xác suất đã cho hay đó cũng là ngày
sinh nhật của tôi. Thật không ngờ. Tôi vui mừng đến độ muốn bay vào Sài
Gòn ngay lập tức, để cùng Sài Gòn tận hưởng “Ngày trọng đại”.
Kẹt nỗi tôi
đang học, ba tôi không cho đi. Sau ngày 30 tháng 4 cả nhà tôi đều vào Sài
Gòn, trừ tôi. Ông bác của tôi dinh tê vào Sài Gòn năm 1953, làm ba
tôi luôn ghi vào lý lịch của ông và các con ông hai chữ “đã chết”, giờ đây
là triệu phú số một Sài Gòn. Ba tôi quá mừng vì ông bác tôi còn sống, mừng
hơn nữa là “triệu phú số một Sài Gòn”. Ông bác tôi cũng mừng ba tôi hãy
còn sống, mừng hơn nữa là “gia đình bảy đảng viên cộng sản”. Cuộc đoàn tụ vàng
ròng và nước mắt. Ông bác tôi nhận nước mắt đoàn viên bảy đảng viên cộng sản,
ba tôi nhận hơn hai chục cây vàng đem ra Bắc trả hết nợ nần còn xây
được ngôi nhà ngói ba gian hai chái. Sự đổi đời kì diệu.
Dù chưa được vào Sài
Gòn nhưng tôi đã thấy Sài Gòn qua ba vật phẩm lạ lùng, đó là bút bi, mì
tôm và cassette của thằng Minh cùng lớp, ba nó là nhà thơ Viễn Phương ởSài
Gòn gửi ra cho nó. Chúng tôi xúm lại quanh thằng Minh xem nó thao tác viết
bút bi, hồi đó gọi là bút nguyên tử. Nó bấm đít bút cái tách, đầu bút nhô ra,
và nó viết. Nét mực đều tăm tắp, không cần chấm mực không cần bơm mực, cứ thếlà
viết. Chúng tôi ai nấy há hốc mồm không thể tin nổi Sài Gòn lại có thể sản
xuấtđược cái bút tài tình thế kia.
Tối hôm đó thằng
Minh bóc gói mì tôm bỏ vào bát. Tưởng đó là lương khô chúng tôi không chú
ý lắm. Khi thằng Minh đổ nước sôi vào bát, một mùi thơm rất lạbốc lên, hết
thảy chúng tôi đều nuốt nước bọt, đứa nào đứa nấy bỗng đói cồn cào. Thằng Minh
túc tắc ăn, chúng tôi vừa nuốt nước bọt vừa cãi nhau. Không đứa nào tin Sài Gòn
lại có thểsản xuất được đồ ăn cao cấp thế kia. Có đứa còn bảo đồăn đổ nước
sôi vào là ăn được ngay, thơm ngon thếkia, chỉ giành cho các nhà du hành
vũ trụ, người thường không bao giờ có.
Thằng Minh khoe cái
cassette ba nó gửi cho nó đểnó học ngoại ngữ. Tới đây thì tôi bị sốc,
không ngờ nhà nó giàu thế. Với tôi cassette là tài sản lớn, chỉ những
người giàu mới có. Năm 1973 quê tôi lần đầu xuất hiện một cái cassette của một
người du học Đông Đức trở về. Cả làng chạy đến xem máy ghi âm mà ai
cũng đinh ninh đó là công cụ hoạt động tình báo, người thường không thể có.
Suốt mấy ngày liền, dân làng tôi say sưa nói vào máy ghi âm rồi bật máy nghe
tiếng của mình. Tôi cũng được nói vào máy ghi âm và thật vọng vô cùng
không ngờ tiếng của tôi lại tệđến thế. Một ngày tôi thấy tài sản lớn ấy
trong tay một sinh viên, không còn tin vào mắt mình nữa.
Thằng Minh nói, rẻ không
à. Thứ này chỉghi âm, không có radio, giá hơn chục đồng thôi, bán đầy
chợ Bến Thành. Không ai tin thằng Minh cả. Tôi bỉu môi nói với nó, cứt!
Rứa Sài Gòn là tây à? Thằng Minh tủm tỉm cười không nói gì, nó mở cassette,
lần đầu tiên chúng tôi được nghe nhạc Sài Gòn, tất cả chết lặng trước
giọng ca của Khánh Ly trong Sơn ca 7. Kết thúc Sơn ca 7 thằng Hoan bỗng
thởhắt một tiếng thật to và kêu lên, đúng là tây thật bay ơi!
Sài Gòn là
tây, điều đó hấp dẫn tôi đến nỗi đêm nào tôi cũng mơ tới Sài Gon. Kì nghỉ hè
năm sau, tháng 8 năm 1976, tôi mới được vào Sài Gòn. Ba tôi vẫn bắt tôi không
được đi đâu, “ở nhà học hành cho tử tế”, nhưng tôi đủ lớn để bác
bỏ sự ngăn cấm của ông. Hơn nữa cô họtôi rất yêu tôi, đã cho người ra
Hà Nội đón tôi vào. Xe chạy ba ngày ba đêm tôi được gặp Sài Gòn.
Tôi sẽ không kể những
gì lần đầu tôi thấy trong biệt thựcủa ông bác tôi, từ máy điều hòa, tủ lạnh,
ti vi tới xe máy, ô tô, cầu thang máy và bà giúp việc tuổi năm mươi một mực lễ phép
gọi tôi bằng cậu. Ngay mấy cục đá lạnh cần lúc nào có ngay lúc đó cũng đã làm
tôi thán phục lắm rồi. Thán phục chứkhông ngạc nhiên, vì đó là nhà của ông
triệu phú. Xin kể những gì buổi sáng đầu tiên tôi thực sự gặp gỡ Sài
Gòn.
Khấp khởi và hồi
hộp, rụt rè và cảnh giác tôi bước xuống lòng đường thành phố Sài Gòn và
gặp ngay tiếng dạngọt như mía lùi của bà bán hàng tạp hóa đáng tuổi
mạtôi. Không nghĩ tiếng dạ ấy giành cho mình, tôi ngoảnh lại sau xem bà
chủ dạ ai. Không có ai.
Thì ra bà chủdạ khách hàng, điều mà tôi
chưa từng thấy. Quay lại thấy nụ cười bà chủ, nụ cười khá giả tạo.
Cả tiếng dạ cũnggiả tạo nhưng với tôi là trên cả tuyệt vời.
Từ bé cho đến giờ tôi toàn thấy những bộmặt lạnh lùng khinh khỉnh của
các mậu dịch viên, luôn coi khách hàng như những kẻ làm phiền họ. Lâu
ngày rồi chính khách hàng cũng tự thấy mình có lỗi và chịu ơn các mậu dịch
viên. Nghe một tiếng dạ, thấy một nụcười của các mậu dịch viên dù là giả tạo
cũng là điều không tưởng, thậm chí là phi lí.
Tôi mua ba chục cái
bút bi về làm quà cho bạn bè.
Bà chủ lấy dây chun bó bút bi và cho
vào túi nilon, chăm chút cẩn thận cứ như bà đang gói hàng cho bà
chứkhông phải cho tôi. Không một mậu dịch viên nào, cảnhững bà hàng xén quê
tôi, phục vụ khách hàng được như thế, cái túi nilon gói hàng càng
không thể có. Ai đòi hỏi khách hàng dây chun buộc hàng và túi nilon đựng
hàng sẽ bắt gặp cái nhìn khinh bỉ, vì đó là đòi hỏi của một kẻ không
hâm hấp cũng ngu đần. Giờ đây bà chủ tạp hóa Sài Gòn làm điều đó hồn
hậu như một niềm vui của chính bà, khiến tôi sửng sốt.
Cách đó chưa đầy một
tuần, ở Hà Nội tôi đi sắp hàng mua thịt cho anh cả. Cô mậu dịch viên
hất hàm hỏi tôi, hết thịt, có đổi thịt sang sườn không? Dù thấy cả một rổ thịt
tươi dưới chân cô mậu dịch viên tôi vẫn đáp, dạ có! Tranh cãi với các mậu
dịch viên là điều dại dột nhất trần đời. Cô mậu dịch viên ném miếng sườn heo
cho tôi. Cô ném mạnh quá, miếng sườn văng vào tôi. Tất nhiên tôi không hề tức
giận, tôi cảm ơn cô đã bán sườn cho tôi và vui mừng đã chụp được miếng
sườn, không để nó rơi xuống đất. Kể vậy để biết vì sao bà chủtạp
hóa Sài Gòn đã làm tôi sửng sốt.
Rời quầy tạp hóa tôi tìm
tới một quán cà phê vườn. Uống cà phê để biết, cũng là để ra dáng ta
đây dân Sài Gòn. Ở Hà Nội tôi chỉ quen chè chén, không dám uống
cà phê vì nó rất đắt. Tôi ngồi vắt chân chữ ngũ nhâm nhi cốc cà phê đen đá
pha sẵn, hút điếu thuốc Captain, tựthấy mình lên hẳn mấy chân kính.
Không may
tôi vô ý quờ tay làm đổ vỡ ly cà phê. Biết mình sắp bị ăn
chửi và phải đền tiền ly cà phê mặt cậu bé hai mươi tuổi đỏlựng. Cô bé phục vụ chạy
tới vội vã lau chùi, nhặt nhạnh mảnh vỡ thủy tinh với một thái độ như chính
cô là người có lỗi. Cô thay cho tôi một ly cà phê mới nhẹnhàng như một
lẽ đương nhiên. Tôi thêm một lần sửng sốt.
Một giờ sau tôi
quay về nhà ông bác, phát hiện sau nhà là một con hẻm đầy sách. Con hẻm
ngắn, rộng rãi. Tôi không nhớ nó có tên đường hay không, chỉ nhớ rất
nhiều cây cổ thụ tỏa bóng sum sê, hai vỉa hè đầy sách. Suốt buổi sáng
hôm đó tôi tha thẩn ở đây. Quá nhiều sách hay, tôi không biết nên bỏ cuốn
gì mua cuốn gì. Muốn mua hết phải chất đầy vài xe tải. Giữa hai vỉa hè mênh
mông sách đó, có cảnhững cuốn sách Mác – Lê.
Cuốn Tư Bản Luận của Châu Tâm
Luân và Hành trình trí thức của Karl Marx của Nguyễn Văn Trung cùng nhiều sách
khác. Thoạt đầu tôi tưởng sách từ Hà Nội chuyển vào, sau mới biết sách của
Sài Gòn xuất bản từnhững năm sáu mươi. Tôi hỏi ông chủ bán
sách, ở đây người ta cũng cho in sách Mác – Lê à? Ông chủ quán
vui vẻ nói, dạ chú. Sinh viên trong này học cả Mác – Lê. Tôi
ngẩn ngơ cười không biết nói gì hơn.
Chuyện quá nhỏ, với
nhiều người là không đáng kể, với tôi lúc đó thật khác thường, nếu không
muốn nói thật lớn lao. Tôi không cắt nghĩa được đó là gì trong buổi sáng hôm ấy.
Tôi còn ở lại Sài Gòn thêm 30 buổi sáng nữa, vẫn không cắt nghĩa được
đó là gì. Nhưng khi quay ra Hà Nội tôi bỗng sống khác đi, nghĩ khác đi, đọc
khác đi, nói khác đi.
Bạn bè tôi ngày đó gọi tôi là thằng hâm, thằng lập dị.
Tôi thì rất vui vì biết mình đã được giải phóng.
__._,_.___
Posted by: truc nguyen
