|
Em Bé Trong Chiếc
Hộp Giấy
Tấm ảnh trắng đen nổi
bật hình ảnh một em bé gái nhỏ nhoi
.. mặc phong phanh
chỉ độc nhất chiếc áo trên người, nằm trong cái hộp giấy bằng các tông, tay
em thò ra bên ngoài như đang nắm lấy tay anh trai của mình, cũng nằm co quắp
bên cạnh chiếc hộp ấy, và cái bát ăn xin thì để bên cạnh.
Cả hai nằm trên nền gạch của đường phố Sàigòn lúc bấy giờ…
32 năm sau, từ miền Bắc California, người nhiếp ảnh
viên vẫn còn nhớ rất rõ mọi chuyện. Chúng ta hãy nghe ông thuật lại:
Hình ảnh thương tâm
"Khi tôi làm
việc cho Association Press, và được giao nhiệm vụ chụp hình trao trả tù binh, khi tốp
người lính Mỹ cuối cùng được trao trả, năm đó là 1973, hình như tháng hai thì
phải. Tôi còn nhớ ngày tôi chụp tấm hình đó là ngày tôi được lệnh đến Dinh
Độc Lập để chụp buổi họp báo của tổng thống Thiệu vào buổi sáng.
Người tài xế chở tôi
tới Dinh Độc Lập, khi xong việc, tôi trở về thì đường phố kẹt xe quá, tôi
quyết định đi bộ về văn phòng của AP nằm ngay đường Nguyễn Huệ và Lê Lợi
trong một tòa nhà lớn cùng với NBC…gần đó là nhà hàng, các cửa tiệm…
Vì văn phòng của tôi nằm cuối cùng của tòa nhà nên tôi đi vòng
phiá sau cho tiện…
Và trước khi tới cái góc nhà, đối diện với tòa nhà, là khách sạn Continental,
có rất nhiều trẻ con xin ăn, có quá nhiều trẻ em mồ côi…
Tôi bắt gặp một hình ảnh vô cùng thương tâm trên đường: một em
bé gái nhỏ bé đang ngủ, nằm bên trong chiếc hộp giấy bằng carton, bên cạnh
chiếc hộp là đứa bé trai, lớn hơn một tí, nắm lấy tay của em gái mình thò ra,
nằm co quắp, và chiếc tô dùng để ăn xin bên cạnh... Ánh sáng hoàng hôn hắt
xuống thật tuyệt vời ...
Tôi vô cùng xúc động
và lấy ngay chiếc máy ảnh
Leica của mình với ống kính 50 li, chụp chừng 6 hay 8 tấm gì đó, rồi vào văn
phòng ngay vì tôi rất vội phải đi công tác ở Đà Nẵng. Tôi giao cho họ và nói
đây là phim chụp họp báo và đây là cuốn phim chụp trẻ em xin ăn đường phố…
10 ngày sau, khi tôi từ Đà Nẵng trở về, một tấm biển có
gắn hàng chữ đùa nghịch
“No More Orphan
Pictures” [được để ở bàn tôi], bởi vì tấm hình đó khi AP phổ biến thì trở
thành “tin nóng hổi”- Breaking News Story cho các báo chí và các đài phát
thanh ở Mỹ, đặc biệt là ở New York…"
Phong trào nhận con
nuôi ở Việt Nam
Thưa quí vị và các bạn,
khi được hỏi tại sao tấm hình đó lại làm cho mọi người ở Hoa Kỳ hết sức chú ý
đến các em mồ côi ở Việt Nam, nhiếp ảnh gia Chick Harrity kể tiếp:
"Chuyện là như
thế này, khi tấm hình đó được gửi về New York, mọi người đều rất thích, bởi
vì nó không giống những hình ảnh khác và nó được đăng trên tất cả các báo chí
ở Hoa Kỳ và rất nhiều người đã liên lạc tới AP của chúng tôi để hỏi xem có
cách nào nhận hai em bé đó làm con nuôi…
Các báo chí thì viết thư cho AP chúng tôi ở Sài gòn đề giúp xin địa chỉ của
em bé đó.
Họ cho biết rằng, có
rất nhiều, rất nhiều gia đình muốn giúp đỡ và nhận hai em bé đó làm con nuôi.
Chính vì thế
mà tôi phải làm sao tìm lại được hai em bé đó…
Lúc bấy giờ, có vài người Việt Nam làm việc trong phòng tối, tôi đưa cho họ
bức hình và thuật lại mọi chuyện. Chỉ hai ngày sau, họ đã dễ dàng tìm ra gia
đình của em bé này vì có nhiều người ăn xin ở gần chúng tôi làm việc lắm.
Khi gặp mẹ của em bé, bà cho biết chồng bà là một người lính đang đi chiến
đấu.
Bà có 5 đứa con trai
và em bé trong chiếc hộp giấy là con gái út.
Vì hoàn cảnh vô cùng
nghèo khổ, lương chồng không đủ nuôi 7 miệng ăn, nên các con bà phải đi ăn
xin trên đường phố.
Tên của em là Trần
Thị Hết…
Tôi đã thuật lại mọi chuyện và cho bà biết rằng có những gia đình ở bên Mỹ
rất muốn nhận hai em bé trong bức hình làm con nuôi. Nhưng bà từ chối ngay
lập tức, bà nói rằng cho dù hoàn cảnh khó khăn đến thế nào đi chăng nữa, bà
phải giữ cho bằng được tất cả các con bà dưới một mái nhà. Và bà đã làm như
thế..."
Cô bé năm xưa
Thưa quí vị và các bạn,
thế rồi người nhiếp ảnh gia Chick Harrity có cơ hội gặp lại em bé trong chiếc
hộp giấy hay không? Chúng ta hãy nghe ông kể tiếp:
"Khi tôi rời
Việt Nam, tôi không bao giờ ngờ rằng sau này em lại được một gia đình người
Mỹ nuôi…Mười năm sau, tôi không còn làm việc cho Association Press nữa và trở
thành phóng viên cho tòa Bạch Ồc thì một hôm, người bạn của tôi trong AP cùng
làm việc ở Sài gòn, gọi điện thoại báo rằng cô bé trong chiếc hộp giấy mà tôi
chụp hình năm xưa sẽ có mặt tại tòa Bạch Ồc để gặp tổng thống Reagan và mọi
người sẽ sắp xếp cho tôi để gặp lại cô bé đó.
Đó là buổi đầu tiên
tôi gặp lại cô bé ấy
và biết được rằng cô được gia đình bà Evelyn Heil nhận làm con nuôi từ năm
1974, khi em đến Houston chữa bệnh tim do một tổ chức từ thiện đem em sang từ
Việt Nam…
Khi tôi gặp em lúc bấy giờ, trông em thật là bé nhỏ so với độ tuổi 12…
Tôi trao cho em bức
hình tôi chụp năm xưa nhưng em làm moị người và tôi rất ngạc nhiên vì em từ
chối nhận và rất là giận dữ…Tôi không hiểu vì sao như thế… rồi thời gian trôi
qua, trong lòng tôi cứ tự hỏi về điều này…
Mãi cho đến ngày hôm nay, sau 32 năm, kể từ ngày tôi chụp hình ấy, tôi
mới thực sự giải tỏa được, thì ra hồi ấy, trong trí óc ngây thơ của em, em sợ
rằng nếu có ai nhìn thấy bức hình ấy, thì họ sẽ bắt em trả về Việt Nam…
Hôm nay, người thiếu
nữ trao giải cho tôi đã hoàn toàn khác…"
Giải thưởng
"Thành Tựu Một Đời"
A Surprise From Long
Ago And Far Away.
Cuộc hội ngộ bất ngờ
giữa nhiếp ảnh gia Chick Harrity và Nhanny Heil Trần Thị Hết
"Em bé trong chiếc hộp giấy" tại Tòa Bạch Ốc với sự chứng kiến của
Tổng thống George W. Bush và gần cả ngàn quan khách khác.
Thưa quí vị và các bạn,
Chick Harrity –
người nhiếp ảnh gia nổi tiếng, đã có gần 50 năm trong nghề, với 16 năm làm
trong Associations Press, 10 năm làm Trưởng Phòng Nhiếp Ẳnh của U.S. News và World
Report và 33 năm chụp hình cho tòa Bạch Ốc.
Ông đã chụp rất
nhiều hình qua nhiều đời tổng thống như John Kenney, Lyndon Johnson, Richard
Nixon, Gerald Ford, Ronald Reagan, George Bush, Jimmy Carter, và Bill
Clinton, những tấm hình của ông đều mang nhiều ý nghĩa và đi vào lịch sử.
Khi được trao giải cao quí "Thành Tựu Một Đời”, ông đã trả lời Hội Phóng
Viên Ảnh tòa Bạch Ốc rằng tất cả những tấm hình ông ghi lại trong 50 năm qua,
mặc dù có giá trị đến đâu chăng nữa, đều không làm ông vui nhất và thích nhất
là tấm hình “Baby In The Box” – Em bé trong chiếc hộp giấy. Vì thế, trong
buổi lễ trao giải này ban tổ chức đã dành cho ông một sự bất ngờ… Ông kể lại
giây phút ấy:
"Khi tôi đứng ở trên sân khấu cùng với tổng thống George W. Bush, tôi
nghe vị chủ tịch của Hội Phóng Viên Nhiếp Ảnh tòa Bạch Ốc nói với tổng thống
Bush rằng.
“Đừng di chuyển, hãy đứng yên!” Thông thường thì ai mà nói như thế với vị tổng thống kiểu đó…
Tôi không hiểu chuyện gì
đang xảy ra đây..và bỗng nhiên tôi nghe tiếng của người điều khiển chương trình
xướng danh tên tôi cùng với bức hình, và người đại diện trao giải là Nhanny
Heil, cô bé trong bức hình năm xưa..

Tôi vô cùng bàng
hoàng và xúc động…nước mắt dàn dụa trên mặt tôi... Cuộc hội ngộ diễn ra vô
cùng bất ngờ…Tất cả mọi người có mặt hôm đó đều rơi lệ, ngay cả tổng thống
Bush cũng vậy…
Sự kiện Trần Thị Hết Nhanny trao giải cho tôi làm cho tôi càng tin tưởng rằng:
đây là bằng chứng mà bức hình của tôi đã làm thay đổi một cuộc đời và hy vọng
rằng sẽ có những trường hợp khác tương tự như thế… "
Thưa quí vị và các
bạn, chắc hẳn quí vị và các bạn sẽ còn một vài điều thắc mắc rằng tại sao cô
bé Trần Thị Hết lại được sang Mỹ năm 1974 để chữa bệnh tim rồi được gia đình
một người Mỹ nhận làm con nuôi?
Thế còn cha mẹ ruột cùng các anh trai của em ra sao? Và cuộc sống của cô Trần
Thị Hết Nhanny hiện nay như thế nào? Mời quí vị và các bạn nghe tiếp vào kỳ
sau.
Phương Anh thân ái chào tạm biệt và hẹn tái ngộ trong mục Câu Chuyện Hàng
Tuần vào sáng thứ ba tuần tới.
"Baby in the Box"
tấm hình thay đổi cả một đời người (Phần II)
Phương Anh, phóng
viên đài RFA
Thưa quý vị và các bạn,
trong kỳ trước, chúng ta đã nghe nhiếp ảnh gia nổi tiếng Chick Harrity kể lại
trong hoàn cảnh nào ông đã chụp bức ảnh em bé nằm ăn xin trong chiếc hộp bằng
cạc tông bên cạnh người anh trai bé nhỏ của mình.
Và sau khi tấm hình
được phổ biến ở Hoa Kỳ, đã dấy lên phong trào nhận trẻ em mồ côi Việt Nam làm
con nuôi.
Mặc dù bà mẹ của em từ chối sự hảo tâm của rất nhiều gia đình người Mỹ muốn
nhận em làm con nuôi.
Thế nhưng, như một
số phận đã dành sẵn, năm 1983, tức 10 năm sau, em bé trong chiếc hộp giấy có
mặt tại Tòa Bạch Ốc để gặp Tổng thống Ronald Reagan và hội ngộ lần đầu tiên
với người đã chụp hình mình khi mới lên hai.
Tuy nhiên, cuộc gặp gỡ này đã làm cho cô bé Trần Thị Hết, nay là Nhanny Heil
vô cùng tức giận và hãi sợ vì nhiếp ảnh gia Chick Harrity đã đưa tặng em bức
hình Baby In The Box.
Theo lời bà mẹ nuôi cô kể lại, lúc bấy giờ, trong trí óc ngây thơ của cô bé
12 tuổi, cô chỉ sợ rằng, nếu có ai biết được cô là em bé trong bức hình, thì
cô sẽ bị trả về Việt Nam.
Vì thế, cô rất ghét bức hình ấy.
Người mẹ nuôi, bà
Evelyn Heil

Cô Nhanny Heil và người mẹ nuôi, bà Evelyn Heil.
Được hỏi vì sao bà
lại trở thành mẹ nuôi của cô, từ thành phố Springfield, bang Ohio, bà Evelyn
Heil, một nhà giáo, nay đã về hưu kể lại: "Khi tôi nhìn thấy bức hình
của em trên tờ báo [ở Houston, Texas], bên cạnh là bức hình "Baby in the
Box", đôi mắt em mở lớn đầy vẻ sợ hãi như đang nhìn thẳng vào tôi như có
một sự thôi thúc kỳ lạ. Lúc bấy giờ, em được bác sĩ Denton Cooley chữa bệnh
tim, đem em từ Saigòn sang. Năm đó là năm 1974.
Theo lời cơ quan từ thiện đưa em sang Mỹ thì mẹ em đưa em vào viện mồ côi
Holt, vì em bị bệnh tim và bà quá nghèo không có tiền chữa bệnh cho em. Cũng
theo lời hội từ thiện cho biết thì họ cố gắng tìm mẹ và anh trai của em nhưng
nghe nói bà đã đi Đà Nẵng. Sau đó họ cũng được tin là bà mẹ của em đã qua đời
vì bị bệnh lao phổi, và không còn ai biết gia đình cũng như anh trai của em
ra sao nữa.
Nhưng ở Sài gòn lúc
bấy giờ cũng không có đủ phương tiện chữa trị nên họ đã đưa em sang Mỹ. Khi
tôi nhìn thấy khuôn mặt của em và bức hình Baby In The Box đăng trên trang
báo, tôi lập tức tìm cách đến ngay bệnh viện để được ôm em vào lòng vì trông
em tội nghiệp lắm, nét mặt đầy vẻ sợ hãi."
Thưa quý vị và các bạn, việc nhận em làm con nuôi không đơn giản chút nào vì
lúc bấy giờ, danh sách xin nhận em làm con nuôi lên đến hai ngàn gia đình.
Thật là khó để lọt
vào danh sách được tuyển chọn, tức là khoảng 5 gia đình ưu tiên, rồi cuối
cùng mới được chọn.
Nghĩa cử cao đẹp
Thế nhưng, giống như
một phép lạ đã xảy ra, bà đã vượt qua hai ngàn gia đình khác để đứng đầu danh
sách xin nhận em làm con nuôi, bà kể lại:
"Tôi rất là
kiên trì và họ biết là tôi biết nhiều về dinh dưỡng. Rồi hôm ấy, họ đến nhà
tôi rồi đi cùng với tôi để đón các con tôi đi học về. Trước khi tới trường
của các con tôi thì họ cho tôi biết là tôi sẽ được chọn. Tôi đã khóc vì sung
sướng và không thể lái xe tiếp tục được, phải dừng lại bên đường để dằn cơn
xúc động. Tôi không thể tin nổi, một điều kỳ diệu đã xảy ra.
Và cũng nên nhớ lại rằng, thất bại của Mỹ trong việc bảo vệ Sàigòn đã khiến
em trở thành một em bé mồ côi tị nạn. Điều này giúp cho việc xin em làm con
nuôi dễ dàng hơn. Và ngày 10 tháng 10 năm 1974, em chính thức trở thành con
nuôi của tôi.
Gia đình tôi đưa em
về nhà, tôi đã có 4 đứa con trai và em trở thành công chúa trong gia đình của
chúng tôi."
Thưa quý vị và các bạn,
khi được hỏi về tình trạng sức khỏe của em lúc bấy giờ như thế nào, bà cho
biết:
"Em thật là nhỏ bé và suy dinh dưỡng trầm trọng. Em gần như không sống
nổi, sức khỏe của em thật là tồi tệ, em không tự mình ngồi và đứng được. Chỉ
cân nặng có 12 pounds mà lúc đó em đã 3 tuổi rồi. Con trai lớn của tôi chọn
tên em là Nhanny.
Từ đó, tên em là
Nhanny Heil.
Sau khi tôi nuôi em
được chừng 6 hay 10 tuần gì đó thì em bắt đầu tự mình đứng và ngồi được. Tôi
đã tốn rất nhiều công sức để chăm sóc và chữa bệnh cho em.
Em bị bệnh về tai, nên đã ảnh hưởng nhiều đến việc nghe và nói. Đồng thời, em
còn thêm rất nhiều bệnh tật khác nữa. Trong nhiều năm, Nhanny bị chậm phát
triển so với các trẻ em khác. Nhưng cuối cùng, thì mọi việc cũng đâu vào đó.
Nhanny được tất cả mọi người yêu mến."
Không đầu hàng số
phận
Thưa quý vị, được biết,
sau nghĩa cử thật cao đẹp của bà Evelyn Heil nhận em bé Trần Thị Hết làm con
nuôi, một làn sóng xin nhận nuôi các em mồ côi Việt Nam dâng cao tại Hoa Kỳ,
nhất là vào thời điểm trước biến cố tháng 4 năm 1975.
Trong khi đó, ngoài
thời gian đi dạy học, phải vất vả nuôi 4 người con trai của mình, bà dành hết
thời gian cho Nhanny. Vì sức khỏe và bệnh tật, Nhanny không thể nào đến
trường bình thường như các trẻ em khác.

When Nhanny had trouble learning,
Evelyn Heil founded the Warren Center for Learning.
This photo is from an Associated Press story on the school in 1982.
Nhất quyết không chịu
đầu hàng số phận, bà lập ra Warren Center of Learning, xin tạm dịch Trung Tâm
Học Tập Warren, để Nhanny có cơ hội được học hành tại đây.
Năm 1983, để có thêm
tài chính cho trung tâm, bà nhờ các cơ quan truyền thông hỗ trợ trong việc
quyên góp.
Gặp Tổng thống
Ronald Reagan
Và cũng nhân cơ hội
này, bà và Nhanny được Tổng thống Ronald Reagan cùng phu nhân mời đến Tòa
Bạch Ốc. Bà cho biết:
"Lúc bấy giờ,
có rất nhiều phóng viên báo chí ở khắp nơi trên toàn thế giới về tham dự và
muốn đặt câu hỏi với Nhanny, nhưng Nhanny cứ quả quyết đòi gặp Tổng thống
trước đã. Nhanny nói với mọi người rằng hãy để cho em gặp Tổng thống đã, rồi
em sẽ trả lời câu hỏi của mọi người khác.
Và tôi còn nhớ rằng khi hai chúng tôi đang đi vào hành lang, thì ngay lúc ấy,
Tổng thống Reagan cùng phu nhân xuất hiện. Ông cúi xuống ôm em vào lòng và
hỏi tai nào của em không nghe được? Em trả lời.
Tổng thống nói: Vậy thì hãy cứ đi qua phía bên đó để ông cùng nghe vì tai của
ông cũng bị như thế! Thật là một vị Tổng thống tuyệt vời ! Sau khi trò chuyện
với Tổng thống Reagan xong thì chúng tôi gặp Chick Harrity. Đó là lần đầu
tiên chúng tôi gặp ông ấy."
Ngạc nhiên lẫn xúc
động

Trước mặt Tổng thống George W. Bush,
Cô Nhanny Heil trao tặng giải thưởng cho ông
Chick Herrity.
AFP PHOTO Andrew COUNCILL

Thời gian trôi qua,
sau lần hội ngộ đầu tiên [với Chick Harity vào năm 1983] làm cho Nhanny hãi sợ,
tháng 4 năm 2005, bà nhận được điện thoại của Hội Phóng Viên Ảnh Tòa Bạch Ốc
mời bà cùng Nhanny đến trao giải cho Chick Harrity.
Vô cùng ngạc nhiên lẫn xúc động, mọi chuyện tưởng chừng như đã đi vào dĩ
vãng, nhưng nay lại được khơi dậy với một niềm vinh hạnh. Bà còn được biết
rằng, trong suốt gần 50 năm cuộc đời nhiếp ảnh của mình, Chick Harrity bao
giờ cũng tâm đắc về bức hình “Baby In The Box”, và luôn tự hỏi cô bé trong
ảnh giờ này ra sao.
Với sự giúp tìm kiếm của hãng truyền thông NBC, Hội Phóng Viên Ảnh Tòa Bạch
Ốc đã tìm ra được địa chỉ của mẹ con bà và trân trọng mời Nhanny đến tham dự
để dành cho Chick Harrity một bất ngờ lớn. Thế là mọi chuyện đã xảy ra đúng
như dự định.
"Người may mắn
nhất"
Thưa quý vị và các bạn,
giờ đây, khi Nhanny đã là mẹ của hai con và hiện định cư tại thành phố
Springfield, bang Ohio, cô tâm sự:
"Tôi nghĩ tôi
là người may mắn nhất. Tôi không biết nói gì hơn. Tôi chỉ nghĩ là tôi rất may
mắn đã gặp được mẹ nuôi tôi cho tôi một cuộc đời mới. Tôi biết rằng, tôi còn
có cha và các anh trai của mình, và nhiều khi tôi tự hỏi không biết giờ này
họ ra sao. Tôi không biết làm cách nào để tìm ra họ. Tôi thiệt không biết làm
sao!"
Thưa quý vị và các bạn,
câu chuyện về bức hình Baby In The Box có thật nhiều điều kỳ diệu mà chúng ta
không thể nào giải thích nổi. 32 năm sau, có ai ngờ em bé ăn xin nghèo khổ
trên vỉa hè thành phố, nằm trong chiếc hộp bằng cạc tông, lại thay mặt cho
toàn thể giới báo chí phóng viên nhiếp ảnh Hoa Kỳ, trước mặt Tổng thống
George W. Bush, để trao tặng giải thưởng cho người đã chụp hình mình năm xưa,
làm cho tất cả mọi người phải rơi lệ.
Và hôm nay đây, mặc dù
không nói được tiếng Việt, nhưng cô luôn ghi nhớ cô là người Việt Nam, cô vẫn
hằng nhớ đến những người thân nhân ruột thịt của mình. Ước mong một ngày nào
đó, lại có điều kỳ diệu xảy ra cho cô, phải không thưa quý vị và các bạn?
Câu Chuyện Hàng Tuần xin dừng nơi đây.
Phương Anh xin
tạm biệt và hẹn gặp lại quý vị cùng các bạn trong chương trình kỳ tới.
.
|