Vietnam

=== =====

Monday, March 2, 2015

Cái chết của Boris Nemtsov nói lên điều gì?

Cái chết của Boris Nemtsov nói lên điều gì?

Chu Hảo

việt cộng đàn áp, nhân dân vùng dậy



image





Thuy Trang Nguyen posted this video on 2015-02-10. 1845 likes. 595 comments. 1676 shares.
Preview by Yahoo


Hơn 70 năm bị nô dịch trong một thể chế toàn trị không có tính người, cuối cùng nước Nga của Lev Tolstoi, Puskin, Levitan, Tchaikovskij… cũng thoát ra khỏi vòng kim cô của ý thức hệ xôviết để nhìn thấy ngọn lửa của Tự do vào những năm cuối thập kỷ 80 của thế kỷ trước. Ngọn lửa nhỏ chưa kịp bừng sáng sau giai đoạn Gorbatchov và Eltsin thì nước Nga lại lâm vào nguy cơ của một thoái trào mới, trở lại vùng tối ngày xưa. Và đến hôm nay khi Boris Nemtsov bị giết hại một cách trắng trợn và dã man thì không còn nghi ngờ gì nữa, nước Nga lại rơi vào xoáy của chủ nghĩa dân tộc cực đoan được bảo kê bởi chế độ độc tài kiểu mới.

Sự kiện Nemtsov có thể sẽ là một bước ngoặt của phong trào dân chủ ở Nga. Chính sách đàn áp tự do và những hành động phản dân chủ hung hãn có thể làm cho nhiều người sợ, nhưng đồng thời cũng làm cho số người dám vượt qua nỗi sợ hãi thực thi quyền tự do biểu đạt chính kiến riêng của mình đông lên gấp bội, và từ đó một xã hội dân sự ôn hoà giác ngộ sẽ hình thành. Ở đâu cũng thế, và ở Nga càng thế! Vì ở Nga, những người hoạt động tích cực cho phong trào dân chủ còn nhiều… mặc cho từ năm 2003 cho đến nay Nemtsov đã là nhà lãnh đạo thứ tám của phong trào dân chủ bất đồng chính kiến bị ám hại.

Những lời lên án mạnh mẽ với lời cam kết sẽ tìm được và đưa ra xét xử thủ phạm của những nhà lãnh đạo Nga chỉ làm tăng thêm sự chú ý của dư luận trong nước Nga và trên toàn thế giới vào những sự thật sau đây:

– Nemtsov bị hãm hại vì ông là người bất đồng chính kiến nổi tiếng, dũng cảm lên tiếng bảo vệ Quyền Con người và Quyền Công dân ở nước Nga.
– Ông lên án mạnh mẽ tệ tham nhũng của các nhóm lợi ích chi phối nền chính trị Nga.
– Ông cực lực phản đối chính sách bạo ngược của chính quyền Nga trong vấn đề Ucraina.
– Và do đó, Boris Nemtsov chắc chắn sẽ là một đối thủ đáng gờm trên chính trường Nga.

Đáng lẽ ngày hôm nay nhà bất đồng chính kiến năng nổ và trí tuệ đã dẫn đầu đoàn biểu tình phản đối chính sách của chính quyền Nga đối với Ucraina, và có thể đã công bố những bằng chứng hùng hồn về sự can thiệp quân sự của Nga vào nước láng giềng… Nhưng ông đã ngã xuống trước sự bất ngờ, căm phẫn và tiếc thương của những lực lượng tiến bộ trong đồng bào của ông. Sự nghiệp chính nghĩa của ông sẽ mãi mãi khắc ghi trong tâm hồn Nga. Những tấm biểu ngữ “Tôi là Boris”, “Chúng ta là Nemtsov” được giương cao trên đường phố Mạc Tư Khoa hôm nay báo hiệu một tương lai tương tươi sáng cho nước Nga ngày mai.

Con đường hoà bình dẫn đến nền dân chủ quả thật hết sức cam go. Và sự hy sinh cả đến tính mạng của những nhà hoạt động dân chủ tiên phong dấn thân như Boris Nemtsov là những đột phá không thể thiếu trong tiến trình thức tỉnh lương tâm và ý thức về Quyền Con Người, Quyền Công Dân của mọi tầng lớp xã hội. Không có ai sẵn sàng cho việc ấy thì chúng ta hoặc là sẽ chẳng có gì, hoặc là chỉ có bạo lực và đổ máu.

Chung cư Hoàng Anh Gia Lai

Sài Gòn, ngày 1 tháng 3 năm 2015
C. H.


AI LÀ NGƯỜI RA LỆNH GIẾT NHỮNG KẺ ĐỐI LẬP TỔNG THỐNG NGA- TRONG CÂU HỎI ĐÃ CÓ LỜI GIẢI ĐÁP.

Vụ Boris Nemtsov: Thế giới xúc động mạnh

tka23 post
media 
Cựu Thủ tướng Nga Boris Nemtsov, tháng 9 năm 2012. AFP PHOTO / KIRILL KUDRYAVTSEV
 Các lãnh đạo Phương Tây và đối lập Nga lên án vụ sát hại nhà đối lập Boris Nemtsov ngay giữa Moskova đêm qua 27/02/2015, trong khi đó Tổng thống Putin và các cộng sự nêu khả năng đây là một vụ « khiêu khích » nhằm làm bất ổn đất nước.?

Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama lên án « vụ giết người tàn bạo » mà nạn nhân là « người bảo vệ không mệt mỏi để các công dân Nga để được hưởng các quyền giống như tất cả mọi người ». Nhà Trắng kêu gọi « chính quyền Nga nhanh chóng điều tra không thiên vị và minh bạch ».
Lãnh đạo Ngoại giao Châu Âu Federica Mogherini cũng kêu gọi Nga điều tra « đầy đủ, nhanh chóng và minh bạch » vụ án. Tổng thống Pháp François Hollande tố cáo « vụ ám sát ghê tởm » nhắm vào một « nhà tranh đấu dũng cảm và không mệt mỏi vì nền dân chủ, một chiến binh can trường  chống độc tài ».Thủ tướng Đức Angela Merkel hối thúc ông Putin làm sáng tỏ « vụ giết người hèn hạ » này.
Phản ứng trước vụ ám sát ông Boris Nemtsov, Tổng thống Ukraina Porochenko viết trên Facebook : « Ông là chiếc cầu nối giữa Ukraina và Nga, và cây cầu ấy giờ đây đã bị những viên đạn của một kẻ sát nhân phá hủy ».
 « Bị giết vì nói lên sự thật »
Nhà đối lập Mikhail Kassianov, cựu Thủ tướng dưới quyền của Tổng thống Putin trước đây, phẫn nộ : « Một lãnh đạo đối lập bị bắn gục ngay dưới chân Kremli vượt quá khỏi mọi tưởng tượng. Chỉ có một lý do duy nhất : Ông bị giết vì nói lên sự that». Về cái chết của ông Nemtsov, một nhà đối lập khác, cựu vô địch cờ quốc tế Garry Kasparov 
nhận định : « Trong không khí thù hận và bạo lực mà  Putin tạo ra ở nước ngoài và tại Nga, làm đổ máu là một phương tiện thể hiện sự trung thành, khẳng định sự cấu kết. (…) Vấn đề không phải là biết rằng liệu có phải ông Putin ra lệnh sát hại Boris Nemtsov hay không. Chính nền độc tài của Putin, chủ trương tuyên truyền thường trực chống lại những kẻ thù của quốc gia » là thủ phạm.

Boris Nemtsov là người đứng đầu phong trào phản kháng chưa từng có tại Nga nổ ra trong mùa hè 2011-2012. Ông cũng là người lên tiếng mạnh mẽ chống lại nạn tham nhũng khủng khiếp trong thời kỳ chuẩn bị cơ sở hạ tầng cho Thế vận hội mùa đông tại Sotchi 2014, với việc tiết lộ rất nhiều công thự, phi cơ, trực thăng thuộc quyền sở hữu của Tổng thống Nga. Cuối những năm 1990, nhà cải cách Nemtsov từng đảm nhiệm chức Phó thủ tướng dưới quyền Boris Eltsin.

Vụ ám sát « chống nước Nga »
Sau vụ ám sát gây chấn động, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố « tất cả sẽ được làm để những kẻ tổ chức và thực thi hành động tội ác hèn hạ và ác độc này bị trừng phạt tương xứng ». Trong thư của ông Putin gửi đến thân mẫu người quá cố, có đoạn : « Boris Nemtsov đã để lại ấn tượng trong lịch sử nước Nga, trong đời sống chính trị và xã hội Nga. Ông ấy luôn là người bày tỏ công khai và chân thực những quan điểm của mình ».
Theo hãng thống tấn nhà nước Nga Tass, Tổng thống Putin tuyên bố vụ giết người nói trên có vẻ như được thực hiện theo hợp đồng và đây« rõ ràng là một hành động khiêu khích ??».
Thủ tướng Nga Dmitri Medvdev ghi nhận sự ra đi của nhà đối lập là« mất mát lớn lao đối với xã hội Nga, mà ông ấy luôn là người bảo vệ các quyền tự do và các giá trị của xã hội chúng ta », ông Nemtsov đã là « một con người trung thành với các nguyên tắc và một nhân cách lớn ».

Người phát ngôn của Tổng thống Nga
 
Dmitri Peskov tuyên bố nhà đối lập « không hề là một đe dọa chính trị với V. Putin, và nếu như có so sánh với mức độ được lòng dân của ông Putin, thì Boris Nemtsov chỉ hơn một công dân thường một chút ».

Lãnh đạo đảng Cộng sản Nga Guenadi Ziuganov bình luận « rõ ràng là  đổ máu để bạo loạn bùng nổ tại trung tâm Mostva ». Theo một lãnh đạo khác của đảng Cộng sản, có thể « đây là một sự kiện  nhằm kích động tinh thần bài Nga ở nước ngoài ». Vladimir Vassiliev, 

một lãnh đạo đảng Nước Nga Thống nhất, thân cận với Tổng thống Putin, cũng có quan điểm tương tự.
Nhiều nhà đối lập với điện Kremli đã bị sát hại trong những năm gần đây, trong đó đặc biệt nổi tiếng, có nhà bảo vệ nhân quyền 

Natalia Estermirova,
 luật sư
Stanislav Markelov,

 nhà báo
Anastasia Babourova,
hay nữ phóng viên

 

Anna Anna Politkovaskai. Những kẻ trực tiếp ra tay đôi khi bị bắt và bị kết án, nhưng chưa bao giờ biết  được  những thủ phạm đứng sau lưng.


Hồ sơ người bị bắn, Boris Nemtsov

  • 28 tháng 2 2015
Cái chết của Boris Nemtsov gây sốc cho nhiều người Nga

Boris Nemtsov, người vừa bị bắn chết ở Moscow khi mới 55 tuổi, là nhân vật có sức lôi cuốn trong chính trị Nga, một nhà cải cách nổi danh dưới thời Boris Yeltsin và trở thành người chỉ trích mãnh liệt Vladimir Putin.

Ông cũng là nhà khoa học hạt nhân, nhà hoạt động môi trường và có bốn con.
Ông thành lập nhiều phong trào đối lập sau khi rời quốc hội Nga năm 2003. Từ năm 2012, ông là đồng chủ tịch đảng Cộng hòa Nga – Tự do Nhân dân đối lập.
Ông lên án Tổng thống Putin vì vai trò của Nga ở Ukraine, tình hình kinh tế xấu đi và cáo buộc có tham nhũng trong việc chuẩn bị Olympic Sochi năm 2014.

Cùng với những người như Alexei Navalny và Garry Kasparov, Nemtsov đóng vai trò chính tổ chức các cuộc biểu tình ở Moscow theo sau bầu cử năm 2011.
Ông bị bắt vì tham gia biểu tình và từng bị tạm giam 15 ngày cuối năm 2011.

Ứng viên tổng thống?

Năm 1990, Nemtsov được bầu vào quốc hội Nga.
Ông đứng cạnh Boris Yeltsin khi có âm mưu đảo chính năm 1991. Yeltsin tưởng thưởng cho lòng trung thành của ông với chức thống đốc vùng Nizhny Novgorod.
Ông Nemtsov bị bắn chết tại Moscow

Nemtsov khi đó trẻ trung, nói tiếng Anh thuần thục, biết đối diện truyền thông. Vùng Nizhny Novgorod, với các ngành công nghiệp quân sự, trở thành điểm sáng thu hút đầu tư nước ngoài.
Ông nhanh chóng trở thành một trong các chính khách nổi danh, và có tin đồn nói Yeltsin muốn ông kế vị.

Năm 1997, Yeltsin phong ông làm phó thủ tướng phụ trách cải tổ kinh tế. Nhưng Nemtsov sau này ân hận vì nó mở đầu cho sự đi xuống của ông trong chính trường.
Mọi tham vọng tổng thống của ông bị thui chột vì khủng hoảng kinh tế tháng Tám 1998, khiến ông phải rời chính phủ.

Sa sút chính trị

Năm 1999, Nemtsov thành lập Liên minh các lực lượng cánh hữu (SPS), cùng Anatoly Chubais và Yegor Gaidar.
Ban đầu đảng này khá thành công, thu được 10% phiếu ở cuộc bầu cử tháng 12 và trở thành nhóm ảnh hưởng trong quốc hội.

Nhưng vài năm sau, SPS thay đổi thái độ với tổng thống Putin, từ ủng hộ có điều kiện sang công khai đối lập – và đảng mất đi ủng hộ viên.

Trong bầu cử 2003, SPS không thu đủ 5% phiếu bầu để có chân trong quốc hội.
Nemtsov từ nhiệm khỏi SPS và đi vào kinh doanh.

Năm 2011, ông trở thành gương mặt của đối lập, nhưng mấy năm qua ông không còn nổi bật.
Mặc dù ông không còn được xem là thuộc về dòng chính trong chính trị Nga, vụ giết ông đã gây sốc cho nhiều người Nga.
Ông Kasparov tuyên bố thông điệp đã rõ: “Chống đối Putin và cuộc sống của bạn chẳng có mấy giá trị.”

 Những người chống Putinbị ám sát

Tháng Tư 2003 – Chính khách

 

Sergey Yushenkov bị ám sát gần nhà ở Moscow



Tháng Bảy 2003 – Nhà báo
 
Yuri Shchekochikhin chết sau căn bệnh bí hiểm kéo dài 16 ngày



Tháng Bảy 2004 – Biên tập viên tạp chí Forbes phiên bản tiếng Nga 
Paul Klebnikov bị bắn trên đường ở Moscow



Tháng Mười 2006 – Nhà báo
 
Anna Politkovskaya bị bắn ngoài căn nhà ở Moscow


Tháng 11/2006 – Cựu điệp viên Nga
 
Alexander Litvinenko chết, gần ba tuần sau khi uống trà dính chất polonium ở khách sạn tại London



Tháng Ba 2013 -

 

Boris Berezovsky, từng đóng vai trò phân phát quyền lực nhưng sau chống Putin, chết trong nhà ở Anh





 LÀM SAO TỐ CÁO  ĐƯỢC NGƯỜI CHỦ MƯU MẶC DÙ AI CŨNG BIẾT RÕ.

BORIS NEMTSOV LÃNH TỤ ĐỐI LẬP NGA BỊ ÁM SÁT
tka23 post
Thủ lĩnh đối lập tại Nga, ông Boris Nemtsov, người công khai lên tiếng chỉ trích tổng thống Vladimir Putin và vai trò của Nga trong vụ khủng hoảng Ukraine, bị bắn chết vào trước nửa đêm hôm qua 27/2.
Cảnh sát Nga xác nhận tin ông Boris Nemtsov, 55 tuổi, bị bắn bốn phát  vào lưng khi ông này đang đi bộ cùng một phụ nữ Ukraine qua một chiếc cầu trên sông Moskva ở trung tâm thủ đô Mátxcơva. Những thủ phạm bắn ông Boris Nemtsov đi trên một chiếc xe hơi màu trắng.
Tin cho hay cảnh sát cho phong tỏa hiện trường chiếc cầu vấy máu của nạn nhân. Nơi này sát cạnh tường của Điện Kremlin và Quảng Trường Đỏ. Vụ bắn chết thủ lĩnh đối lập Boris Nemtsov được mô tảtương tự như những vụ bắn giết xảy ra vào những năm 90 của thế kỷ trước sau khi Liên bang Sô viết sụp đổ.
Nạn nhân Boris Nemtsov là một cựu phó thủ tướng.  Ông này cũng ý thức bản thân có thể bị ám sát bất cứ lúc nào, và đã trở nên nhân vật đối lập nổi bật nhất bị giết chết dưới thời cầm quyền 15 năm của tổng thống Vladimir Putin.
Điện Kremlin tránh trách nhiệm trong vụ việc vừa nói và chính quyền Nga lên tiếng nói rằng sẽ bằng mọi cách tìm ra thủ phạm sát hại ông Boris Nemtsov.

Đích thân tổng thống Vladimir Putin cũng lên tiếng tố cáo vụ bắn chết thủ lĩnh đối lập Nemtsov, cho rằng đó là hành động giết người hung bạo. 

Ông Putin nói thêm rằng công tác điều tra vụ  này được đặt dưới sự kiểm soát của tổng thống.

Theo ông Putin thì vụ bắn chết ông Boris Nemtsov có thể là một vụ giết người được thực hiện theo hợp đồng và là một sự kích động vào đêm trước khi diễn ra cuộc biểu tình lớn của phía đối lập do ông Boris Nemtsov dẫn đầu vào ngày mai.

Tuy vậy, vụ việc vẫn gây chú ý về cách thức đối xử mạnh tay của Điện Kremlin dưới nhiệm kỳ tổng thống thứ ba của ông Vladimir Putin đối với những thành phần chống đối. Một số nhà chỉ trích hàng đầu đã bị bỏ tù, một số khác phải trốn chạy khỏi nước Nga sau đợt biểu tình đông đảo phản đối ông Putin cách đây ba năm.

Một thủ lĩnh đối lập khác đồng thời cũng là một cựu thủ tướng dưới thời Putin, ông 

Mikhail Kasyanov, cho rằng vụ sát hại ông Boris Nemtsov xảy ra ngày bên cạnh tường Điện Kremlin là ngoài sức tưởng tượng.Theo ông này thì chỉ có thể có một kết luận là ông Nemtsov bị bắn chết vì nói lên sự thật.

Cựu tổng thống Mikhail Gorbachov thì  khuyến  cáo nên cẩn thận khi đưa ra kết luận nào về vụ sát hại thủ lĩnh đối lập Boris Nemtsov mới xảy ra.


Đến lúc này vẫn chưa có ai lên tiếng nhận trách nhiệm về vụ ám sát.
RFA
ĐỌC THÊM




Chân dung cựu lãnh tụ đối lập Nga bị ám sát

Chính trị gia đối lập Boris Nemtsov, người bị ám sát gần điện Kremlin tại thủ đô Moskova ngày 27/2, từng là Phó thủ tướng dưới thời Tổng thống Boris Yeltsin trước khi trở thành một trong những nhân vật chống đối nổi bật tại Nga. Tổng thống Nga đích thân chỉ đạo điều tra vụ ám sát lãnh đạo đối lập Lãnh đạo đối lập Nga bị ám sát tại Moskova


Chính trị gia đối lập Boris Nemtsov (Ảnh: AFP)


Ông cũng là một nhà khoa học nguyên tử, một nhà môi trường học và cha của 4 đứa con.
Nemtsov, 55 tuổi, còn là một nhà hùng biện có tiếng và cũng là một trong những người diễn thuyết chính tại các cuộc tuần hành đối lập lớn nhằm phản đối sự trở lại điện Kremlin của Tổng thống Vladimir Putin hồi năm 2012.

Nemtsov học ngành Vật lý phóng xạ tại Đại học Gorki từ 1976-1981. Vào năm 1985, ông nhận bằngtiến sĩ về Vật lý và Toán học. Ông từng làm việc tại Viện nghiên cứu Vật lý phóng xạ Gorki.

Ông Nemtsov bắt đầu sự nghiệp chính trị với tư cách là một nhà cải cách trẻ tại thành phố công nghiệp Nizhny Novgorod, nơi ông trở thành thống đốc vùng,  vào năm 1991 khi mới 32 tuổi.
Sau khi phục vụ ở vị trí đó 6 năm, ông Nemtsov đã thăng tiến trong sự nghiệp dưới thời của Tổng thống Yeltsin khi chuyển tới Moskova đảm nhậm chức vụ Phó thủ tướng thứ nhất trong thời gian từ 1997-1998.

Tổng thống Yeltsin được cho là từng cân nhắc chọn Nemtsov làm người kế nhiệm vào năm 1999, khi ông chuẩn bị rời nhiệm sở do sức khỏe yếu. Nhưng cuối cùng, ông Yeltsin đã chọn Vladimir Putin, người giữ chức thủ tướng lúc bây giờ, vì tin rằng Putin là một nhân vận ôn hòa mà nước Nga cần.

Ban đầu, Nemtsov ủng hộ cuộc tranh cử tổng thống của Putin, gọi ông là một nhân vật "trung thực và có trách nhiệm". Tuy nhiên, Nemtsov sau đó đã thay đổi quan điểm và trở thành một trong những người chống đối Putin mạnh mẽ nhất.
Ông Nemtsov từng là một thành viên sáng lập của đảng tự do Liên minh các lực lượng cánh hữu của Nga vào đầu những năm 2000 và lãnh đạo của đảng này từng là một nghị sĩ đối lập trong quốc hội, nơi ông chỉ trích các bước đi ban đầu của ông Putin nhằm trì hoãn cải cách chính trị.

Nemtsov đã thành lập một số phong trào đối lập sau khi rời quốc hội vào năm 2003 và sau đó trở thành đồng chủ tịch của đảng đối lập Cộng hòa Nga - đảng Tự do Nhân dân từ năm 2012.

Nemtsov có phong cách giống một ngôi sao nhạc rock, hay mặc quần jean, áo sơ mi và thường nở nụ cười tươi. Ông này cũng nổi tiếng đào hoa và được lòng phụ nữ.
Cùng với các chính trị gia đối lập khác, ông Nemtsov từng kiện ông Putin ra tòa nhưng không thành công sau khi nhà lãnh đạo Nga cáo buộc Nemtsov và những người khác biển thủ hàng tỷ USD vào những năm 1990.
Nemtsov đã trở thành một trong những nhân vật hay chỉ trích nhất của phe đối lập tại Nga và các nhóm ủng hộ Kremlin thường liệt ông vào danh sách "những kẻ phản quốc" trong những năm gần đây.
Gần đây, ông Nemtsov đã chỉ trích sự tham gia của Nga trong cuộc khủng hoảng tại Ukraine, tình hình kinh tế và các vụ tham nhũng trong lúc  chuẩn bị cho Thế vận hội mùa đông tại Sochi năm 2014.

Mặc dù vẫn là một nhân vật quan trọng trong các sự kiện đối lập tại Moskova nhưng ông Nemtsov đã dần rút lui trong vài năm qua khi thế hệ các lãnh đạo đối lập nổi lên, như luật 
sư 

Alexei Navalny.

Vị trí gần đây nhất mà ông Nemtsov nắm giữ là nghị sĩ  tại thành phố Yaroslavl ở phía bắc thủ đô.
Giống hầu hết các chính trị gia đối lập, ông Nemtsov rất tích cực sử dụng các mạng xã hội. Ông đã sử dụng cách thức này để kêu gọi mọi người tham gia vào cuộc tuần hành của phe đối lập tại Moskova vào ngày mai 1/3. Nhưng ông Nemtsov đã bị sát hại ngay trước khi cuộc tuần hành diễn ra.
An Bình
Theo BBC, AP, AFP




Mạng sống của những người đối lập ở Nga rất mong manh.

LÃNH TỤ ĐỐI LẬP BỊ ÁM SÁT TẠI MOSKOVA
tka23 post

Cựu Tổng thống Liên Xô  Mikhail Gorbachev ngày 28/2 cho rằng vụ sát hại chính trị gia đối lập đồng thời là cựu Phó Thủ tướng Nga Boris Nemtsov vào đêm 27/2 ở trung tâm thủ đô Moskva làm cho tình hình tại Nga bất ổn.
Hãng tin Interfax dẫn lời ông Gorbachev nói: "Tội ác trên cầu Moskvoresk Lớn - vụ sát hại ông Boris Nemtsov là âm mưu khiến tình hình phức tạp, thậm chí là làm cho đất nước bất ổn."
Theo ông Gorbachev, thật khó để xác định ai gây ra vụ việc này và ông không loại trừ khả năng vụ ám sát có thể dẫn tới những lời kêu gọi áp đặt tình trạng khẩn cấp. Ông Gorbachev nhấn mạnh tội ác này tác động tới tâm lý mọi người và ông cảm thấy lo ngại.
Hiện trường vụ sát hại ông Nemstov (Ảnh: Sputnik) 

Ông Nemtsov bị sát hại vào khoảng 23 giờ 15 phút giờ Moskva hôm 27/2  khi đang đi cùng bạn gái người Ukraine, người mẫu Anna Duritskaya,

 
22 tuổi, trên cầu Moskvoresk Lớn từ Điện Kremlin theo hướng phố Bolotnaya.


Trước đó khoảng nửa giờ đồng hồ, ông đã có cuộc phỏng vấn qua điện thoại với đài phát thanh Radio Vesti của Ukraine, trong đó ông nhắc lại việc chính cựu Tổng thống Nga Boris Yeltsin muốn ông trở thành người kế nhiệm nhưng sau đó ông Yeltsin đã nghĩ lại.
Tổng thống Putin đã ngay lập tức lên tiếng về vụ ám sát ông Nemtsov.

 Theo ông Dmitry Peskov

, 

thư ký báo chí của Tổng thống, ông Putin đã gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình Nemtsov và những người thân.

"Tổng thống Putin nhấn mạnh rằng, vụ giết người tàn bạo này có tất cả các dấu hiệu được lên kế hoạch từ trước",ông Peskov cho biết.

Tổng thống Nga Putin cũng đã ra lệnh thành lập một Ủy ban điều tra gồm các cơ quan thực thi pháp luật khác nhau của Nga. Đại diện Ủy ban này, ông Vladimir Markin khẳng định rằng, cuộc điều tra đang tập trung vào hai tội danh: Vận chuyển trái phép vũ khí và giết người.

Hiện cảnh sát đã xác định một chiếc Ford màu trắng bị các camera giám sát an ninh ghi lại xuất hiện tại khu vực gần điện Kremlin. 


Họ cũng đã xác định được biển số xe, nhưng chưa đưa ra bất kỳ thông tin nào cho biết chiếc xe thuộc sở hữu của ai hay nó có bị đánh cắp không.
Theo phát ngôn viên Bộ Nội vụ Nga

 

Elena Alexeeva, ông Nemtsov bị bắn ít nhất 6 phát đạn và trúng 4 viên đạn. Tại thủ đô Moskva, cảnh sát đang truy lùng chiếc Ford Focus hay Ford Mondeo màu trắng.

Sở điều tra thành phố cũng đã khởi tố vụ án hình sự này căn cứ theo Khoản 1, điều 105 (giết người) và Điều 222 (sử dụng vũ khí bất hợp pháp) Luật Hình sự.
Tổng thống Pháp Francois Hollande ngày 28/2 cũng đã lên án vụ sát hại thủ lĩnh phe đối lập đồng thời là cựu Phó Thủ tướng Nga Boris Nemtsov và gọi ông là "người bảo vệ nền dân chủ."
Theo tuyên bố của Văn phòng Tổng thống Pháp, nhân vật chỉ trích mạnh mẽ sự can dự của Nga tại Ukraine này là "người bảo vệ dân chủ dũng cảm và không mệt mỏi - người từng cam kết đấu tranh chống tham nhũng."
Đây là phản ứng đầu tiên của một nước châu Âu sau khi ông Nemtsov, 55 tuổi, bị bắn chết tại Moskva tối 27/2.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng lên án vụ sát hại ông Nemtsov là "tàn bạo" và "xấu xa" trong khi Người phát ngôn của Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Dmitry Peskov cho rằng vụ sát hại này "mang nhiều dấu hiệu của một vụ giết thuê" và coi đây là một hành động khiêu khích.



Chế độ đạo tặc của Putin

Wojciech Rodak

Karen Dawisha lật mặt băng đảng của Tổng thống Nga
Lê Diễn Đức dịch
Yeltsin chỉ định Putin kế nhiệm Tổng thống Nga – Ảnh: OnTheNet

Cuốn sách của Karen Dawisha Chế độ đạo tặc của Putin. Ai là ông chủ nước Nga mô tả con đường quyền lực mờ tối của Vladimir Putin và phe nhóm. Không một chút nghi ngờ nào – trên điện Kremlin ngự trị tuyệt đối một hệ thống mafia được bọc trong cái vỏ của những tên đế quốc.

Karen Dawisha là một nhà khoa học chính trị Mỹ nổi tiếng, nhiều năm tham gia nghiên cứu những thay đổi chính trị ở Nga và trên toàn khu vực hậu Xô Viết. Bà  làm việc tại một số trường đại học có uy tín ở Anh (bao gồm cả London School of Economics) và Hoa Kỳ. Nhiều năm trước đây, vào những năm 80, bà là một chuyên gia trong Bộ Ngoại giao Mỹ.
Trong cuốn sách mới nhất của bà, Chế độ đạo tặc của Putin. Ai là ông chủ nước Nga (Putin’s Kleptocracy: Who Owns Russia?), mô tả chi tiết con đường đi tới quyền lực của Vladimir Putin và những người thân cận. Cuốn sách chỉ ra một số điều chắc chắn về sự nghiệp được bao bọc bởi bí mật thời KGB, cho thấy các bước hình thành đội ngũ của ông và – thú vị nhất – giải thích cơ chế của nhiều lợi ích mờ ám và những âm mưu của nhóm này.

Trong số rất nhiều các chủ đề của Tổng thống Nga hiện tại, Dawisha phân biệt số lượng tư liệu thu thập – ghi chú, đầy đủ những thông tin có giá trị, cũng như phần nằm trong phần chính, tạo thành một nửa khối lượng của cuốn sách. Nó bao gồm những bài viết không còn lấy được nữa từ báo chí Nga mà bộ máy kiểm duyệt của Putin gỡ bỏ trên mạng, những tài liệu độc đáo, các hồ sơ vụ án tiến hành chống lại người của Putin ở phương Tây, cũng như hồ sơ của các cuộc trò chuyện với những người cung cấp thông tin từ các lĩnh vực ngân hàng và tình báo. Thế mạnh lớn nhất của cuốn sách là phân tích mô phạm của Dawisha về những sự kiện mờ ám hoặc dường như bị tách khỏi lịch sử gần đây của Nga, trong đó tác giả kết hợp một cách logic, trung thực và trong sáng toàn bộ.

Bà đi đến kết luận rằng quan trọng hơn so với sự thất bại của nền dân chủ của nước láng giềng phía Đông của chúng ta, nơi trước đó tập trung nhiều nhà nghiên cứu và các nhà phân tích, một thực tại là sự xuất hiện một hình thức mới, vô cùng mạnh mẽ của chủ nghĩa độc đoán.
“Thay vì nhìn vào chính sách của Nga là một nền dân chủ mong manh bị kéo xuống dưới bởi lịch sử, những kẻ chuyên quyền tội phạm, sự thờ ơ nói chung, các quan chức không đủ năng lực hay các nhà tư vấn phương Tây, tôi cho rằng, kể từ khi bắt đầu quá trình chuyển đổi dân chủ ở Nga, Putin và tay chân của ông ta hướng tới việc tạo ra một chế độ độc tài cai trị bởi một liên kết mạnh mẽ… mà dân chủ chỉ là thứ trang trí hơn là theo hướng phát triển ” – Bà viết trong phần giới thiệu.
Nhận định của bà, cũng như nhiều suy luận khác của Dawisha dựa trên nhận định, gây nên tranh cãi, đã làm Nhà xuất bản Cambridge University Press, nơi mà trước đây bà đã làm việc, không chấp nhận phát hành. Người ta lập luận rằng luật pháp Anh về tội phỉ báng có thể cho phép các nhân vật trong cuốn sách giành chiến thắng nếu họ kiện ra toà, kéo theo một nhu cầu đáng kể cho việc thanh toán bồi thường – họ không thể có đủ khả năng về tài chính. Cuối cùng,”Putin Chế độ đạo tặc …” được phát hành tại Mỹ bởi Simon và Schuster và sợ rằng kiện tụng có thể xảy ra, nhà xuất bản khuyến cáo sách chỉ được phân phối duy nhất tại Mỹ và sẽ không được dịch sang bất kỳ ngôn ngữ nước ngoài nào. Tuy nhiên, bạn có thể mua dễ dàng ngay cả trong các cửa hàng trực tuyến của Ba Lan.
Dawisha đã viết gì đến mức mà sự phổ cập cuốn sách trở nên rất hạn chế?

Tất cả bắt đầu từ Dresden
Vladimir Putin từ năm 1975 là sĩ quan tác chiến của KGB. Người ta không biết nơi ông làm việc và chính xác những gì ông đã làm trong thập kỷ đầu tiên của công việc tình báo. Người ta đồn rằng ông có thể là điệp viên ở Tây Đức. Chắc chắn trong năm 1985 ông ta đã đến Dresden ở Đông Đức.

Có một sự cảm nhận rằng khối Xô Viết sẽ sụp đổ. Vì vậy, KGB cũng quyết định chuẩn bị cho tình hình này. Trong khuôn khổ của hoạt động “Luch” người ta tuyển chọn tại Đông Đức các điệp viên để triển khai sau khi nước Đức thống nhất. Như Dawisha đã nêu ra, rất có khả năng Putin đã tham gia. Vào năm 2000 phản gián Đức đã có một cuộc điều tra về vấn đề này – nhưng không mang lại bất kỳ kết quả ngoạn mục nào. Ít nhất về mặt chính thức…

Hơn nữa, Putin chủ yếu xử lý việc mua lại các kiến ​​thức về công nghệ cao từ phía Tây Đức. Ông cũng duy trì thông tin liên lạc với các thành viên của Phái Hồng quân cánh tả cấp tiến. Ông thường nói với những tên khủng bố, những thứ gì họ có thể ăn cắp cho ông ở Tây Đức. Ông nhận được từ họ, ví dụ như Radio Grundig và loa xe Blaupunkt. – Tôi chưa bao giờ được cảm ơn – một trong những thành viên của FCA  nhớ lại.

Chính ở Dresden, Putin đã quen biết rất nhiều người mà hôm nay là những người thân cận nhất. Một trong số đó là Matthias Warnig, viên chức “anh em” của Stasi, hiện là Chủ tịch Hội đồng quản trị của Nord Stream.

Những trò lừa đảo ở Petersburg
Sự khởi đầu của những năm 90 ở Nga là thời gian tăng của các vận may lớn và tư nhân hoá hoang dã. Rơi vào tay của các cựu quan chức, đoàn viên Komsomol và KGB tổng cộng khoảng 4 tỷ USD quỹ thừa hưởng từ sụp đổ của  Đảng Cộng sản Liên Xô. Ở một đất nước có nền kinh tế sút kém và mức dự trữ ngoại hối thấp thì đây là một số tiền khổng lồ. Chỉ một nhóm nhỏ có quyền tiếp cận nguồn vốn này để mua các công ty nhà nước với giá rẻ mạt – các tài phiệt chính trị Nga nổi tiếng nhất, trong đó có Boris Berezovsky, Mikhail Khodorkovsky, đã bắt đầu như thế. Putin cũng không bỏ lỡ thời gian này.

Kể từ năm 1990, nhờ sự có chân trong KGB, Vladimir Vladimirovich trở thành Phó của Thị trưởng thành phố St. Petersburg Anatoly Sobchak, chịu trách nhiệm về quan hệ với nước ngoài. Một trong những sáng kiến ​​đầu tiên của ông là “thực phẩm đổi nguyên liệu”. Trong thực tế, thành phố xuất khẩu qua trung gian, hàng hóa bao gồm cả dầu, than, thép, và họ cam kết thực hiện trong các hợp đồng để mang về một số lượng thực phẩm. 

Nhưng, như Dawisha viết, thành phố đã tạo ra văn bản đến các trung gian để họ không phải thực hiện chúng, hình phạt cho việc không cung cấp thực phẩm chỉ mang tính biểu tượng. Người chuyên viết các văn bản đó không ai khác hơn là Dmitry Medvedev. Két của St. Petersburg bị mất ít nhất 100 triệu đô la. Có thể đoán được những gì đã xảy ra với số tiền ấy… 

Hội đồng thành phố, dưới sự chủ trì của Marina Salje, đã thành lập một ủy ban điều tra, cho thấy Putin là người đã lạm quyền, không mấy khó khăn, vì chữ ký của ông ta có trên tất cả các thỏa thuận “rò rỉ”. Mặc dù các cuộc tấn công mạnh mẽ , vị Phó của Sobchak vẫn duy trì được vị trí – ông được đánh giá cao bởi những người có thế lực tự cho mình là “những nhà dân chủ mềm dẻo”. Bà Salje sau đó đã nhiều lần bị đe dọa, và cuối cùng đã rút lui khỏi đời sống công cộng và sống trong một ngôi làng nhỏ ở vùng hoang dã. Tất cả các tài liệu về Tổng thống Nga đã được thu thập và công bố sau khi bà qua đời vào năm 2012 trên mạng xã hội Facebook.

Một cơ quan rất quan trọng gắn liền với Putin được thành lập vào năm 1990 từ Quỹ của Đảng Cộng sản Liên Xô, Ngân hàng Rossiya – hôm nay vẫn tồn tại và bị khống chế bởi các lệnh trừng phạt của phương Tây. Theo các nhà điều tra Tây Ban Nha, ngân hàng đã tạo điều kiện cho vị Phó của Sobchak và các nhà đầu tư khác trong quan hệ đối tác với mafia St. Petersburg.

Một dự án mờ ám khác mà nhân vật chính của chúng ta đã làm là Hợp tác xã Ozero. Công ty này chủ yếu tham gia vào đầu tư bất động sản tại St. Petersburg. Công ty có một số tiền khổng lồ từ các nguồn bí ẩn. Người sáng lập của nó bây giờ là triệu phú hay thậm chí tỷ phú. Khi Putin trở thành Tổng thống, những người của công ty giữ những chức năng công cộng quan trọng, ví dụ như, Andrei Fursenko, Bộ trưởng Bộ Giáo dục, một thời gian dài, Vladimir Yakunin 10 năm nay làm Chủ tịch Đường sắt Nga.

Vladimir Putin cũng đã phục vụ trong hội đồng quản trị của Công ty cổ phần Bất động sản St. Petersburg (Spag). Trong năm 1999 tình báo BND của Đức công bố một báo cáo trong đó chỉ ra rằng Spag là nơi rửa tiền đen cho mafia Nga và Colombia, ví dụ cho tập đoàn từ Cali. Công ty tạo điều kiện cho các chủ sở hữu của nó, bao gồm cả thành viên của băng đảng St. Petersburg Tambov, bơm tiền “trái” ra khỏi Nga, và sau đó đưa chúng trở lại đất nước thông qua việc mua đất đai và các nguồn lực khác. Điều thú vị là, khi Gerhard Schröder trở thành Thủ tướng Đức, cuộc điều tra đã bị mất đà, và tên tuổi của Putin bí ẩn biến mất trên các giấy tờ…

Một dự án đen tối khác bị Dawisha đưa ra ánh sáng là Twentieth Trust. Đây là một công ty xây dựng, được thành lập vào năm 1992 tại St Petersburg. Putin đã ra lệnh thanh toán tiền mặt từ tài khoản của thành phố vào công ty một khoản cho vay với tổng giá trị 28 triệu USD. Twentieth đã không trả một xu cho thành phố. Các nhà báo của tờ Novaya Gazeta tiến hành một cuộc điều tra. Từ đây, cũng như nguồn tin tình báo, cho thấy số tiền đã được sử dụng để mua bất động sản và xây dựng một biệt thự ở Tây Ban Nha.

Điều thú vị là, những người lính Nga xây dựng biệt thự đã không được thanh toán – họ bị đe dọa và khiêu khích. Trong số các khách thăm viếng khu biệt thự – ngoài các doanh nghiệp Nga hàng đầu và thế giới ngầm, như các cơ quan pháp luật Tây Ban Nha đã nói – có Vladimir Vladimirovich. Ông ta thường xuyên tới đó bằng cách sử dụng giấy tờ giả mạo. Trong năm 1999, khi làm ở FSB, thậm chí đã xảy ra vụ vượt biên giới Tây Ban Nha như là tay buôn lậu – ông ta khởi hành từ Gibraltar.

Từ thông tin được thu thập Karen Dawisha cho thấy Vladimir Putin là tay ưu việt trong xã hội ngầm của St. Petersburg. Chính ông là người quyết định ai sẽ vào cuộc chơi và ai không ai tham gia. Tác giả chỉ ra rằng những con người đó có liên quan đến KGB, quan chức và doanh nhân của thế giới tội phạm, được tạo điều kiện làm việc cùng nhau. Hàng triệu đô la tài sản của tất cả mọi người liên quan đến Putin phát triển mạnh mẽ, mặc dù tài sản riêng của ông được che giấu có hiệu quả, chúng ta chỉ có thể tiên đoán.

Các hoạt động của Putin bao gồm cả những kế hoạch mơ hồ nói trên không được chú ý bởi công tố và nhà báo. Vładimirowich Vladimir đã thành công trong việc thoát khỏi cánh tay dài của pháp luật, bởi vì ngay sau khi ông làm việc ở Moscow cùng với êkíp của Yeltsin, tất cả các sự việc chống lại ông đều bị dập tắt hoặc đóng lại.

Sự nghiệp cùng với “gia đình”
Vladimir Putin đến Moscow vào năm 1996, sau một chiến dịch thất bại tại địa phương của ông chủ Anatoly Sobchak. Đầu tiên, ông được bổ nhiệm làm Phó cho Paul Borodin, người đứng đầu Cục bất động sản của Tổng thống. Bấy giờ ông chịu trách nhiệm về việc bán tài sản của đảng ở nước ngoài – tiền lời đưa vào quỹ trong tình trạng ngân sách nhà nước đang tồi tệ. Tuy nhiên, theo Karen Dawisha, một số tiền thường bị mất ở đâu đó trên đường đi. Putin với các đối tác của mình “ăn cắp” một trong những trung tâm văn hóa Nga tại Đức. Họ cho thuê 50 năm cho một một công ty không ai biết đến với số tiền rất thấp, để công ty ấy cho thuê lại với giá thị trường bình thường. – Số tiền cách biệt chạy đi đâu?

 Có lẽ không cần phải giải thích – một trong những nhân viên của ngân hàng Thụy Sĩ, những người theo dõi các chuyện làm ăn mờ ám của “gia đình” Yeltsin, cho biết. Những dạng này là không có gì bất bình thường đối với những người thân cận của Boris Yeltsin. Hơn nữa, người đứng đầu Putin Borodin đã bị buộc tội có các hoạt động đáng ngờ khác nhau – trong năm 2001, thậm chí bị bắt ở New York về tội rửa tiền. Ông ta được tự do sau khi nộp tiền bảo lãnh của hàng triệu đô la. Hiện ông ta là thư ký của Liên hiệp Belarus và Nga.

“Gia dình” Yeltsin đánh giá cao khả năng của Vladimir Putin – ông được thăng chức Phó trưởng văn phòng  Tổng thống về liên hệ với các khu vực, sau đó là người đứng đầu Cơ quan An ninh Liên bang. Bất cứ nơi nào ông ta xuất hiện, đi phía sau ông là “các tín hữu trung thành nhất trong các tín hữu” – Igor Sechin, và lần lượt sau đó phần còn lại là các nhân viên của St. Petersburg và “những người quyền lực”, bao gồm cả Viktor Cherkasov, Sergei Ivanov và Nikolai Patrushev.

Kế hoạch tác chiến “Tổng thống”
Trong năm 1999 Boris Yeltsin và “Gia đình” bị gặp rắc rối. Nhà nước trong tình trạng thê thảm. Cuộc khủng hoảng tài chính đã làm ảnh hưởng mạnh tới xã hội, đồng thời bị đưa ánh sáng những thứ mờ ám của êkíp Tổng thống. Cuộc bầu cử gần kề khó thắng, khảo sát cho thấy uy tín ông chủ điện Kremlin xuống dốc và phe đối lập tuyên bố rằng trong trường hợp chiến thắng họ sẽ bỏ tù những tay áp phe. Boris Berezovsky và các thành viên khác của “gia đình” quyết định hành động.

Dawisha xác định một số lý do lấy từ thông tin tình báo, chứng minh rằng những người thân cận Yeltsin là tác giả của sắc lệnh cho Szamil ​​Basajew và người của ông ta thực hiện cuộc xâm lược của Dagestan, dẫn đến đến sự bùng nổ vào tháng Tám năm 1999 cuộc chiến Chechnya lần thứ hai. Người ta tin rằng bằng cách này họ muốn tạo ra hoảng loạn trong nước để có cái cớ cho việc đưa ra tình trạng khẩn cấp và – do đó – hoãn cuộc bầu cử.
Tác giả đưa ra bằng chứng nhưng người ta đã không dừng lại ở đó.

Trong mùa thu năm 1999, một loạt các vụ đánh bom vào các khối căn hộ xảy ra. Trong Bujnaksku, Moscow và Wolgodonsk hơn 300 người bị giết chết. Điện Kremlin đổ lỗi cho quân khủng bố Chechnya. Trong cả nước bao trùm không khí căng thẳng và hoang mang. Nhưng sau đó tại Ryazan một sự cố xảy ra, làm suy yếu sự niềm tin vào phiên bản của Chính phủ về các sự kiện. Một công dân cảnh báo nhìn thấy một số người mang vào tòa nhà nơi ông sống, những bịch với từ “Đường”. Điều này làm dấy lên sự nghi ngờ của ông – ông gọi cảnh sát.

Cư dân được sơ tán và các con đường bị chặn. Các lực lượng an ninh địa phương bắt giữ các nghi phạm – thì họ bật ngửa ra khi biết những nghi phạm là người của FSB từ trung tâm Moscow. Không chỉ có vậy, người ta cũng nghe trộm cuộc trò chuyện điện thoại giữa họ và Lubyanka, nơi có tiếng nói của ai đó từ thủ đô nói với họ đề phòng cảnh sát địa phương. “Đường” sau khi phân tích, là chất nổ mạnh – hexogen, xuất phát từ các kho quân sự. Vấn đề trở nên rất nghiêm trọng, tuy nhiên như Dawisha chỉ ra, người ta đã xoay ngược nó. Những phạm nhân được tự do và người đứng đầu FSB Nikolai Patrushev, pháp quan của Putin nói rằng toàn bộ chỉ là… “bài tập phòng thủ”.

Khi những sự kiện bi thảm diễn ra Vladimir Putin đang là Thủ tướng và được Yeltsin chỉ định kế nhiệm tại điện Kremlin. Môi trường xã hội bị chi phối bởi cuộc chiến Chechnya và tình trạng không mấy tin vào sự tuyên truyền Kremlin đã tạo ra cho Putin hình ảnh về một người lãnh đạo kiên quyết và cứng rắn trong “thời kỳ khó khăn”. Con cá heo của “gia đình” được khuyếch trương trong các phương tiện truyền thông – sự ủng hộ ông không ngừng tăng. Tuy nhiên, Dawisha đưa ra bằng chứng là, sẽ không có chiến thắng của ông trong cuộc bầu cử Tổng thống vào năm 2000 nếu không có sự gian lận bầu cử giúp đỡ, lúc đó một phần đã bị ông ta thao túng, bộ máy nhà nước. Vladimir Putin nhận được, theo kết quả chính thức, 53 phần trăm và đã thắng vòng đầu tiên.

Hoàng tử trộm cắp
Bằng cách này, một cựu sĩ quan KGB đã đạt được mục tiêu mong muốn của mình – ông ta có thể, vì cuộc tuyên truyền dân tộc Xô Viết, tiến hành các hoạt động đạo tặc, trong đó với một sự thành thạo một lớn, trên một quy mô lớn hơn. Ví dụ, 50 tỷ đô la mà Moscow đã chi cho Thế vận hội ở Sochi, hơn một nửa – Dawisha  chứng minh – đã rơi vào túi của bạn bè Putin.

Chỉ riêng tài sản cá nhân của anh em Rotenbergów – người bạn thời thơ ấu của Tổng thống, những người đã nhận 15 phần trăm hợp đồng liên quan đến sự kiện này – tăng lên trong giai đoạn này 2,5 tỷ USD. Hiệu quả dưới thời của Putin là có 110 tỷ phú chiếm 35 phần trăm sự giàu có của nuớc Nga, trong khi một nửa công dân trưởng thành của đất nước có tài sản cá nhân trị giá trung bình 871 đô la – Ít hơn so với tỷ lệ tương tự ở Ấn Độ. Nhưng bây giờ giá dầu sụt giảm, và sự trừng phạt làm nền kinh tế của Nga rơi vào suy thoái.

Putin và phe nhóm của ông có đủ tài giữ người Nga trong hoàn cảnh khó khăn? Nếu một khi nào họ đó bị mất quyền lực, cuốn sách Karen Dawisha sẽ là một cơ sở tốt cho việc chuẩn bị bản cáo trạng đối với họ.

Bản tiếng Việt © Lê Diễn Đức – RFA
————–
Dịch từ nguyên bản tiếng Ba Lan bài được đăng trên nhật báo Ba Lan “Polska The Times” ngày 23 tháng 2 năm 2015 tại link: http://www.polskatimes.pl/artykul/3762379,kleptokracja-putina-karen-dawisha-demaskuje-gang-prezydenta-rosji,1,id,t,sa.html